Bảo vệ thủy sản nuôi mùa nắng nóng

Các đợt nắng nóng gay gắt diễn ra tại nhiều địa phương trên cả nước trong mấy ngày gần đây đang đe dọa hệ thống nuôi trồng thủy sản, làm suy giảm năng suất, tỷ lệ tôm, cá chết tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu nông, ngư dân.

11/06/2026 07:21

Mô hình nuôi thủy sản tại Hợp tác xã cá sạch Bẩy Tuyển, phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: BẢO LONG)

Các chuyên gia Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) nhận định, nguồn cung lương thực tại nhiều khu vực trên thế giới đang bị 'đẩy đến bờ vực' cạn kiệt do tần suất và cường độ các đợt nắng nóng gia tăng, cả trên đất liền và đại dương. Ở nước ta, theo dự báo, từ nay đến cuối năm, hiện tượng El Nino sẽ khiến nền nhiệt trên cả nước cao hơn mức trung bình nhiều năm, số ngày nắng nóng nhiều hơn năm 2025 và vượt ngưỡng trung bình khí hậu thông thường. Riêng trong tháng 6, có thể xuất hiện thêm 2-3 đợt nắng nóng cực đoan với nhiệt độ phổ biến từ 37-39 độ C, nhiều nơi hơn 40 độ C.

Các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, kèm theo những cơn mưa lớn đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng và phát triển của thủy sản nuôi. Việc chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn làm thủy sản dễ bị sốc nhiệt, bùng phát dịch bệnh gây chết hàng loạt. Thông thường, thủy sản nuôi phát triển tốt nhất trong khoảng 25-32 độ C. Nếu nền nhiệt cao, tôm cá bị mất năng lượng, tăng lượng chất thải ra môi trường, khiến các ao, đầm nuôi thiếu ô-xi về đêm, vi khuẩn phát triển nhanh.

Đối với các địa phương ven biển có mô hình nuôi thâm canh, siêu thâm canh công nghệ cao, nắng nóng gay gắt là điều kiện thuận lợi để dịch bệnh bùng phát. Hệ thống nuôi trồng thủy sản của nước ta đang bộc lộ tính dễ tổn thương trước các cú sốc khí hậu. Khi thời tiết diễn biến cực đoan, bất lợi, đòi hỏi ngành thủy sản phải có những điều chỉnh chiến lược trong thời gian tới, như phát triển hệ thống vật nuôi thủy sản đa dạng, có khả năng chống chịu tốt hơn, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào một số loài.

Do nắng nóng thường được dự báo trước, cho nên các biện pháp cảnh báo sớm có thể giúp ngành thủy sản giảm đến mức thấp nhất thiệt hại. Việc tận dụng hệ thống dự báo thời tiết và thông tin liên lạc được xem là công cụ hiệu quả để cảnh báo nông, ngư dân trước các hiện tượng thời tiết cực đoan. Bên cạnh việc 'ứng phó' với thời tiết cực đoan, việc 'thích nghi' bằng những giải pháp lâu dài, bền vững trong nuôi trồng thủy sản cần được triển khai đồng thời như, chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và đầu tư mạnh mẽ cho chuyển đổi số.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào nuôi trồng thủy sản như sử dụng camera AI dưới nước sẽ giúp giám sát sức khỏe tôm cá, phân tích hành vi và dữ liệu môi trường để điều chỉnh nhiệt độ, lượng thức ăn, phát hiện sớm rủi ro mà không cần bắt thủy sản nuôi kiểm tra theo cách truyền thống. Trong bối cảnh hiện nay, việc chủ động thích nghi là yếu tố quyết định hiệu quả nuôi trồng thủy sản, đầu tư các giải pháp khoa học-kỹ thuật, cải tiến quy trình chăm sóc để bảo vệ thủy sản nuôi, hạn chế thiệt hại. Về lâu dài, cần chuyển đổi sang mô hình nuôi công nghệ cao, kiểm soát môi trường khép kín nhằm nâng cao tính bền vững cho ngành thủy sản.

Theo Lê Quân/Nhân dân