Tiin.vn trên Facebook

Trường học đóng cửa vì Covid-19, hàng triệu trẻ em trên thế giới phải ra đường kiếm tiền

Mỗi sáng, trước các khu chung cư Devaraj Urs ở ngoại ô Tumakuru, Ấn Độ từng đám trẻ lần lượt ra đường. Nhưng chúng không tới trường.

Những đứa trẻ trong nhóm từ 6 đến 14 tuổi đi lục tung các bãi rác đầy mảnh kính vỡ và bê tông để tìm nhựa tái chế. Chúng kiếm được vài xu mỗi giờ và hầu hết đều không đeo găng tay hay khẩu trang. Nhiều em không đủ tiền mua giày và phải đi chân trần, rỉ máu vì giẫm vào thủy tinh.

‘Em không thích làm việc này', Rahul, cậu bé 11 tuổi được thầy cô khen ngợi là sáng sủa nói.

Paul nhặt chai nhựa trong một bãi rác khổng lồ ở ngoại ô Tumakuru.

Paul nhặt chai nhựa trong một bãi rác khổng lồ ở ngoại ô Tumakuru.

Nhưng đầu tháng 3, Ấn Độ đóng cửa các trường học vì Covid-19 và Raul phải đi làm. Ở nhiều nước đang phát triển, việc đóng cửa trường học đẩy hàng triệu trẻ em ra đường. Gia đình các em cần tiền, còn chúng là nguồn lao động rẻ mạt. Trong khi Mỹ hay các nước phát triển vẫn còn tranh cãi về hiệu quả của học trực tuyến, hàng trăm triệu trẻ em ở các nước nghèo hơn thiếu máy tính, Internet hay thậm chí không có trường học nào cả.

Rahul ngồi trong lớp học hiện đã đóng cửa ở Tumakuru, Ấn Độ. 'Em rất nhớ nơi này', cậu bé nói.

Rahul ngồi trong lớp học hiện đã đóng cửa ở Tumakuru, Ấn Độ. 'Em rất nhớ nơi này', cậu bé nói.

Liên hợp quốc ước tính, ít nhất 24 trẻ em sẽ bỏ học và hàng triệu trong số đó phải lao động sớm. Những đứa trẻ 10 tuổi đang khai thác cát ở Kenya trong lúc nhiều em khác cắt cỏ ở đồn điền ca cao ở Tây Phi. Ở Indonesia, nhiều đứa trẻ 8 tuổi được sơn khắp người và ép làm tượng sống để xin tiền.

Sự gia tăng số trẻ đi làm có thể làm xói mòn những tiến bộ đạt được trong những năm gần đây trong việc nhập học, xóa mù chữ và sức khỏe của trẻ em. Ông Cornelius Williams, một quan chức cấp cao của Unicef, cho biết: ‘Những thành quả mà chúng ta đã đạt được rất có thể sẽ trở về con số 0, đặc biệt ở những nơi như Ấn Độ'.

Trẻ em phải lao động sớm chỉ là một trong những thảm họa đang rình rập. Nạn đói trầm trọng đang đe dọa trẻ em từ Afghanistan đến Nam Sudan. Theo Liên hợp quốc, ép buộc hôn nhân với trẻ em gái cũng như nạn buôn bán trẻ em cũng đang gia tăng khắp châu Phi và châu Á. Dữ liệu từ Uganda cho thấy trường hợp mang thai ở tuổi vị thành niên tăng lên trong thời gian đóng cửa trường học vì đại dịch. Nhiều gia đình ở Kenya gửi con gái ở tuổi vị thành niên đi bán dâm để nuôi gia đình.

Tại Jakarta, thủ đô Indonesia, Surlina, 14 tuổi, tự sơn mình như một bức tượng sống, đi lại xung quanh trạm xăng, bàn tay ngửa xin tiền những người đi lại. Mẹ là giúp việc, bố bán đồ điêu khắc trước khi nghỉ việc vì Covid-19. Cuối ngày Surlina và 2 đứa em, 11 và 8 tuổi đưa số tiền kiếm được cho mẹ, người đã mua sơn cho em.

Surlina (bên trái) 14 tuổi và Jani Anggraini, 8 tuổi sơn khắp người và ngồi chờ tại một trạm xăng để xin tiền người qua đường.

Surlina (bên trái) 14 tuổi và Jani Anggraini, 8 tuổi sơn khắp người và ngồi chờ tại một trạm xăng để xin tiền người qua đường.

Trong khi đó, tại Ấn Độ, trẻ em trong tuổi đi học vẫn đang làm đủ mọi việc từ cuốn thuốc lá, xếp gạch đến phục vụ trà. Hầu hết đều là bất hợp pháp và nguy hiểm. Saurabh Kumar, học sinh lớp 6 trong một gia đình nghèo ở bang Jharkhand làm tạp vụ trong một gara theo yêu cầu của cha. Cách đây vài tháng, cậu bị vài chiếc bu lông sắc nhọn cắm vào tay: ‘Em có nhìn thấy tận xương mình'.

Chính phủ Ấn Độ đã đóng cửa các trung tâm phát triển cho trẻ em nghèo. Trong những thập kỷ gần đây, nước này đã xây dựng mạng lưới rộng khắp cả nước với hơn 1 triệu anganwadis, trong tiếng Hindi là trung tâm bảo trợ trẻ em, cung cấp cho hàng triệu đứa trẻ thức ăn, thuốc, quần áo và một số trường học, các biện pháp tránh thai cho phụ nữ nghèo. Nhưng hầu hết các anganwadis vẫn đóng cửa.

Một thực tế nhức nhối tại quốc gia 1,3 tỷ dân này là tình trạng lạm dụng trẻ em là công cụ lao động do tỷ lệ nghèo cao và lao động giá trẻ. Các nhà máy sản xuất pháo hoa, thuốc lá, xưởng dệt may và các công trường xây dựng thường tuyển dụng trẻ em dù đã bị các nhà chức trách ngăn chặn. Nahida Ismail, một giáo viên ở bang Bihar, nói, ‘Toàn bộ hệ sinh thái xung quanh trẻ em đang bị phá vỡ.'

Trên một công trường xây dựng gần thị trấn Gaya, bang Bihar, Mumtaz, 12 tuổi và em trai Shahnawaz, 10 tuổi, đang vật lộn với đống sỏi nặng. Vẻ mặt nhăn nhó, Shahnawaz dùng hết sức đẩy xô sỏi lên đầu. Đôi chân gầy guộc của em gần như khuỵu xuống. Cậu bé nheo mắt lại, muốn khóc tới nơi. Xung quanh, những người đàn ông gấp ba tuổi em, chỉ đứng nhìn.

‘Em bị đau đầu', Shahnawaz cho biết. ‘Em không thể nào ngủ được. Cơ thể lúc nào cũng đau nhức'.

Còn Mumtaz, cậu bé dường như đoán được phần nào tương lai phía trước. ‘Em sợ rằng dù trường có mở cửa trở lại, em vẫn phải làm việc này vì gia đình đang nợ nần', Mumtaz buồn rầu nói. Cậu bé 12 tuổi từng mơ ước được gia nhập quân đội.

Mumtaz và Shahnawaz làm việc trong một công trình xây dựng.

Mumtaz và Shahnawaz làm việc trong một công trình xây dựng.

Nhiều chuyên gia về trẻ em cho biết, một khi những đứa trẻ đã bỏ học và bắt đầu kiếm tiền thì rất khó để đưa chúng trở lại trường học. Ấn Độ ban hành lệnh đóng cửa vô thời hạn các trường tiểu học và trung học cơ sở, ảnh hưởng đến hơn 200 triệu học sinh.

Quan chức chính phủ cho biết Covid-19 khiến họ không còn sự lựa chọn nào khác. Mỗi ngày, Ấn Độ ghi nhận gần 100.000 ca, trong khi nếu để trẻ em tới trường, sẽ rất khó để đảm bảo khoảng cách.

Đàn dê đi lang thang trong khuôn viên của trường, hiện đã đóng cửa, mà Mumtaz và Shahnawaz đang theo học.

Đàn dê đi lang thang trong khuôn viên của trường, hiện đã đóng cửa, mà Mumtaz và Shahnawaz đang theo học.

Nhiều phụ huynh cho biết họ chịu áp lực rất lớn khi đưa con mình đi làm. Mohammad Mustakim Ansari, một thợ xây thất nghiệp và là cha của Mumtaz và Shahnawaz, cho biết: ‘Chúng tôi cần tiền. Nếu không, làm sao có thể đủ 2 bữa ăn mỗi ngày'.

Góp ý cho Tiin