Thái Nguyên: Tăng giá trị và vị thế khoáng sản trong chuỗi cung ứng

Thái Nguyên có một số loại khoáng sản trữ lượng lớn, như vonfram, chì, kẽm, sắt, titan, than, vật liệu xây dựng… Thời gian qua, các đơn vị và địa phương ứng dụng công nghệ khai thác, chế biến để nâng giá trị gia tăng của khoáng sản, giải quyết việc làm, tăng thu ngân sách của tỉnh.

30/09/2026 10:50

Kỹ sư Việt Nam thay thế hoàn toàn chuyên gia nước ngoài vận hành Nhà máy tinh luyện vonfram Núi Pháo.

Gắn khai thác với chế biến khoáng sản

Thái Nguyên có nhiều loại khoáng sản có ước tính trữ lượng khá lớn như quặng vonfram (gần 200 triệu tấn), than (hơn 100 triệu tấn), quặng sắt (hơn 44 triệu tấn), quặng chì-kẽm (23 triệu tấn), quặng titan (hơn 13 triệu), đá quartzit (19 triệu tấn, dùng để sản xuất thạch anh nhân tạo, ferô silic), hàng trăm mỏ đá vôi, đất làm vật liệu san lấp… Những năm qua, tỉnh Thái Nguyên và các doanh nghiệp đã gắn khai thác khoáng sản với chế biến, sản xuất thành những sản phẩm phục vụ nền kinh tế và xuất khẩu.

Từ khoáng sản khai thác trong lòng đất trở thành sản phẩm cuối cùng phục vụ nền kinh tế phải qua các công đoạn, quy trình chặt chẽ, chính xác. Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên (Tisco) khai thác quặng sắt tại mỏ Tiến Bộ (phường Linh Sơn) đã triển khai tuyển rửa để nâng hàm lượng, đưa vào luyện thành gang, rồi từ gang luyện thành phôi thép và cán thành thép xây dựng, thép hình với sản lượng mỗi năm từ 600-700 nghìn tấn thép mang thương hiệu Tisco uy tín trên thị trường. Đồng thời, công ty khai thác than mỡ trên địa bàn để luyện thành cốc phục vụ quá trình luyện gang, luyện phôi và cán thép.

Với quy trình sản xuất khép kín từ khai thác quặng đến sản xuất thành thép xây dựng, hằng năm Tisco giải quyết việc làm cho hơn 3.000 lao động trực tiếp và hàng chục nghìn lao động các ngành phụ trợ, liên quan, đóng góp khoảng 300 tỷ đồng cho ngân sách địa phương.

Thực hiện chủ trương không xuất khẩu quặng thô, thời gian qua, tỉnh Thái Nguyên gắn khai thác với chế biến sâu khoáng sản để nâng giá trị gia tăng. Khu vực phía bắc của tỉnh hiện đang khai thác 15 mỏ với sản lượng gần 300 nghìn tấn quặng chì-kẽm/năm. Số quặng này được đưa vào các xưởng tuyển khoáng để sản xuất tinh quặng chì làm nguyên liệu cho 5 nhà máy, sản xuất hơn 26 nghìn tấn chì thỏi/năm (kim loại chì) phục vụ các ngành sản xuất trong nước và xuất khẩu.

Ông Công Minh Tiến, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Hoàng Nam tại xã Chợ Đồn cho biết: Công ty đã đầu tư dây chuyền tuyển tinh quặng chì, nhà máy luyện kim loại chì có công suất 10 nghìn tấn/năm, mỗi năm đóng góp cho ngân sách 30 tỷ đồng.

Tương tự, Công ty cổ phần Kim loại màu Thái Nguyên khai thác quặng chì-kẽm từ ba mỏ để tuyển thành tinh quặng chì, kẽm, đồng và thiếc, trong đó tinh quặng kẽm được đưa về Nhà máy kẽm Sông Công để sản xuất 12.500 tấn kẽm kim loại/năm phục vụ các ngành sản xuất trong nước, góp phần giảm nhập khẩu, giải quyết việc làm cho 1.200 công nhân với thu nhập bình quân 16 triệu đồng/người/tháng, năm 2025 đóng góp cho ngân sách địa phương 170 tỷ đồng.

Cùng với việc khai thác mỏ đa kim Núi Pháo, Tập đoàn Masan đã liên kết với một số đối tác nước ngoài đầu tư xây dựng Nhà máy tinh luyện vonfram Núi Pháo tại xã Đại Từ, sản xuất bốn loại sản phẩm, gồm vonfram, fluorit, bismut và tinh quặng đồng trong đó vonfram có độ tinh khiết cao để xuất khẩu.

Tổ hợp khai thác, chế biến khoáng sản Núi Pháo giải quyết việc làm trực tiếp cho hơn 1.000 lao động, doanh thu hằng năm đạt hàng chục nghìn tỷ đồng, đóng góp cho ngân sách tỉnh hơn 100 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, các đơn vị khai thác, chế biến than tại chỗ cung cấp nhiên liệu cho hai nhà máy nhiệt điện trên địa bàn có tổng công suất hơn 200MW vận hành ổn định. Khai thác khoáng sản thông thường cũng được coi trọng để đáp ứng nhu cầu xây dựng giao thông, dân dụng, san lấp mặt bằng khu-cụm công nghiệp, khu dân cư, đô thị.

Mở rộng chế biến sâu

Thời gian qua, ngành khai thác, chế biến khoáng sản trên địa bàn có đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế-xã hội của Thái Nguyên. Trên cơ sở nền tảng tích cực đó, nhằm tạo đà nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng của địa phương, các đơn vị khai thác, chế biến khoáng sản sẽ tiếp tục thực hiện cơ cấu lại sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ để mở rộng chế biến sâu khoáng sản.

Để nâng cao chuỗi giá trị và khắc phục tình trạng bán tinh quặng chì, Công ty cổ phần Kim loại màu Thái Nguyên đang triển khai dự án đầu tư khoảng 300 tỷ đồng xây dựng nhà máy sản xuất kim loại chì công nghệ hiện đại, công suất 5.000 tấn/năm.

Công ty cổ phần Khoáng sản Bắc Kạn xây dựng Cụm công nghiệp Thanh Thịnh quy mô 50ha để triển khai ba nhà máy sản xuất kim loại chì, kẽm tập trung với sản lượng hàng trăm nghìn tấn/ năm.

Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Khoáng sản Bắc Kạn Đinh Văn Hiến cho biết: 'Các nhà máy chế biến sâu này sẽ cho ra sản phẩm vào cuối năm 2027 và khi hoạt động ổn định sẽ tạo ra doanh thu khoảng hơn 18 nghìn tỷ đồng/năm'.

Tại hội nghị bàn giải pháp chế biến sâu khoáng sản trên địa bàn được tổ chức mới đây, tỉnh Thái Nguyên định hướng giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050 sẽ tập trung chế biến sâu các khoáng sản kim loại, trong đó ưu tiên tinh chế bốn loại khoáng sản mũi nhọn mà địa phương có lợi thế về trữ lượng, nền tảng, năng lực khai thác và chế biến là vonfram, chì, kẽm và titan.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường, thời gian tới, tỉnh sẽ đổi mới cơ bản tư duy, chuyển mạnh từ khai thác, chế biến truyền thống sang chế biến sâu, hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và toàn cầu, nhất là đối với vật liệu chiến lược, góp phần nâng cao giá trị của khoáng sản và vị thế trong chuỗi cung ứng.

Bên cạnh khuyến khích, tạo thuận lợi xây dựng các nhà máy chế biến sâu, tỉnh sẽ nghiên cứu và làm việc với bộ, ngành liên quan để có cơ chế phù hợp thúc đẩy triển khai các nhà máy công nghệ cao tinh chế khoáng sản.

Tỉnh đã ban hành kế hoạch phát triển công nghiệp chế biến sâu một số loại khoáng sản kim loại trên địa bàn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050; thành lập Hiệp hội Doanh nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản nhằm tăng cường liên kết, huy động nguồn lực phát triển lĩnh vực chế biến khoáng sản.

Để khắc phục tác động từ khai thác, chế biến khoáng sản hiện nay, tỉnh ban hành quy định mức thu 1% giá tính thuế tài nguyên tương ứng với từng nhóm, loại khoáng sản khai thác trên địa bàn để đầu tư trở lại cho xã có hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản. Sử dụng đất, đá thải từ khai thác khoáng sản làm vật liệu san lấp, vật liệu xây dựng, góp phần giảm ô nhiễm môi trường, hạn chế sử dụng đất làm bãi thải.

TIN LIÊN QUAN