Điện ảnh Việt trong kỷ nguyên PR: 'Mỏ vàng' của nhà sản xuất hay 'cú lừa' cho khán giả?

Liệu chất lượng của những bộ phim được truyền thông rầm rộ có thật sự tương xứng với sự kỳ vọng của khán giả Việt Nam?

14/03/2021 09:52

Khi nền điện ảnh đã trở thành một ngành công nghiệp thay vì gói gọi đơn thuần trong hai chữ 'nghệ thuật', hiếm có bộ phim nào 'sống sót' nếu không nhờ vào sức mạnh truyền thông. Một bộ phim chất lượng nhưng thiếu sự hỗ trợ của các công cụ PR lại khó lòng tiếp cận công chúng. Ngược lại, ở khía cạnh người xem, họ cũng có ít đi cơ hội được tiếp cận các trải nghiệm mãn nhãn. Nhà sản xuất vì thế mà dễ chừng lâm vào cảnh 'trắng tay'.

Gái Già Lắm Chiêu V và Bố Già là 2 cái tên đang được quan tâm  hàng đầu trong làng điện ảnh.

Gái Già Lắm Chiêu V Bố Già là 2 cái tên đang được quan tâm  hàng đầu trong làng điện ảnh.

Thời gian gần đây, nền công nghiệp điện ảnh Việt Nam ngày càng chứng kiến nhiều chiến dịch PR rầm rộ. Đứng sau một tựa phim không chỉ là người làm chuyên môn, mà cả ekip hùng hậu hỗ trợ cho tên tuổi của 'đứa con tinh thần'. Đó là tín hiệu đáng mừng. Chẳng phải, điện ảnh nước nhà đang ngày càng bắt kịp với xu thế chung của thế giới hay sao?

Nhưng, có một thực tế, khi khán giả bắt đầu 'nhẵn mặt' với các hiệu ứng PR, họ dần trở nên tinh ý và 'lì đòn' hơn trước chiêu thức của nhà sản xuất. Và liệu lương tâm của đội ngũ làm nên tác phẩm điện ảnh có cắn rứt khi 'thổi bùng sự thật' để làm đầy hầu bao của mình?

'Bóc mẽ' thủ thuật truyền thông

Một chiến dịch truyền thông phim thông thường sẽ trải qua 4 giai đoạn tương ứng với 4 dấu mốc: tiền sản xuất, quay phim, hậu kỳ và trình chiếu. Bước vào thời điểm sản xuất ban đầu cho tới bấm máy, ekip bắt đầu hé lộ những nội dung, hình ảnh liên quan tới cốt truyện, tuyến nhân vật, casting, bối cảnh,...

Thời gian quay là loạt chuyện hậu trường được tung ra nhằm kích thích trí tò mò. Ở giai đoạn hậu kỳ, ekip tiếp tục hâm nóng bằng các tài nguyên như teaser, trailer, trích đoạn hay thậm chí các scandal bên lề.

Giai đoạn ra mắt phim là quan trọng nhất, quyết định thành công của chiến dịch truyền thông. Lúc này, nhà sản xuất tận dụng tối đa các kênh để đưa sản phẩm gần nhất tới công chúng.

Tại thị trường Việt, những kênh truyền thông nào được xem là 'vũ khí' sắc bén hàng đầu? Đầu tiên, mạng xã hội được tận dụng tối đa mà ở đó, đội quân 'chim mồi' (hay còn gọi là seeder) hoạt động hết công suất. Số cư dân mạng này có nhiệm vụ lan truyền bình luận tích cực về phim đang được trình chiếu, tạo vô số cuộc tranh luận trên các nền tảng mạng xã hội để trong suốt quá trình ra rạp, không ngày nào là khán giả không thấy bộ phim đó xuất hiện trên thế giới Internet.

Trong khi tranh luận dạng này ngập tràn trên trang cá nhân của 'dân thường' và ngôi sao, nhóm phê bình phim trực tuyến, fanpage của rạp phim hoặc đơn vị phát hành, forum,... thì fanpage, kênh YouTube của chính bộ phim sẽ được phủ sóng đều đặn các trích đoạn, câu thoại viral, ảnh chế, phỏng vấn diễn viên, MV nhạc phim, cùng hàng loạt thông tin khác để tạo sức hút phòng vé.

Yêu Là 'Tha Thu' - bản OST thành hit của Em Chưa 18

Báo chí (trực tuyến và truyền thống) là kênh truyền thông không kém phần chủ chốt trong chiến dịch quảng bá. Các tuyến bài đa dạng đề tài xoay quanh sẽ được khai thác triệt để, bài phỏng vấn hay trang bìa lung linh của các ngôi sao nối đuôi nhau xuất hiện trong thời điểm trình chiếu. Ngoài ra, diễn viên chính cũng được 'đặt hàng' tham gia các chương trình truyền hình.

Sơn Tùng tại buổi giao lưu bất ngờ với khán giả Sky Tour: The Movie.

Sơn Tùng tại buổi giao lưu bất ngờ với khán giả Sky Tour: The Movie.

Gần đây, hình thức tour quảng bá còn được áp dụng đối với nhiều dự án phim Việt. Buổi công chiếu sẽ được tổ chức tại các thành phố lớn, với sự tham gia chủ yếu của đội ngũ làm phim, nghệ sĩ, KOL, nhà báo, nhà phê bình, và một ít khán giả được lựa chọn. Bên cạnh đó, ekip thi thoảng lại 'đột nhập' phòng chiếu để giao lưu như Sơn Tùng M-TP từng thực hiện với Sky Tour: The Movie hay mới nhất là Trấn Thành với Bố Già.

Nếu xây dựng được mối quan hệ tốt với đơn vị phát hành, phim sẽ không chỉ được ưu tiên suất chiếu mà còn được 'xí chỗ' áp phích tại cụm rạp, website hay ứng dụng đặt vé, email, tin nhắn điện thoại.

Với kế hoạch truyền thông bài bản, ekip Việt đang bước những bước vững chãi hướng tới nền điện ảnh chuyên nghiệp, cập nhật và 'hái ra tiền'. Có thể nói, nhà sản xuất nội địa đang áp dụng những nước cờ chiến lược của Hollywood - nơi mà theo thống kê, trung bình cứ mỗi 100 triệu đô (2305 tỷ đồng) ngân sách làm phim có tới 35 triệu đô (806 tỷ đồng) được dùng cho marketing.

PR phim Việt có quá 'lố'?

Cũng với các kênh truyền thông đã định, xây dựng nội dung hoặc thông điệp truyền thông nào lại là điểm khác biệt của mỗi ekip làm phim. Kế hoạch truyền thông bài bản của nhiều tác phẩm điện ảnh Việt Nam là điều đáng ghi nhận. Nhưng, một thực tại song song là rất nhiều đơn vị chỉ dựa dẫm vào chiêu trò để 'cá kiếm'.

Thời điểm  ra mắt Vòng eo 56, Ngọc Trinh từng bị nghi mang bầu và sau đó lên tiếng phủ nhận bằng hình ảnh tự đăng trên Instagram.

Thời điểm  ra mắt Vòng eo 56, Ngọc Trinh từng bị nghi mang bầu và sau đó lên tiếng phủ nhận bằng hình ảnh tự đăng trên Instagram.

Có chiêu thức đã 'cũ mèm' nhưng vẫn được đội ngũ quảng bá ưa xài lại: scandal. Nếu dành nhiều sự quan tâm tới showbiz trong nước, khán giả có thể nhận ra sự trùng hợp 'không hề nhẹ'.

Cứ mỗi lần một dự án phim mới sắp sửa ra mắt, công chúng lại bắt gặp scandal chấn động của vài ba diễn viên chính trong phim. Từ anh A lộ hình ảnh mới hốc hác, cô B bị nghi mang bầu, đến chị C bị nhầm lẫn rò rỉ đoạn clip nhạy cảm. Hay scandal phim giả tình thật 'xưa như Trái Đất' mà thời nay có hay chẳng chỉ biến thể sang hình thức 'phi công trẻ lái máy bay bà già'. Tương tự, chiêu bài 'cứu lấy phim Việt vì bị rò rỉ' đã trở thành món ăn vừa cũ mèm vừa ngán ngẩm.

Yếu tố 'sốc' - 'nóng' được xem là 'mồi nhử' tới rạp. Vì thế, chỉ vài giây 'ít vải' thoáng qua trong trailer là có thể thu hút bộ phận không nhỏ người xem hiếu kỳ. Đề tài như kinh dị, bùa ngải, mê tín dị đoan,... vì sức hấp dẫn nhất định nên luôn được ekip tích cực cài cắm vào thông điệp truyền thông, để chúng nắm gọn gẽ khó rời trong tâm trí khán giả.

Điển hình, phương pháp 'seeding' trở thành 'người quen' với không ít phim trong thời gian qua. 'Mua bài' giờ đây chỉ là điều kiện cần, 'mua khán giả' mới là điều kiện đủ để làm nên 'cú hích' doanh thu. Với hình thức 'truyền miệng' mang dáng dấp 'hữu cơ' này, những lời tâng bốc bỗng có giá trị, được tín nhiệm và 'ăn sâu' vào tâm trí người xem tiềm năng. Đây là kênh truyền thông giá thành thấp, vì thế, với số tiền bỏ ra ít ỏi, nhà sản xuất hoàn toàn có thể thu thập đội cộng tác viên đông đảo để 'làm đẹp' cho món đầu tư của mình.

Việc nhà sản xuất xây dựng mối quan hệ với các đơn vị phát hành được cho là tồn tại. Thương hiệu rạp phim tại thị trường Việt Nam hiện nay chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nếu hợp tác tốt, đôi bên tiếp tục đồng hành, nếu không vừa lòng thì 'nghỉ chơi'. Trong khi có những cái tên vô cùng lép vế và lẻ loi, đối thủ khác lại 'dày đặc' suất chiếu. Sneak show - suất chiếu sớm thường gói gọn từ một đến hai ngày, nay đã có tuổi thọ kéo dài tới cả tuần là sự thật khá nực cười. Tất cả vì tham vọng doanh thu.

Tiền tỷ thu về và sự sáng suốt của khán giả

Công chúng nơi đâu cũng vậy, càng nhiều hiệu ứng, càng tò mò. Kế hoạch truyền thông hiệu quả mang lợi ích về cho cả hai bên: người cung cấp dịch vụ và người sử dụng dịch vụ, hay nhà sản xuất và người xem. Sẽ thật sáo rỗng nếu nói rằng một bộ phim được làm ra ở thì hiện tại nhằm phục vụ cho nghệ thuật, dù là nghệ thuật vị nhân sinh hay nghệ thuật vị nghệ thuật. Làm phim chính là kinh doanh, mà ở phi vụ nào thì người đầu tư chẳng cần sinh lời.

Tuy nhiên, một tác phẩm hay rất khó thăng hoa nếu không được mở nhiều con đường đến với khán giả. Trong trường hợp này, người xem mới là phía được hưởng lợi nhiều hơn khi được tiếp cận với 'cái hay, cái đẹp' dễ dàng. Cần khẳng định rằng quảng bá là phần không thể thiếu.

Cua Lại Vợ Bầu thu về 192 tỷ đồng, đứng nhì trong bảng doanh số phim Việt nhưng nội dung không được đánh giá cao.

Cua Lại Vợ Bầu thu về 192 tỷ đồng, đứng nhì trong bảng doanh số phim Việt nhưng nội dung không được đánh giá cao.

Hãy thử đặt câu hỏi ngược lại. Chiến dịch truyền thông tốt nhưng chất lượng phim chưa tương xứng sẽ nhận về hậu quả gì? Tất nhiên, hay - dở tùy thuộc vào quan điểm mỗi người, nhưng người yêu nghệ thuật thứ 7 ngày càng sáng suốt, có gu, và nhạy cảm vì tần suất dày đặc của chiêu trò PR. Hơn thế, nghệ thuật đâu phải là khái niệm mông lung, là nấc thang xa vời mà vẫn có đủ khái niệm, công thức rạch ròi. Bài văn có đáp án theo từng luận điểm thì phim ảnh cũng có các khía cạnh để soi chiếu: kịch bản, quay phim, dựng phim, đạo diễn, diễn xuất, âm nhạc, âm thanh, hóa trang, phục trang, kỹ xảo,...

Sau cùng, công chúng vẫn là người quyết định thành bại của bộ phim.

Sau cùng, công chúng vẫn là người quyết định thành bại của bộ phim.

Khán giả - người bỏ tiền bạc và thời gian xem phim chính là người quyết định doanh thu, thành bại. Khi bị đánh lừa bởi PR và nhận về kết quả hụt hẫng, họ sẽ dần mất niềm tin vào các tác phẩm 'rầm rộ'. Cái 'chết yểu' của phim, của nhà sản xuất vì chất lượng yếu kém còn kéo theo hiệu ứng quay lưng với các trang phê bình. Mới đây, một trang bình luận phim có tiếng ở Việt Nam đã bị chỉ trích vì 'quá khen' một bộ phim đang gây hiệu ứng doanh thu. Dân mạng nhận định số điểm mà trang này dành tặng là minh chứng của sự thiên vị.

Trạng Tí đứng trước nguy cơ thất bại vì làn sóng tẩy chay sau những ồn ào bản quyền.

Trạng Tí đứng trước nguy cơ thất bại vì làn sóng tẩy chay sau những ồn ào bản quyền.

Hoặc chưa bàn tới nội dung phim, nếu dùng chiêu trò 'không sạch' để câu kéo, làn sóng tẩy chay có nguy cơ trỗi dậy mạnh mẽ. Với chuỗi ồn ào trong thời điểm ra mắt, Cậu Vàng đã chịu thảm cảnh thua lỗ đáng tiếc. Còn Trạng Tí đang đứng trước nguy cơ 'chịu chung số phận' bởi lùm xùm bản quyền.

Lỗi thuộc về ai?

Đành rằng khán giả Việt sáng suốt hơn, tuy vậy, những lời cảm thán như 'Phí tiền khi xem  phim này', 'Quảng cáo quá đà, đi xem về tiếc mất 2 tiếng'... vẫn tồn tại đâu đó. Phải chăng, lỗi ở tầng lớp đã quá cả tin đi theo tiếng gọi của hiệu ứng đám đông?

Điện ảnh Việt trong kỷ nguyên PR: 'Mỏ vàng' của nhà sản xuất hay 'cú lừa' cho khán giả? 6

Người Việt từng được thưởng thức nhiều thước phim  độc lập duyên dáng, không ồn ào nhưng chiếm  được cảm  tình nhờ chất lượng.

Người Việt từng được thưởng thức nhiều thước phim  độc lập duyên dáng, không ồn ào nhưng chiếm  được cảm  tình nhờ chất lượng.

'Hữu xạ tự nhiên hương', sản phẩm dù có được tô vẽ bởi sắc màu rực rỡ của truyền thông đến mấy, mà không 'tỏa hương' thì chỉ khiến niềm tin vào điện ảnh nội địa lụi tàn. Khi còn đó những kịch bản nghèo nàn với chi chít lỗ hổng, những bản dựng vụng về và rời rạc, lối diễn xuất chưa đủ sức chạm, phim Việt vẫn chưa giành được ánh nhìn thiện cảm. Và kể cả khi cải thiện được loạt yếu tố này, truyền thông có thể 'làm phép', nhưng hãy đặt ra giới hạn nhất định để đừng vội vàng vượt qua.

Theo A.K/Baodatviet.vn
Tin cùng chuyên mục
Đọc nhiều