Điều trị bệnh gout từ thảo dược

Cây Nở ngày đất hay còn gọi là cây bạc đầu, cây hoa gà trắng và có tên gọi khoa học là Gomphrena Celosioides Mart, phân bố nhiều ở các khu vực Nam Mỹ, châu Phi, châu Á và Việt Nam...

10/05/2026 08:54

Cây Nở ngày đất. (Ảnh: suckhoedoisong.vn)

Hiện nay, các nhà khoa học Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) đã nghiên cứu, phát hiện khả năng hỗ trợ điều trị bệnh gout từ loại thảo dược này.

Gout là bệnh do rối loạn chuyển hóa nhân purin trong thận, dẫn đến tăng acid uric máu và kết tủa thành monosodium urat ở các mô. Nguyên nhân của bệnh là do sự thay đổi trong lối sống, thói quen ăn uống không khoa học và hằng ngày sử dụng quá nhiều rượu, bia.

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2017 trên thế giới có khoảng 41,2 triệu người mắc bệnh gout, với 7,4 triệu trường hợp xảy ra biến chứng. Tại Việt Nam, số người mắc bệnh này đang gia tăng nhanh chóng và ngày càng trẻ hóa.

Biểu hiện rõ nhất của bệnh là khi acid uric trong máu tăng cao, các phân tử này kết hợp tạo thành những tinh thể urat, lắng đọng trong màng hoạt dịch khớp gây ra tình trạng viêm, sưng và đau nhức các khớp. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến các biến chứng như: Suy tim, đột quỵ, sỏi thận, ứ nước ở thận, cao huyết áp… Để điều trị bệnh, bác sĩ thường dùng các loại thuốc tăng đào thải và chống tổng hợp acid uric. Trong đó, nhóm thuốc giảm acid uric hoạt động theo cơ chế ức chế enzyme xanthine oxidase (XO) được đánh giá hiệu quả và ít tác dụng phụ hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng các loại thuốc nguồn gốc thảo dược để điều trị bệnh hiệu quả, không gây ra biến chứng và tác dụng phụ vẫn luôn được người bệnh, thầy thuốc tin dùng.

Tiến sĩ Ngô Văn Quang và các đồng nghiệp Viện Hóa học (Viện Hàn lâm) đã chủ động thực hiện đề tài khoa học: 'Nghiên cứu thành phần hóa học, hoạt tính ức chế enzyme xanthine oxidase và kháng viêm của cây Nở ngày đất' (Mã số: VAST04.10/23-24). Quá trình nghiên cứu, nhóm tác giả hướng đến mục tiêu xác định thành phần hóa học và đánh giá hoạt tính ức chế enzyme XO, kháng viêm trên mô hình in vitro của cây Nở ngày đất nhằm tạo chế phẩm hỗ trợ điều trị bệnh. Mặc dù trước đó, loài cây này đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu, tuy nhiên, các hoạt tính kháng viêm, ức chế enzyme XO có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh gout của cây vẫn chưa được nghiên cứu, thử nghiệm đầy đủ.

Theo Tiến sĩ Ngô Văn Quang, quá trình triển khai thực hiện đề tài khoa học về cây Nở ngày đất, nhóm nghiên cứu đã sử dụng đồng thời nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau theo chỉ dẫn sinh học (Bioguided) để giải quyết vấn đề. Đánh giá tác dụng kháng bệnh gout của chất nghiên cứu một cách toàn diện thông qua các tác dụng: Ức chế hoạt tính enzyme XO, hoạt tính kháng viêm ở cả mức độ tế bào và mức độ phân tử. Nhóm tác giả đã phân lập được 8 hợp chất, trong đó có 5 hợp chất lần đầu được phát hiện. Trong số đó, hợp chất sesuvioside A (NDP4) nổi lên với khả năng vừa ức chế enzyme xanthine oxidase, vừa giảm các phản ứng viêm trong cơ thể.

Cụ thể, để làm rõ tác dụng kép 'chống gout - kháng viêm' của hợp chất NDP4, nhóm nghiên cứu đã thực hiện nhiều thí nghiệm khác nhau nhằm làm rõ khả năng ức chế enzyme XO - nguyên nhân chính gây nên bệnh gout. Từ đó, đánh giá tác dụng của hợp chất đặc biệt này trong điều trị kháng viêm và chống oxy hóa ở nhiều mức độ khác nhau. Ngoài ra, các nhà khoa học đã xây dựng thành công quy trình tạo chế phẩm giàu hoạt tính ức chế enzyme XO ở quy mô 50g/mẻ, đồng thời đánh giá độc tính cấp và xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho chế phẩm.

Kết quả cho thấy, phân đoạn dịch chiết n-butanol của cây Nở ngày đất có hoạt tính ức chế enzyme XO nổi trội, đồng thời định hướng chính xác việc phân lập các hợp chất có hoạt tính mạnh kháng bệnh gout. Đối với chế phẩm được tạo ra khi thử nghiệm không gây độc tính, có tác dụng hạ nồng độ axit uric khi uống với liều cao. Những phát hiện này giúp làm rõ hơn hoạt động ức chế enzyme xanthine oxidase và khả năng kháng viêm của hợp chất sesuvioside A (NDP4)…

Những kết quả bước đầu của đề tài khoa học đã mở hướng phát triển các chế phẩm hỗ trợ điều trị gout và nhiều bệnh khác từ nguồn dược liệu trong nước. Tuy nhiên, để hoàn thiện và mở rộng quy trình sản xuất chế phẩm, nhóm nghiên cứu cần tiếp tục phối hợp các cơ quan chức năng phát triển ổn định, bền vững vùng nguyên liệu. Từ đó, định hướng phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh gout an toàn và tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

TIN LIÊN QUAN