Đọc nhiều

Tiin.vn trên Facebook

Đến Lào Cai ghé dinh Hoàng A Tưởng, lật lại đôi dòng ký ức đau buồn

Để xây dựng được cơ ngơi dinh thự bề thế mang tên vị 'vua' Hoàng A Tưởng, biết bao con người đã đánh đổi mồ hôi, công sức và cả máu của mình.

Cách TP Lào Cai 85km, dinh Hoàng A Tưởng nằm ở trung tâm huyện lỵ Bắc Hà, tỉnh Lào Cai. Chủ nhân của nó là hai cha con Hoàng Yến TChao, Hoàng A Tưởng, họ là người Tày nhưng cai trị một vùng có tới 70% là dân tộc Mông và tự xưng là 'vua'.

Khu dinh thự Hoàng A Tưởng là kỳ quan của cao nguyên Bắc Hà, có giá trị kiến trúc và lịch sử to lớn 

Khu dinh thự Hoàng A Tưởng là kỳ quan của cao nguyên Bắc Hà, có giá trị kiến trúc và lịch sử to lớn

Trước năm 1945, Bắc Hà tồn tại chế độ thuộc địa nửa phong kiến. Trong đó tầng lớp bóc lột là các thổ ty như Hoàng Yến Tchao. Các vùng đất tốt nhất, màu mỡ nhất của tầng lớp này đều từ cướp đoạt của nông dân. Những người nông dân còn phải phục dịch cho 'vua' theo thời gian nhất định.

Sau này bắt tay với người Pháp, dựa vào đặc quyền đặc lợi Pháp ban cho, Hoàng Yến Tchao độc quyền bán muối, hàng tiêu dùng, khai thác lâm thổ sản, thuốc phiện bán cho Pháp, cung cấp lương thực, thực phẩm cho đồn binh lính Pháp và tay sai. Đó là lý do tại sao gia tộc họ Hoàng có quyền lực bậc nhất tại Bắc Hà ngày đó. Dinh thự lớn nhất nhì miền Bắc của vị vua này, có thể nói được xây dựng nên từ máu và nước mắt của biết bao người dân chất phác nơi đây.

Hoàng Yến Tchao có 3 bà vợ và có tổng cộng 7 người con, trong đó có 2 người con trai và 5 người con gái. Hoàng A Tưởng là con trai thứ hai của Tchao và vợ cả. Là người thông minh xuất chúng, được Tchao tin yêu nhất nên A Tưởng trở thành người thay cha tiếp quản mọi công việc. Cũng vì vậy nên dù Hoàng Yến Tchao là 'vua' sự tại vùng đó, nhưng dinh thự lại đặt theo tên là Hoàng A Tưởng.

Một vật chứng phản ánh thời kỳ hoàng kim của thổ ty Hoàng A Tưởng, nhưng cũng đượm buồn bởi máu, nước mắt và bao công sức của nhân dân Bắc Hà 

Một vật chứng phản ánh thời kỳ hoàng kim của thổ ty Hoàng A Tưởng, nhưng cũng đượm buồn bởi máu, nước mắt và bao công sức của nhân dân Bắc Hà

Tương truyền, trước khi khởi công dinh thự Hoàng A Tưởng, họ Hoàng mời một thầy địa lý nổi tiếng người Trung Quốc sang chọn thế đất. Trong 2 năm ròng đi nhiều vùng miền núi phía Bắc, thầy mới chọn được khu tụ cả long - mạch - thủy - sa: một khu đất cao ráo vuông vức trên quả đồi rộng hướng Đông Nam, bốn phía đều có núi, phía trước có suối.

Công trình được khởi công năm 1914, hoàn thành năm 1921. Tương truyền trước đó, Hoàng A Tưởng chuẩn bị vật liệu rất kỹ lưỡng: xi măng sắt thép chở dưới xuôi lên bằng máy bay; gạch ngói sản xuất tại chỗ bằng đất sét trong lòng núi, dưới sự giám sát của chuyên gia gốm nung người Trung Quốc. Nhân công là những thợ xây giỏi nhất lấy trong nhà tù.

Dinh thự được thiết kế bởi hai kiến trúc sư người Pháp và Trung Quốc. Vì thế nên kiến trúc của dinh là sự hòa hợp Á - Âu với bố cục hình chữ nhật liên hoàn khép kín. Toàn bộ mái ngói và công xôn gỗ là của Pháp nhưng được kết hợp với kiến trúc tâm linh của Trung Quốc qua các hình rồng phượng và tứ linh.

Kiến trúc khép kín hình chữ nhật của dinh 

Kiến trúc khép kín hình chữ nhật của dinh

Khu nhà phía trong với lối kiến trúc giao thoa Âu - Á 

Khu nhà phía trong với lối kiến trúc giao thoa Âu - Á

Phía trước dinh có núi non, hồ nước, ngày nay đã bị thu hẹp và chuyển đổi mục đích sử dụng 

Phía trước dinh có núi non, hồ nước, ngày nay đã bị thu hẹp và chuyển đổi mục đích sử dụng

Nhà chính của dinh có hai tầng, diện tích 420m2. Tổng diện tích toàn khu nhà lên tới 4.000m2 trong tổng số 10.000m2 của quả đồi với rất nhiều phòng ốc, đủ cho mỗi thành viên trong gia đình và khu ở riêng cho quan, cố vấn người Pháp…

Xung quanh khu nhà là đường rào dày gồm 3 cổng. Bốn phía đều có lỗ châu mai, thường xuyên có hai trung đội lính canh phòng cẩn mật. Phía sau có hầm thoát hiểm kiên cố mà ngày nay du khách có thể thử khám phá.

Liên quan đến khu dinh thự này có nhiều lời đồn đại rằng, sau 7 năm xây dựng, đến ngày khánh thành thì toàn bộ thợ xây hầm, người cầm bản vẽ và thi công đã… mất tích. Dường như Hoàng A Tưởng muốn giữ bí mật nên đã âm thầm thủ tiêu tất cả.

Danh gia vọng tộc trước cửa dinh trong một bức ảnh cũ 

Danh gia vọng tộc trước cửa dinh trong một bức ảnh cũ

Gần 100 năm tồn tại với thời gian, khu dinh thự phủ rêu phong vẫn uy nghi, cổ kính và tráng lệ nổi bật giữa thị trấn. Ngày nay, dinh Hoàng A Tưởng được quét vôi lại màu vàng rực rỡ và sửa sang khiến màu sắc rêu phong thâm trầm trước kia hoàn toàn biến mất. Nhiều người cảm thấy có phần 'chối mắt' với kiểu can thiệp tùy tiện này của chính quyền, nhưng cũng không thể lấy lại được vẻ đẹp xưa kia.

Dinh mới được sơn lại với màu tường vàng chóe. Đáng buồn hơn là đã kịp có những dòng 'lưu bút' thế này trên tường công trình di tích lịch sử 

Dinh mới được sơn lại với màu tường vàng chóe. Đáng buồn hơn là đã kịp có những dòng 'lưu bút' thế này trên tường công trình di tích lịch sử

Đến thăm Bắc Hà, ngoài một chén rượu ngô, một vòng quanh chợ phiên họp hàng tuần đều đặn, thì điều không thể bỏ qua chính là di tích dinh Hoàng A Tưởng - một vật chứng cho một thời kỳ lịch sử đầy biến động tại Lào Cai xưa kia.

Lối thoát hiểm bí ẩn xưa kia giờ được che chắn tạm bợ, phía sau là công trình xây dựng 

Lối thoát hiểm bí ẩn xưa kia giờ được che chắn tạm bợ, phía sau là công trình xây dựng

Những người bán rượu ngô tại chợ phiên Bắc Hà 

Những người bán rượu ngô tại chợ phiên Bắc Hà

Dinh Hoàng A Tưởng trước khi sơn lại (Ảnh: meomeoglw) 

Dinh Hoàng A Tưởng trước khi sơn lại (Ảnh: meomeoglw)

>> Xem thêm: Khám phá 'tất tần tật' Cù Lao Chàm 2 ngày 1 đêm chỉ 740k, tin được không?

Giúp Tiin sửa lỗi