Đọc nhiều

Tiin.vn trên Facebook

Bánh chưng có nguồn gốc từ Trung Hoa?

Bánh chưng là nét đẹp ẩm thực không thể thiếu trên mâm cơm ngày Tết cổ truyền Việt Nam. Nhưng có nhiều người vẫn tranh cãi về nguồn gốc của bánh chưng.

Nếu như ngày xưa, Tết gói trong những niềm vui cá nhân, nào quần áo mới, nào phong bao lì xì hay những bữa ăn đầy ắp món ngon thì nay, Tết lại vui một niềm vui khác, ý nghĩa hơn bởi những giá trị tinh thần và sự giao lưu văn hóa.

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, truyền thống gói bánh chưng vẫn luôn tồn tại và là một trong những văn hóa khơi gợi vị Tết đậm đà nhất, rõ ràng nhất với những người con đất Việt.

Tuy nhiên, không ít người nghi ngờ rằng bánh chưng Việt Nam có nguồn gốc từ người Trung Hoa cổ. Vậy đâu là sự thật?

Bánh chưng có nguồn gốc từ Trung Hoa? 0

Sự tích bánh chưng, bánh dày

Là loại bánh duy nhất có lịch sử lâu đời, bánh chưng có vị trí đặc biệt trong tâm thức của cộng đồng người Việt và nguồn gốc của nó về truyền thuyết liên quan đến hoàng tử Lang Liêu vào đời vua Hùng thứ 6.

Theo truyền thuyết 'Bánh chưng, bánh dày', vào đời Hùng Vương thứ 6, vua Hùng nhân dịp giỗ Tổ, triệu tập các quan Lang (con vua) đến và truyền rằng người nào có lễ vật dâng lên tổ tiên hợp ý vua sẽ được truyền ngôi.

Các vị quan Lang lên rừng, xuống biển tìm châu ngọc và các sản vật quý làm lễ vật. Lang Liêu là người nghèo khó nhất trong các vị quan Lang. Không tìm được sản vật quý hiếm, chàng dùng những nông sản thường ngày gồm gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn và lá dong để tạo ra bánh chưng, bánh dày với ý nghĩa tượng trưng cho trời và đất làm lễ vật.

Với 2 món bánh dâng lên rất hợp ý vua Hùng, Lang Liêu được truyền ngôi. Từ đó, bánh chưng, bánh dày trở thành lễ vật không thể thiếu trong các nghi thức thờ cúng tổ tiên, thể hiện tấm lòng uống nước nhớ nguồn của nhân dân ta.

Nguyên liệu cơ bản để gói bánh chưng gồm gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn và lá dong 

Nguyên liệu cơ bản để gói bánh chưng gồm gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn và lá dong

Bánh chưng là sáng tạo của dân tộc Việt

Trước những ý kiến tranh cãi cho rằng bánh chưng là của người Việt hay người Trung Hoa, rất nhiều người nghiên cứu văn hóa, lịch sử đã lên tiếng khẳng định bánh chưng hoàn toàn là sáng tạo của dân tộc Việt. 

Xin được trích dẫn ý kiến của cô Phạm Hồng - Giảng viên Bộ mộn Cơ sở Văn Hóa, Học viện Báo chí và Tuyên Tuyền (Hà Nội):

'Quan điểm bánh chưng có nguồn gốc từ Trung Quốc hoàn toàn không có cơ sở. Thứ nhất, bánh chưng bắt nguồn từ truyền thuyết của Việt Nam với sự tích từ thời Lang Liêu, con của vua Hùng. Trong bánh chưng có nguyên liệu chính là gạo nếp, đây là văn hóa của nông nghiệp lúa nước Việt Nam còn Trung Quốc trồng ngô, kê,...

Cuối cùng là quan điểm triết lý của Việt Nam là triết lý trời tròn đất vuông. Bánh chưng tượng trưng cho đất, bánh dày tượng trưng cho trời. Nên bánh chưng hoàn toàn có nguồn gốc từ đất Việt'.

Bánh chưng có nguồn gốc từ Trung Hoa? 2

Bên cạnh đó, Phan Lan Hoa - một tác giả thường xuyên có những bài viết nghiên cứu về văn hóa lịch sử dân tộc như 'Tại sao chỉ người Nghệ mới phải đổi giọng', 'Ví dặm không chỉ đơn thuần là một làn điệu dân ca', 'Phật giáo có nguồn gốc Việt Nam'... Bài viết với tựa đề 'Lạm bàn về nguồn gốc và ý nghĩa của bánh Chưng, bánh Dày' của tác giả này cũng đã khẳng định bánh Chưng chính là sáng tạo của người Việt cổ.

'Thực tế sử sách ghi chép lại cũng cho thấy, bánh chưng đã tồn tại từ rất lâu trước khi nước Việt bị đô hộ bởi quân xâm lăng phương Bắc. Theo sách Lĩnh Nam trích quái chép rằng 'Sau khi phá tan giặc Ân, Vua Hùng có ý muốn truyền ngôi cho con, nên truyền cho mở cuộc thi tài giữa các hoàng tử…' Trong cuộc thi tài này, vị hoàng tử thứ 18 tên là Lang Liêu đã chiến thắng với hai món bánh chưng và bánh dày.

Bánh chưng có nguồn gốc từ Trung Hoa? 3

Đối chiếu sang cổ sử Trung Hoa, nhà Ân tồn tại từ năm 1027 – 1024 TCN. Như vậy, năm 1024 TCN là mốc ra đời của bánh chưng, bánh dày. So với hai loại bánh truyền thống của Trung Hoa (zongzi) và Nhật (Mochi), bánh chưng, bánh dày lâu đời hơn bánh zongzi khoảng ±746 năm; và lâu đời hơn bánh mochi khoảng ±1734 năm.

Việc bánh chưng xuất hiện ở Quảng Đông, Trung Quốc cũng tương tự như bánh trung thu có mặt tại Việt Nam. Nhiều ý kiến cho rằng, đó chỉ là sự giao thoa văn hóa bình thường, không có gì lạ. Bởi sau thời kỳ Âu Lạc của An Dương Vương, là thời kỳ hợp nhất 'Ngũ Man' của Triệu Đà, khi ấy hai tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây của nước Trung Hoa là lãnh thổ của nước Nam Việt. Cũng có thể do chính người Lạc Việt tha hương mang theo tập tục truyền thống của mình.'

Bánh chưng có nguồn gốc từ Trung Hoa? 4 

Chính những ý kiến trên đã củng cố thêm niềm tin yêu, tự hào dân tộc, tự hào về những nét đẹp truyền thống hàng nghìn năm lịch sử. Và dù nhịp sống hiện đại ngày nay tuy có bận rộn hơn, sung túc hơn thì truyền thống văn hóa ẩn sâu trong chiếc bánh chưng ngày Tết vẫn rất cần trân trọng giữ gìn và truyền lại cho các thế hệ mai sau.

Giúp Tiin sửa lỗi