Đọc nhiều

Tiin.vn trên Facebook

Sau ánh hào quang của anh em Cơ - Nghiệp là những trăn trở của nghề gánh xiếc

Hiện nay, do sự lấn sân của nhiều loại hình nghệ thuật giải trí hiện đại khác mà nghệ thuật xiếc dần mất đi ưu thế, những người sống bằng nghề này lại càng trở nên khó khăn hơn.

Một ngày cuối tuần, các thành viên đoàn xiếc Gia Đình vẫn miệt mài tập luyện

Lơ lửng cách mặt đất 3-4m không đồ bảo hộ

Đến với gánh xiếc thành phố vào một ngày cuối tuần trời gay gắt nắng, chúng tôi được nhìn thấy những hình ảnh rất đời, rất chân thật của các diễn viên xiếc sau ánh đèn sân khấu.

Dù là ngày cuối tuần, nhưng những nghệ sĩ này vẫn chăm chỉ luyện tập từ rất sớm. Dường như mọi thứ đã trở thành thói quen, dù rất đông nhưng mỗi người đều lặng lẽ ở góc của mình và tập trung cao độ với từng động tác.

Trên độ cao khoảng chừng 3-4 mét của chiếc thang thẳng đứng, nhưng người nghệ sĩ vẫn giữ được thăng bằng đồng thời còn thực hiện thao tác tung hứng các vòng tròn vô cùng điêu luyện.

Những tiết mục biểu diễn như thế này chỉ trình diễn vài phút trên sân khấu, nhưng người nghệ sĩ phải mất đến 5, 6 năm tập luyện miệt mài mới có thể thuần thục được.

Với người xem, xiếc đơn thuần là loại hình giải trí, thậm chí là mua vui cho thiên hạ, nhưng với những nghệ sĩ đó là một nghề thực sự nguy hiểm và đánh đổi.

'Nghề xiếc vốn là nghề của máu, mồ hôi và nước mắt. Nếu như người ta có thời gian đi chơi, hưởng thụ thì mình lại phải dồn thời gian để tập luyện. Tuy có những lúc thăng trầm nhưng ai đã chọn theo nghề tức là xem nó như cuộc đời mình, luôn cố gắng trao dồi và phát triển, chưa từng mảy may từ bỏ.' - nghệ sĩ ưu tú Lưu Thị Bích Liên (đoàn xiếc, người đã gắn bó gần 30 năm với nghề xiếc) chia sẻ.

Cái khổ của người làm xiếc không phải chỉ là nay đây mai đó, càng không phải thu nhập quá thấp, mà cái khổ đó là khán giả không nhớ đến mình, cũng không nhận thấy được những giá trị mà bộ môn nghệ thuật này đem lại.

Diễn viên xiếc tập luyện ở độ cao cách mặt đất 3-4m không có đồ bảo hộ.

Diễn viên xiếc tập luyện ở độ cao cách mặt đất 3-4m không có đồ bảo hộ.

Tiết mục càng nguy hiểm, càng nhiều người xem

Nghề diễn xiếc có thể nói là một nghề hết sức nguy hiểm đối với người nghệ sĩ, thế nhưng mấy ai hiểu và đồng cảm, vẫn có nhiều người chưa hiểu được giá trị, cho rằng xiếc đơn thuần chỉ là một loại hình giải trí, mua vui.

Cái khổ của người làm xiếc không phải chỉ là nay đây mai đó, càng không phải thu nhập quá thấp, mà cái khổ đó là khán giả không nhớ đến mình, cũng không nhận thấy được những giá trị mà bộ môn nghệ thuật này đem lại.

Theo chia sẻ của nghệ sĩ ưu tú Lưu Thị Bích Liên, xiếc đúng là một môn nghệ thuật mang tính giải trí nhưng đồng thời nó cũng là một môn khoa học. Vì người diễn xiếc cũng cần học những kiến thức nền tảng liên quan đến vật lí, hóa học,...

Để có một tiết mục độc đáo, thu hút được sự quan tâm chú ý của khán giả, người nghệ sĩ phải chịu rất nhiều khổ luyện. Đòi hỏi thị hiếu của người xem ngày càng cao, những tiết mục càng nguy hiểm lại càng được đón nhận cho nên người nghệ sĩ càng chịu nhiều đau đớn để có được sự tỏa sáng và mến mộ của khán giả. Người theo được nghề xiếc đã là một người đáng ngưỡng mộ và thật sự có thể truyền lửa cho những bạn trẻ có lối sống tiêu cực, không biết phấn đấu.

Xiếc đơn giản quá không ai xem, càng nguy hiểm, càng kịch tính thì mới có người đến ủng hộ. 

Xiếc đơn giản quá không ai xem, càng nguy hiểm, càng kịch tính thì mới có người đến ủng hộ.

Ông truyền nghề cho cháu

Đến gặp và nói chuyện với Nghệ sĩ ưu tú Lê Duy Hà, càng hiểu hơn về những khó khăn mà các diễn viên xiếc phải trải qua để có thể đứng được trên sân khấu. Chú Hà đã đến với nghề và gắn bó với đoàn xiếc này gần 42 năm, trải qua nhiều thăng trầm, biến đổi trong cuộc sống, chú đã có những chia sẻ vô cùng chân thành về nghề xiếc.

Theo chú, mặc dù nghề xiếc đã có từ rất lâu nhưng không phát triển là do không có quá nhiều sân khấu để biểu diễn, chỉ có thể đi lưu diễn ở tỉnh lẻ nên không thể trở nên phổ biến với đông đảo mọi người. Cũng vì vậy mà cuộc sống của những người làm nghề xiếc cũng trở nên khó khăn hơn.

Nhưng không vì thế mà chú bỏ nghề, những khó khăn mà chú đã trải qua trong 42 năm làm nghề chưa bao giờ có thể đánh bại được lửa đam mê trong chú. Từng có lúc, chú gặp tai nạn khi biểu diễn trên sân khấu, bong gân, gãy xương, nhưng chú chưa một lần nghĩ đến việc từ bỏ công việc này.

Theo chú Hà thì nhiều năm qua, không ai để ý đến nghề xiếc, cho đến khi anh em Cơ - Nghiệp biểu diễn ở nước ngoài. 

Theo chú Hà thì nhiều năm qua, không ai để ý đến nghề xiếc, cho đến khi anh em Cơ - Nghiệp biểu diễn ở nước ngoài.

Khi nhắc đến câu chuyện về hai anh em Quốc Cơ-Quốc Nghiệp, chú không khỏi ánh lên niềm tự hào. Hai anh em Quốc Cơ Quốc Nghiệp là học trò của chú, cũng đi ra từ gánh xiếc này nên khi nhìn thấy hai anh em có mặt trên đấu trường quốc tế chú thật rất vui sướng. Sở dĩ chú vui mừng như vậy là do từ trước đến nay, chưa một ai trong những người làm nghề xiếc ở Việt Nam có thể vinh danh và được nhiều người biết đến như hai anh em này.

Cũng tại rạp xiếc này, chúng tôi bắt gặp 2 em nhỏ đang luyện tập cùng với những diễn viên xiếc khác. Hỏi ra mới biết, hai bé là cháu ruột của chú Hà, theo nghề diễn của ông nội từ năm 3 tuổi, đến nay đã gần 5 năm. Hai em lanh lợi lắm, hai em học chăm thành tích văn hóa được loại giỏi.

Từ 7h sáng đến 17h chiều, 2 em phải ở trường để học, tối về các em không được đi chơi công viên hay đây đó cùng ba mẹ, các em phải lo làm bài tập và dành ra một tiếng trước khi ngủ để luyện tập. Hai em vừa luyện tập vừa chơi, không gian chơi của 2 đứa gắn liền với rạp xiếc. Chú Hà chia sẻ, tụi nó mà muốn theo nghề thì chú cũng cố gắng, tuổi chú cũng đã cao, theo được 2 đứa đến khi nào thì mừng khi đó. Dù nghề xiếc có nhiều khó khăn nhưng tự hào vì có người tiếp nối nghề. Chú Hà khá tự hào về hai em, khi 2 em đã được kỷ lục Guiness Việt Nam công nhận là diễn viên xiếc nhỏ tuổi nhất Việt Nam.

2 cậu nhóc tập luyện xiếc theo nghề của ông nội. 

2 cậu nhóc tập luyện xiếc theo nghề của ông nội.

Như thế mới thấy được, nghề xiếc dù có khó khăn nhưng với đam mê và nhiệt huyết, những con người này vẫn yêu nghề, bám nghề và mong mỏi được truyền dạy cho các thế hệ sau để giữ gìn những giá trị về tinh thần của nó.

Tương lai nào cho nghề xiếc và những diễn viên xiếc đang miệt mài bám trụ với nghề? 

Tương lai nào cho nghề xiếc và những diễn viên xiếc đang miệt mài bám trụ với nghề?

Gửi ảnh dự thi 'Mùa hạ cuối' để có cơ hội nhận được 5 triệu đồng và nhiều giải thưởng giá trị. Gửi về địa chỉ: Duthi@tiin.vn kèm tiêu đề, họ tên, SĐT, Facebook liên lạc.

Giúp Tiin sửa lỗi