Đọc nhiều

Tiin.vn trên Facebook

Thời 'ông bà anh', cha mẹ chúng ta đã được học đánh vần như thế nào?

Những thông tin của bài viết này không lấy dữ liệu từ các tư liệu giáo dục chính thống mà được tập hợp dựa theo lời kể của những người trung niên và cao tuổi đã trải qua thời kỳ giáo dục trước năm 1980. Theo đó, việc đánh vần của những thế hệ cha mẹ, ông bà chúng ta có nhiều điểm khác biệt so với thời bây giờ.

Cách phát âm bảng chữ cái

Điều đầu tiên là cách phát âm các chữ cái trong bảng chữ cái chữ cái Tiếng Việt. Số lượng 24 chữ được giữ nguyên, trong đó, một số từ được phát âm giống với hiện nay nhưng một số chữ lại khác.

Theo cụ bà H.T.X (sinh năm 1941) kể, năm 12 tuổi, bà được theo học lớp bình dân học vụ vào 12h trưa kéo dài đến 1h chiều tại Quảng Nam. Khi ấy 'b', 'c' ngày xưa được phát âm lần lượt là 'bê', 'cê' còn ngày nay được phát âm là 'bờ', 'cờ'; 'd', 'đ' ngày xưa được phát âm 'dê', 'đê' còn hiện tại được phát âm là 'dờ', 'đờ'; 'g',  'h' trước kia được phát âm 'giê', 'hát' hiện tại được phát âm là 'ghờ', 'hờ'; 'q' trước đây được phát âm là 'cu', hiện tại là 'qui'; 'r' ngày xưa được phát âm là 'rê', hiện tại được sửa đổi thành 'rờ'.

Lớp bình dân học vụ thời xưa.

Lớp bình dân học vụ thời xưa.

Khác biệt nhiều nhất có lẽ là 'y'. Nếu hiện tại, chữ cái này chỉ được phát âm đơn giản là 'i', cách nhận diện là 'i dài' thì ngày xưa, chữ cái này được phát âm là 'i cò rét'.

Nhiều cách dạy bảng chữ cái hiện nay vẫn còn nhập nhằng với trước đây.

Nhiều cách dạy bảng chữ cái hiện nay vẫn còn nhập nhằng với trước đây.

Tham khảo bảng chữ cái tiếng việt hiện tại cách gọi ‘bê', ‘cê', ‘đê',… vẫn còn, nhưng đó là tên chữ cái chứ không phải là cách phát âm. Nếu trước đây, ‘b' có tên là ‘bê', được đọc là ‘bê' thì hiện tại ‘b' có tên là ‘bê' nhưng được đọc là ‘bờ'.

Cần có sự phân biệt giữa tên chữ cái và ghi âm.

Cần có sự phân biệt giữa tên chữ cái và ghi âm.

Cách đánh vần dài hơn

Cách đánh vần cũng có nhiều điểm khác nhau so với hiện tại.

Trong một lần phỏng vấn giữa Vietnamesecommunity năm 2016 với GS. TS. Mai Xuân Huy, Phó Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học cũng trình bày thông tin: ‘Thực ra, tiếng Việt trước khi cải cách chữ viết lần thứ nhất (khoảng đầu những năm 1960), được đánh vần rất phức tạp. Khi đánh vần, người ta phải đọc tên từng chữ cái một. Khi tạo thành vần thì đọc tên âm tiết đó lên, cứ như vậy cho đến chữ cái và âm tiết cuối cùng và thanh điệu.Ví dụ, chữ ‘huyền' chẳng hạn, sẽ được đánh vần là: ‘Hát – u- hu- ycờrét – huy- ê- huyê- en- huyên-huyền- huyền'.

Đây là kết hợp giữa kiểu đọc chính tả của Tây và cách đánh vần của ta.

Đến nhiều năm sau, cách đánh vần được thu gọn hơn một chút. Theo ông P.Y (Đồng Tháp, sinh năm 1969) – người trải qua giai đoạn giáo dục khoảng 1980 cho biết, ví dụ với từ 'lá', ngày xưa cha mẹ chúng ta được dạy đánh vần là 'a lờ a - lờ a la sắc lá'. Những nguyên âm sẽ được phát âm một nhịp trước, sau đó, phần đuôi mới được phát âm sau. Như vậy, ở thời chúng ta, cách phát âm được rút gọn bớt một phần để trở nên đơn giản và gọn gàng hơn, chỉ là 'lờ á - lờ a la sắc lá' hoặc rút gọn hơn là 'lờ a la sắc lá'.

Ngày nay, cách đách vần tiếng việt được rút gọn hơn nhiều.

Ngày nay, cách đách vần tiếng việt được rút gọn hơn nhiều.

Cũng trong giai đoạn 1980, cách đánh vần chữ ‘y' cũng tinh giản hơn, tên chữ vẫn là ‘i cò rét' nhưng khi đánh vần chỉ là ‘i'.

Với những từ có chứa chữ cái mà cách phát âm sai khác so với bây giờ thì cách đánh vần cũng tuân theo cách phát âm ấy. Chẳng hạn, 'da' ngày xưa sẽ được đánh vần là 'a dê - dê a da', thì ngày nay được phát âm là 'dờ a da'.

Tất nhiên, đây là những thông tin vô cùng cơ bản nên sẽ không phản ánh đầy đủ, chi tiết nhất sự khác nhau giữa cách đánh vần giữa xưa và nay.

Cũng theo chia sẻ của nhiều người trung niên, họ có nghe thông tin về cách đánh vần bằng tách tiếng, bằng kí hiệu vuông tròn như hiện nay. Nhưng ở thời đại của mình, họ không được học và được dạy về cách đánh vần này.

>> XEM THÊM: Không phải sách của GS Hồ Ngọc Đại không có sạn!

Gửi ảnh dự thi 'Mùa hạ cuối' để có cơ hội nhận được 5 triệu đồng và nhiều giải thưởng giá trị. Gửi về địa chỉ: Duthi@tiin.vn kèm tiêu đề, họ tên, SĐT, Facebook liên lạc.

Giúp Tiin sửa lỗi