Đọc nhiều

Tiin.vn trên Facebook

Tiếng pháo đì đùng trong đêm giao thừa, hoài niệm biết bao phong vị Tết xưa

Từ lâu 'thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ/cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh' đã trở nên quá đỗi quen thuộc trong ngày Tết cổ truyền của chúng ta. Và có lẽ, khi xã hội hiện đại hơn, những phong tục đã không còn nguyên vẹn thì tràng pháo đêm 30 vẫn là một kí ức đẹp đẽ trong lòng người Việt.

Mỗi dịp Tết đến xuân về, người Việt ta lại có thói quen đốt pháo chơi, nhất là vào thời điểm giao thừa và 3 ngày Tết.

Vậy tại sao người dân lại thích đốt pháo vào đêm 30? Có lý do gì đặc biệt cho việc này hay không?

Đốt pháo trở thành phong tục, tập quán lâu đời 

Đốt pháo trở thành phong tục, tập quán lâu đời

Trước hết, đốt pháo ngày Tết đã là tập tục từ hàng ngàn năm nay. Tiếng pháo đại diện cho niềm vui, sự phấn khích, hồ hởi hướng tới một năm mới nhiều may mắn, vận tài.

Thông thường, người Việt Nam ta quan niệm rằng vào thời khắc giao thừa, tiếng pháo vang lên đì đùng, tí tách khiến con người thấy rộn ràng, náo nhiệt, sẵn sàng hòa vào không khí tươi vui của thời khắc chuyển giao đất trời.

Cho dù là nhà giàu hay nhà nghèo, đốt pháo cũng trở thành một phong tục không thể thiếu. Giữa tiết trời se lạnh đêm giao thừa, đốt một tràng pháo với làn khói lam, xác pháo đỏ hồng khiến không gian như ấm áp hơn, gần gũi và gắn bó hơn.

Phong pháo gắn liền với đặc trưng ngày Tết cổ truyền 

Phong pháo gắn liền với đặc trưng ngày Tết cổ truyền

Đi tìm hiểu sâu thêm, chúng ta biết đến đất nước Trung Quốc vốn là khởi nguồn của các loại pháo. Lịch sử của pháo bắt đầu từ hàng nghìn năm về trước tại vương triều nhà Hán, Trung Hoa. Loại pháo đầu tiên trong lịch sử được tạo nên khi ai đó vô tình ném những ống tre vào đống lửa đang cháy. Ống tre nổ tung kèm theo tiếng 'bụp bụp' chính là khởi thủy của những loại pháo sau này.

Tiếng nổ lạ lẫm của pháo đã khiến người dân thời bấy giờ thích thú. Thậm chí, nó lại có thể làm kinh sợ một số loài ma quỷ, theo quan niệm dân gian. Đặc biệt là loài quỷ tên Niên chuyên phá hoại cây trồng và ăn thịt người vào ngày Tết.

Vì lẽ đó, người Trung Quốc dần hình thành nên tập tục ném các thanh tre tươi vào đống lửa trong đêm giao thừa để xua đuổi tà ma, cầu mong hạnh phúc và thịnh vượng sẽ đến trong năm mới. 

Khởi nguồn của các loại pháo Tết 

Khởi nguồn của các loại pháo Tết

Không chỉ vậy, tiếng pháo cũng được quan niệm là dấu hiệu dự đoán tương lai. Mỗi nhà đêm giao thừa sau khi đốt pháo sẽ chú ý xem pháo nhà mình có nổ nhanh không, nổ lớn không. Nếu phải châm lửa vài ba lần pháo mới nổ hoặc tiếng nổ không đanh thép, thì ắt hẳn năm đó không suôn sẻ. Ngược lại, tiếng pháo giòn tan giữa không trung, xác pháo tung bay sẽ là điềm báo một năm ăn nên làm ra, phúc vượng đầy nhà.

Xác pháo hồng đỏ mang lại nhiều may mắn 

Xác pháo hồng đỏ mang lại nhiều may mắn

Pháo ngày xưa chia thành các loại như pháo chuột (dành cho trẻ con chơi), pháo tiểu (dài hơn một gang tay, được sử dụng nhiều nhất), pháo trung và pháo đại. Đời sống người dân xưa nếu không phải nhà khấm khá sẽ chỉ thường đốt pháo tiểu để ăn mừng đêm giao thừa. Những phong pháo tiểu dường là như là niềm vui nhỏ bé nhưng ấm cúng của những gia đình trung lưu sau một năm cũ lao động vất vả.

Thời xưa, cũng có một vài nơi giữ phong tục thi đốt pháo tại đình làng, đền thờ, miếu mạo. Nếu pháo nhà nào nổ to, xác pháo nhiều, bay xa sẽ thắng cuộc. Hoặc cuộc thi cho người chơi ném pháo tiểu vào pháo đại để viên pháo cháy tại chỗ, tạo ra ngọn lửa lớn, hừng hực như bó đuốc giữa đêm đen. Hình ảnh ấy đã trở thành một nét đẹp trong văn hóa đón Tết cổ truyền của dân tộc ta.

Những hình ảnh quen thuộc mỗi dịp Tết đến xuân về 

Những hình ảnh quen thuộc mỗi dịp Tết đến xuân về

Tuy vậy, những năm trở lại đây, các loại pháo độc lập đã hoàn toàn bị cấm vì lý do an toàn. Người dân dần quen với việc đêm giao thừa, cúng bái xong xuôi sẽ đổ xuống đường, đến những nơi công cộng để đón pháo hoa. Tiếng pháo đì đùng trên nền trời, tạo ra những hình thù đầy màu sắc cùng mùi thuốc vương có lẽ đã dần thay thế những ngọn pháo tự chế tại mỗi nhà.

Theo TS. Bùi Thị Như Ngọc - Giảng viên môn Cơ sở Văn hóa Việt Nam - Học viện Báo chí và Tuyên truyền: 'Đốt pháo là tục lệ truyền thống lâu đời, nhưng tình hình thực tại, có thể thấy rằng, đốt pháo không còn là yếu tố quan trọng nhất định phải có trong ngày Tết. Trong đó, yêu tố an toàn là quan trọng nhất mà bản thân mỗi người đều phải nghiêm chỉnh chấp hành.

Việc cùng nhau thưởng thức pháo hoa ở những nơi công cộng vào đêm giao thừa là hành động sáng suốt và nên được duy trì, bởi lẽ vừa là hoạt động thượng tôn pháp luật mà vẫn thể hiện được yếu tố văn hóa truyền thống.'

Khoảnh khắc cùng người thân, bạn bè đón chào năm mới dưới bầu trời rực rỡ pháo hoa luôn đem lại cảm xúc tuyệt vời 

Khoảnh khắc cùng người thân, bạn bè đón chào năm mới dưới bầu trời rực rỡ pháo hoa luôn đem lại cảm xúc tuyệt vời

Không còn pháo đốt tự do nhưng chắc chắn không vì lẽ đó mà đêm giao thừa và những ngày Tết cổ truyền mất đi phong vị của nó. Pháo hoa hiện đại thay thế là một phần. Nhưng có lẽ, quan niệm về một cái Tết đủ đầy của người Việt Nam vốn chỉ là gia đình được quây quần, sum vầy; con cái, vợ chồng cùng đón khoảnh khắc linh thiêng và chúc nhau những điều tốt lành nhất mà thôi.

Giúp Tiin sửa lỗi