Học từ điển tích: Ăn cháo đái bát

Tiin.vn - Câu thành ngữ này chỉ sự phụ bạc đối với người đã có công giúp đỡ mình trong lúc hoạn nạn.

Trong dân gian vẫn có hai phiên bản của câu nói này đó là "Ăn cháo đái bát", và "Ăn cháo đá bát". Mặc dù khác nhau về từ ngữ nhưng ý nghĩa của hai câu nói này cũng không có gì là khác lạ cả.

Thành ngữ gồm hai vế "ăn cháo" -  nghĩa là lòng tốt của một hay nhiều người khác ban cho ai đó gặp lúc hoạn nạn khó khăn, cơm không có mà ăn, áo không có mà mặc.

Có bao nhiêu thứ khác, quý hiếm và đáng giá hơn, tại sao "cháo" - thức ăn bậc thấp nhất, lại được chọn để chỉ cái ân cái nghĩa do người khác mang lại?

Thông thường cháo là món ăn nhẹ, dễ tiêu thích hợp với người bệnh đuối sức, không ăn được cơm.

Ngoài ra, trong dân gian các cụ bà thường dùng cháo để cúng lễ ở các miếu dưới gốc đa, sau đó ban phát cho trẻ để lấy phước. Khi gặp nạn đói kém, những người có lòng nhân đức thường nấu cháo để phát chẩn, giúp cho người bị nạn bát cháo cầm hơi.

Học từ điển tích Ăn cháo đái bát

Như vậy, sở dĩ sao dân gian ta lại lấy bát cháo để hàm sự giúp đỡ, ban phát bởi đơn giản khi ốm đau chính bát cháo mới là liều thuốc tốt nhất cho họ. Đặc biệt sự quan tâm của người khác trong lúc ốm đau, hoạn nạn mới quý giá hơn gấp bội lần khi khỏe mạnh. Chính thế mà tấm lòng của người giúp đỡ những lúc ta hoạn nạn cần phải biết trân trọng.

Nhưng trên đời không thiếu những con người đã không nhớ đến công ơn người giúp đỡ mình trong lúc khó khăn, lại còn trả nghĩa bằng những việc làm xấu xa. Hành động "đái bát", hay "đá bát" đều thể hiện những việc làm phụ bạc như thế.

Tuy nhiên về đái bát hay đá bát thì động từ "đái" không chỉ là hành vi xấu mà còn là sự phỉ báng, xúc phạm đến người đã giúp đỡ mình. Câu nói ăn cháo đái bát chỉ phê phán gay gắt những kẻ sống không biết điều, không có trước có sau, vô ơn, bội nghĩa. Và chắc chắn những kẻ như thế sẽ phải gặp quả báo.

Cùng nghĩa với "ăn cháo đái bát", trong tiếng Việt còn có những thành ngữ như "qua cầu rút ván".

Điểm thi