Lò bánh ú tro 30 năm rộn ràng trước dịp Tết Đoan Ngọ: ‘Thức đêm thức hôm nhưng thấy người ta đến mua là vui quá rồi’

Clip Lò bánh ú tro ở Quảng Nam trước Tết Đoan Ngọ. Thực hiện: Team Đà Nẵng

Căn nhà của bà Liên những ngày này rộn ràng với sự xuất hiện của bà con hàng xóm – những người thợ gói bánh ‘không chuyên' vì mỗi năm chỉ có một lần, họ mới được trổ tay nghề. Bà Nguyễn Thị Liên (ở thị trấn Ái Nghĩa, huyện Đại Lộc, Quảng Nam) có hơn 30 năm gắn bó với nghề gói bánh ú tro. Từ nhỏ, theo truyền thống gia đình, bà Liên và chị ruột được cha dạy từng công đoạn để tạo nên chiếc bánh đặc sản bán vào mỗi dịp mùng 5 tháng 5.

Với người dân xứ Quảng, vào mỗi dịp Tết Đoan ngọ, bên cạnh những chùm vải chín ngọt thì mâm cúng trên bàn thờ không thể thiếu những chùm bánh ú tro thơm mùi lá đốt. Còn với những người dân địa phương, từ đầu tháng 5 âm lịch, họ lại cùng nhau đi lên rừng hái lá đốt, chuẩn bị gạo nếp, vỏ đậu xanh… để sẵn sàng cho những mẻ bánh do chính tay mình tạo nên.

Về sau, các lò bánh như của bà Liên không còn chạy xe hàng chục cây số lên rừng sâu hái lá đốt nữa mà có hẳn người cung ứng. Năm nay, lò bánh này mua hơn 300 kg lá đốt để gói cho khoảng 20.000 chiếc bánh. Hình ảnh bếp lửa những ngày gần đây của gia đình bà đỏ rực từ sáng đến đêm khiến những người con xa quê nhìn thấy dạt dào cảm xúc, nhớ về những kí ức tuổi thơ dữ dội.

Hơn 30 năm gắn bó với công việc gói bánh ú tro, bà Liên và nhiều hàng xóm không chỉ xem đây là một nghề mà còn là cơ hội để mỗi năm một lần, ngồi bên nhau vừa gói bánh vừa ôn chuyện xưa. Bà kể: ‘Từ nhỏ tôi đã được học làm bánh ni rồi, cứ đến mùng 5 tháng 5 là gói bánh. Những ngày này nhộn nhịp lắm, giống như ngày Tết của mình. Chưa kể, tới mùng 5 bán bánh ra chợ, có đồng ra đồng vô cũng vui vẻ'

Bánh ú tro Đại Lộc ngoài nguyên liệu chính là gạo nếp còn được ngâm bởi nước tro đậu xanh, tro rau dền gai, gói bởi lá đốt hái từ trên rừng sâu tạo nên hương vị đặc trưng. Bánh gói thành từng chùm tượng trưng cho ước nguyện đoàn viên gia đình vào mỗi dịp Tết Đoan Ngọ. Với thời gian luộc bánh trung bình 4 – 5 tiếng, những ngày này gia đình bà Liên phải thức xuyên đêm để kịp chuẩn bị bánh cung ứng cho thị trường.

‘Mình làm bằng tro vỏ đậu xanh thành ra mình ăn cái bánh mình thấy thơm mùi tro, mùi lá đốt. Bình thường hàng hàng bánh gì mình cũng có thể mua được nhưng riêng ngày mùng 5 thì mới có bánh ú tro nên người dân họ thích mua hơn, họ muốn mua về để lên bàn thờ cho lạ. Nhà nào cũng phải có vài ba chục bánh. Không có là thấy thiếu thiếu khó chịu lắm' – bà ‘chủ lò bánh' chia sẻ.

Giai đoạn cao điểm của Tết Đoan Ngọ là từ mùng 3 đến mùng 5 nhưng từ mùng 1, gia đình bà Liên đã chuẩn bị bếp lò nấu bánh. Không đủ người nên bà huy động thêm 5-7 hàng xóm, thuê họ gói bánh. Tiếng nói cười rộn ràng không gian nhỏ xua tan cái vất vả, mệt nhọc, từ người lớn đến các bạn trẻ háo hức tranh đua xem ai sẽ là người gói được nhiều hơn.

Vất vả vì làm liên tục nhiều giờ, thành quả họ có được không chỉ là thu nhập mà còn là niềm hạnh phúc khi chứng kiến những chiếc bánh ú tro Đại Lộc cập bến các chợ thành phố, được xem là món không thể thiếu trên mâm cúng của từng gia đình.

Theo tìm hiểu, trung bình mỗi ngày lò bánh ở huyện Đại Lộc này nấu được khoảng 6 nồi, tương ứng khoảng 5000 chiếc bánh. Bánh ú tro bán tại lò giá 120.000 đồng/ 100 cái. Sau khi được nhập về các chợ lẻ ở Quảng Nam và Đà Nẵng thường được bán với giá từ 200.000 – 300.000/ 100 cái.

Vừa thao tác gói bánh lia lịa, vừa vui vẻ kể về công việc của mình, bạn Nguyễn Quỳnh Như nói: ‘Để làm ra cái bánh như thế này không hề dễ dàng. Chính mình ngồi đây cũng hơi mệt nhưng luôn phải tự động viên phải kiểu kiên trì một chút. Năm nào cũng có Tết Đoan Ngọ, mình cũng chờ đến 5 tháng 5 để đi gói bánh. Dù có cực nhọc nhưng cũng quen rồi, không được gói bánh thì thấy buồn vô cùng'.

Còn với cô Nguyễn Thị Lệ (56 tuổi, Đại Lộc, Quảng Nam) thì: ‘Làm mấy ngày ni tuy hơi cực nhưng mà vui. Chị em ngồi lại với em sum họp như được đón Tết lớn vậy. Chỉ sợ sau này không còn nghề nữa, làng xóm mất đi cái nét đặc trưng thôi'.

Hàng chục năm trôi qua, những người nông dân vẫn gìn giữ công thức gói bánh, đặc biệt là mùi bếp lò đặc trưng không thể thay thế. Giữa vô vàn lựa chọn cho ngày Tết Đoan ngọ, bánh ú tro vẫn luôn là món quà quê giá trị. Với những người nông dân, những chiếc bánh thành hình xinh đẹp và hấp dẫn chứa đựng tình cảm và niềm tự hào.

Hơn 7h tối, mẻ bánh tiếp theo luộc chín, bà Liên chạy ra sân, cầm trên tay những chiếc bánh ú tro còn nóng, tâm sự: ‘Mình làm từ nhỏ tới chừ mình làm nghề ni. Sản phẩm làm ra cực khổ nhưng mình thấy cũng vui. Dù có thức đêm thức hôm nhưng thấy người ta tới đặt mua bánh rồi sản phẩm của mình đi khắp nơi, ra thành phố là thấy vui rồi, vui quá rồi!'.

 

 

Theo Duy Tài/Baodatviet.vn

Tin khác