Đọc nhiều

Tiin.vn trên Facebook

Tất tần tật về tâm lý 'ghen ăn tức ở' mà bạn nên biết

Chúng ta thường ghen tức với những thành tựu của người khác mà ta nghĩ mình có thể đạt được, nhưng ta lại không đủ tự tin để thực hiện chúng.

Hầu như ai cũng đều trải qua cảm giác này: Một người bạn của bạn vừa được thăng chức, thành công trong công việc, có một ngôi nhà to hơn hay đang kiếm được thật nhiều tiền, thay vì cảm thấy hạnh phúc cho họ thì bạn lại trở nên buồn bực và tức giận. Đâu đó trong bạn không thực sự thích điều này cho lắm và bạn muốn nhìn thấy họ thất bại.

Bạn bắt đầu cảm thấy ái ngại vì những suy nghĩ 'ghen ăn tức ở' này trong đầu mình, nhưng lại không thể thừa nhận điều đó với người khác, nhất là với người mà bạn ganh tỵ. Bạn đã được dạy bảo rằng ta không nên nghĩ như vậy, thế nhưng đầu óc bạn luôn bị quẩn quanh bởi những suy nghĩ đó.

Ảnh: iStock 

Ảnh: iStock

Trong tâm trí, bạn có thể sẽ có những ý nghĩ như 'Họ không xứng đáng được điều này', 'Họ nghĩ họ hơn tôi', 'Tôi không thể chịu nổi việc ở xung quanh họ' hoặc là 'Tôi mong họ sẽ thất bại'...

Và sau đó, bạn lại có những suy nghĩ thế này về bản thân mình: 'Tôi thật không bằng họ', 'Tôi luôn luôn chậm lại ở phía sau', 'Mọi người sẽ nhìn tôi như là một kẻ thua cuộc' hay 'Tôi cũng đã có thể làm được giống như họ'...

Hiện giờ thì bạn đang nghĩ rằng: 'Tôi là loại người gì mà lại không muốn người khác đạt thành công?'. Thực ra, bạn là một người hết sức bình thường, bởi vì sự ganh tỵ luôn có mặt ở mọi nơi. Những đứa trẻ hay chơi với nhau, chúng thường cảm thấy dễ chịu hơn khi cả hai cùng thua thay vì để cho một người kia thắng. Và người lớn cũng có ý nghĩ tương tự, họ thấy khó chịu khi không phải là người thắng cuộc. Khi ta ghen tức, ta thường nghĩ đến mọi thứ như là một trò chơi: Cậu ta thắng có nghĩa là tôi thua. 

Có ba loại 'ghen ăn tức ở' thông thường:

Ganh tỵ buồn bực: Khi biết được ai đó giỏi hơn mình, bạn thường cảm thấy bản thân như một kẻ thua cuộc hay một người kém cỏi hơn. Bạn nghĩ rằng thành công của họ phản chiếu sự thất bại của mình.

Ganh tỵ kiểu không thân thiện: Bởi vì sự thành công của người khác làm cho bạn cảm thấy khó chịu nên bạn thường muốn họ thất bại. Bạn thích thú khi nhận được tin những người thành công gặp những điều không tốt như ly dị, bị giam hay gặp tai nạn. Chúng ta thường cảm thấy dễ chịu hơn khi biết rằng ta và họ đều thua cuộc.

Ganh tỵ 'tử tế': Đây là một dạng 'ghen ăn tức ở' trung lập. Bạn quan sát những người thành công và tin tưởng những gì họ làm. Sự ganh tỵ 'tử tế' làm bạn tập trung chú ý vào hành động của người đó để có thể học hỏi thêm từ họ.

Chúng ta thường ghen tức với ai?

Chúng ta thường có khuynh hướng ganh tỵ những người mà ta hay đặt bản thân mình để so sánh với họ. Người đó có thể là đồng nghiệp, anh em hay bạn bè. Chúng ta ghen tức với những thành tựu mà ta nghĩ mình có thể đạt được, nhưng ta lại không đủ tự tin để thực hiện chúng. Ví dụ như, bạn sẽ không ganh tỵ với một người đạt giải Nobel, vì điều đó nằm ngoài tầm với của bạn. Nhưng bạn lại ganh đua với một người bạn cùng lớp vừa đạt được thứ gì đó mà bạn mong muốn. Chúng ta thường ghen ghét với một người nào đó khi ta nghĩ rằng họ không xứng đáng nhận được thành công, bởi vì tâm lý này thường dẫn theo một cảm giác không công bằng trong bạn.

Sự ganh tỵ này ảnh hưởng đến chúng ta như thế nào?

Như đã được đề cập trước đó, 'ghen ăn tức ở' thường khiến ta trở nên buồn bực, lo lắng và giận dữ. Chúng ta cứ nghĩ đi nghĩ lại về những gì đã xảy ra. Những suy nghĩ đó thông thường là: 'Tôi không thể tin rằng họ vừa được thăng chức', 'Sao chuyện này lại có thể xảy ra?' 'Tôi không thể ngưng nghĩ về điều này'... Chúng ta cứ chăm chăm vào sự không công bằng trước mắt. Ta tránh gặp mặt người đó vì họ gợi cho ta rằng mình đang ở phía sau họ. Hoặc là, ta từ bỏ việc tranh đua với họ vì ta nghĩ rằng mình sẽ lại thất bại.

Vậy làm cách nào để thay đổi suy nghĩ ghen tức của bản thân?

Chỉ vì bạn có những ý nghĩ tiêu cực, điều đó không có nghĩa là bạn phải tin vào chúng. Hãy nhìn vào bảng dưới đây và xem liệu những suy nghĩ tự phát này có quen thuộc với bạn hay không, rồi sau đó hãy nhìn vào những suy nghĩ thay thế mà bạn có thể áp dụng để vượt qua sự ghen tức của mình.

Suy nghĩ tự phát Suy nghĩ thay thế
Mọi người nghĩ tôi là kẻ thất bại bởi vì cô ấy thành công Tôi không biết mọi người đang nghĩ gì. Họ có thế đang lo cho cuộc sống của họ, chứ không phải là đang nghĩ về tôi.
Anh ta thành công, điều này có nghĩa là những gì tôi làm đều không có giá trị Thành công của anh ta về một thứ gì đó đều không liên quan đến những điều tốt đẹp mà tôi đang làm. Hành động của tôi đáng khen và có ý nghĩa. Đây không cần phải là một trò chơi thua được.
Anh ta thành đạt và tôi là kẻ thất bại Con người thật phức tạp. Một vài hành động của họ thì thành công còn những hành động khác thì không như thế. Điều đó không có nghĩa là ta phải gán cho họ cái mác là 'Người thành công' và 'Kẻ thất bại'.
Thành công của cô ta ảnh hưởng đến tôi Thành công của cô ấy chẳng có gì dính dáng đến tôi. Chính hành động, suy nghỉ và cảm xúc của tôi mới liên quan đến mình, chứ không phải là những gì mà người khác nghĩ hay làm.
Tôi sẽ không bao giờ có thể thành công Thành công chỉ là một thứ hành vi nhất định tại một thời điểm nào đó. Bạn có chắc rằng bản thân mình không có hành động nào xứng đáng được khen thưởng không?

(Theo Psychology Today)

>> Xem thêm: Chính những sai lầm về cảm xúc này khiến bạn tự hạn chế hạnh phúc của mình

Gửi ảnh dự thi ‘Mùa hạ cuối’ để có cơ hội nhận được 5 triệu đồng và nhiều giải thưởng giá trị. Gửi về địa chỉ: Duthi@tiin.vn kèm tiêu đề, họ tên, SĐT, Facebook liên lạc.

Giúp Tiin sửa lỗi