Chung tay xây dựng hệ thống y tế bền vững

Châu Âu đang nỗ lực hỗ trợ châu Phi mở rộng năng lực sản xuất vắc-xin, qua đó góp phần bảo đảm an ninh y tế.

11/05/2026 07:32

Người dân đăng ký tiêm vắc-xin phòng bệnh Ebola ở Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh TÂN HOA XÃ)

Bài học về thúc đẩy tinh thần sẻ chia, đoàn kết và hợp tác trong lĩnh vực y tế từ giai đoạn đại dịch Covid-19 hoành hành vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh hiện nay, khi các cuộc xung đột tiếp diễn và gây sức ép lớn lên hệ thống y tế toàn cầu.

Châu Âu vừa có một động thái mang tính bước ngoặt để hỗ trợ châu Phi xây dựng cơ sở sản xuất vắc-xin. Cụ thể, Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB), Ủy ban châu Âu và Tập đoàn Tài chính quốc tế (IFC) tham gia một dự án hỗ trợ hãng dược Biovac xây dựng cơ sở sản xuất đa vắc-xin khép kín đầu tiên của châu Phi tại Nam Phi. Đây là một bước đi quan trọng nhằm tăng cường an ninh y tế và cải thiện khả năng tiếp cận các loại vắc-xin thiết yếu cho người dân châu Phi, bởi Lục địa đen lâu nay là một mắt xích yếu, dễ bị tổn thương trong hệ thống y tế toàn cầu, nhất là trong thời kỳ đại dịch Covid-19 bùng phát.

Nghịch lý thiếu-thừa vắc-xin được thể hiện rõ trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành. Hồi đầu năm 2022, khi Mỹ và châu Âu đã thúc đẩy chiến dịch tiêm mũi vắc-xin tăng cường cho người dân, thì ở châu Phi, chưa đầy 15% trong tổng số hơn 1,3 tỷ người ở châu lục này được tiêm ít nhất một liều vắc-xin. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ở thời điểm đó đã khuyến cáo các nước giàu nên hoãn kế hoạch tiêm mũi thứ ba để ưu tiên vắc-xin cho các nước nghèo hơn, vốn đang chật vật ứng phó việc thiếu vắc-xin. Thiếu nguồn cung vắc-xin là lý do lớn dẫn đến tình trạng nêu trên. Ngoài ra, mạng lưới y tế ở châu Phi vốn yếu kém trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát, cho nên với hệ thống giao thông xuống cấp, đội ngũ nhân viên y tế thiếu hụt trầm trọng thì việc vận chuyển, bảo quản vắc-xin đúng cách là một thách thức. Tình hình dịch bệnh trở nên đặc biệt nghiêm trọng ở những nơi xung đột diễn ra hằng ngày, nơi mà tình trạng thiếu thốn lương thực là 'căn bệnh trầm kha'. Bởi vậy, việc xây dựng nhà máy sản xuất vắc-xin và đặt tại châu Phi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm kịp thời cung cấp vắc-xin cho người dân.

Phía châu Âu cho biết, nhà máy mới dự kiến hoàn thành vào năm 2028, ban đầu sẽ sản xuất vắc-xin tả đường uống, sau đó mở rộng sang các loại vắc-xin phòng bại liệt, viêm phổi và viêm màng não. Khi đi vào hoạt động, nhà máy dự kiến sản xuất từ 30 đến 40 triệu liều mỗi năm. Giám đốc điều hành Biovac bày tỏ tin tưởng rằng, nhà máy mới sẽ bảo đảm nguồn cung vắc-xin ổn định cho châu Phi, đồng thời nâng cao kỹ năng lao động, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đổi mới vắc-xin trên lục địa.

Thời gian qua, hợp tác y tế giữa châu Âu và châu Phi được chú trọng thúc đẩy. Hai Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) và châu Âu (ECDC) mới đây ký Biên bản ghi nhớ hợp tác trong giám sát dịch bệnh, đánh giá rủi ro, ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Sự kiện này được đánh giá là bước đi 'đôi bên cùng có lợi'. Châu Âu hỗ trợ châu Phi ổn định hệ thống y tế, ổn định xã hội cũng chính là góp phần giảm bớt làn sóng di cư bất hợp pháp đổ xô về Lục địa già. Trong khi đó, thông qua các thỏa thuận hợp tác, châu Phi có cơ hội tiếp cận công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất vắc-xin nội địa. Tổng thống Zambia Hakainde Hichilema từng khẳng định, đại dịch Covid-19 đã bộc lộ rõ sự phụ thuộc của châu Phi vào nguồn cung vắc-xin bên ngoài. Nhà lãnh đạo này nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết phải xây dựng năng lực sản xuất vắc-xin nội địa cho châu Phi.

Sau đại dịch Covid-19, thế giới đang đối mặt nhiều thách thức y tế lớn khác dưới tác động của xung đột, biến đổi khí hậu… Chìa khóa để bảo đảm sức khỏe cho tất cả mọi người vẫn là tinh thần đoàn kết, hợp tác và chia sẻ. Những sáng kiến hợp tác y tế đang góp phần củng cố sức mạnh tập thể, nâng cao hiệu quả ứng phó cho hệ thống y tế toàn cầu trước các thách thức.

Theo LÊ ANH/Nhân dân