Váng sữa Mông Cổ 'lên ngôi', kéo du lịch ẩm thực Nội Mông khởi sắc

Từ lớp váng sữa mỏng hình thành trong bữa trà sáng của người du mục Mông Cổ, một hành trình ẩm thực mới đang được khơi mở trên thảo nguyên Nội Mông.

08/02/2026 13:25

Những que táo gai bọc đường được làm từ 'naipi'. Ảnh :Xinhua

Trong khi món táo gai bọc đường nhồi naipi, một loại váng sữa truyền thống của người Mông Cổ, đang gây sốt trên mạng xã hội Trung Quốc, ít ai nhận ra rằng nguồn gốc của trào lưu ẩm thực này bắt nguồn từ vùng thảo nguyên rộng lớn của Khu tự trị Nội Mông, miền bắc Trung Quốc.

Không còn chỉ là món quen thuộc trong bữa trà sáng truyền thống, naipi nay đã bước ra khỏi gian bếp gia đình ở thị trấn Galutu, huyện Võ Thần Sơn.

Tại đây, món ngon cổ xưa đang hiện diện trong các nồi lẩu, ly cà phê, bánh pizza và cả bánh trung thu, tạo nên một chuỗi công nghiệp ẩm thực sôi động, nơi di sản truyền thống gặp gỡ nhu cầu tiêu dùng hiện đại.

Lúc 7h sáng, người chăn gia súc Batu đã có mặt trong căn bếp nhỏ, nơi nồi trà sữa mặn đang sôi liu riu trên bếp than. Anh nhẹ nhàng nhấc một lớp váng sữa màu vàng nhạt, hơi nhăn, khỏi bề mặt sữa tươi đã để yên qua đêm.

Lớp mỡ sữa béo ngậy này chính là linh hồn của bữa sáng kiểu Mông Cổ. Khi được nghiền nhỏ và hòa quyện vào trà sữa mặn, nó tỏa ra hương thơm đậm đà, xua tan cái lạnh buổi sớm trên thảo nguyên.

Chỉ cách đó vài km, Xưởng chế biến sữa Minxin lại mang một nhịp điệu hoàn toàn khác. Trong không gian rộn ràng của máy móc hiện đại, hàng ngàn lớp màng sữa được sấy khô và tạo hình đồng loạt trên các dây chuyền sản xuất tiêu chuẩn.

Sau đó, chúng được đóng gói chân không và vận chuyển tới những trung tâm đô thị lớn như Thượng Hải và Hàng Châu, ở phía đông Trung Quốc.

'Đơn đặt hàng cứ liên tục đổ về. Sản lượng năm 2025 của chúng tôi gần như tăng gấp đôi so với năm trước. Mỗi ngày, khoảng hai tấn sữa tươi được chế biến để cho ra hơn 2.000 tấm váng sữa,' ông Bayinnamuri,chủ xưởng Minxin chia sẻ.

Sự 'bứt phá' của naipi không phải là điều ngẫu nhiên. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và tìm kiếm các thực phẩm tự nhiên, giàu protein. Nắm bắt xu hướng đó, Galutu – từng nổi tiếng là nơi sản xuất váng sữa lớn nhất thế giới – đang hồi sinh ngành công nghiệp sữa của mình.

Từ năm 2022, thị trấn triển khai một dự án chuỗi công nghiệp khép kín. Ở khâu đầu nguồn, Galutu xây dựng 4.000 mu (khoảng 266,7 ha) 'nhà bếp trung tâm' nhằm sản xuất thức ăn chăn nuôi chất lượng cao như yến mạch và ngô ủ chua, đồng thời đưa vào nuôi giống bò Jersey để tăng năng suất sữa.

Nhờ đó, sản lượng sữa hàng năm của thị trấn đã tăng vọt, từ 817.000 kg vào năm 2022 lên gần 5.000.000 kg, bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định và chất lượng cao cho ngành chế biến.

Người dân tham gia cuộc thi tìm nghệ nhân làm 'naipi' tại khu tự trị Nội Mông, miền bắc Trung Quốc. Ảnh: Xinhua

Song song với mở rộng sản xuất, Galutu dần trở thành một 'phòng thí nghiệm hương vị'. Nhằm chinh phục nhóm khách hàng trẻ, sành điệu, địa phương này thường xuyên tổ chức các cuộc thi sáng tạo món ăn từ sữa, khuyến khích những kết hợp mới mẻ giữa truyền thống và hiện đại.

Xing Heli, một doanh nhân trẻ, đã cải tiến món tanghulu – táo gai bọc đường quen thuộc – bằng cách nhồi thêm lớp váng sữa cùng trái cây và sữa chua ủ lạnh. Sản phẩm mới nhanh chóng được thị trường đón nhận, với hàng trăm xiên bán ra mỗi ngày.

'Ban đầu, khách hàng còn do dự. Nhưng khi bắt kịp xu hướng của năm ngoái, sản phẩm đã bùng nổ. Các phiên bản nhân trái cây đặc biệt được ưa chuộng nhất,' Xing kể.

Chiến lược phát triển của Galutu đặt trọng tâm vào việc tích hợp trồng trọt, chăn nuôi, chế biến, bán hàng với du lịch trải nghiệm. Du khách đến đây có thể tham quan các trang trại sữa hiện đại, tự tay làm món tráng miệng truyền thống từ da sữa, rồi dạo quanh các cửa hàng đường phố để thưởng thức loạt món ăn vặt độc đáo trước khi mang về những bộ quà lưu niệm mang đậm dấu ấn thảo nguyên.

Thông qua việc thách thức Kỷ lục Guinness Thế giới và tổ chức các lễ hội văn hóa, thị trấn đang từng bước khẳng định naipi không chỉ là thực phẩm, mà còn là một tài sản văn hóa – trí tuệ cốt lõi.

Theo Xinhua

Theo MY KHÁNH/baovanhoa.vn