Quy hoạch hướng tới cộng đồng

Khu đô thị mới Thủ Thiêm đang hình thành diện mạo của một trung tâm tài chính, kinh tế và văn hóa tầm cỡ quốc tế. Song hành cùng những tòa nhà cao tầng, tư duy quy hoạch nơi này cho thấy tầm nhìn bền vững khi ưu tiên quỹ đất lớn cho mảng xanh và không gian công cộng.

10/01/2026 07:10

Khu đô thị mới Thủ Thiêm sẽ trở thành điểm kết nối giao thông của thành phố. ẢNH: MẠNH THẮNG

Chia sẻ gánh nặng với đô thị hiện hữu

Ông Trịnh Ngọc Quang (ngụ đường Trần Não, phường An Khánh, TPHCM) từng có thời gian dài sinh sống ở khu vực Thủ Thiêm, thời còn tuyến phà Thủ Thiêm kết nối hai bờ. Đến khi nhà nước quy hoạch, di dời người dân để xây dựng Khu đô thị mới Thủ Thiêm, ông về sinh sống ở đường Trần Não, bên bìa Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ông Quang đã chứng kiến gần trọn quá trình chuyển mình từ vùng đất Thủ Thiêm còn hoang sơ, nay đầy sức sống với những công viên cây xanh, trung tâm tài chính... 'Khi bắt đầu giải tỏa rồi quy hoạch, tôi biết Thủ Thiêm sẽ thay đổi rất lớn. Nhưng có thay đổi thế nào thì tôi vẫn mong Thủ Thiêm sẽ là điểm mà mọi người dân đều muốn đến', ông Quang bày tỏ.

Từ những con đường đất quanh co, Khu đô thị mới Thủ Thiêm ngày nay có hệ thống giao thông kết nối dần hoàn thiện, các tuyến đường trục và công trình hạ tầng đang dần hình thành. Song hành cùng các công trình cao tầng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội là những công viên cây xanh, không gian công cộng để người dân, du khách có thể thưởng ngoạn cảnh đẹp, thư giãn sau giờ làm việc.

Trước thực trạng khu trung tâm hiện hữu ngày càng chịu áp lực dân số, áp lực giao thông và thiếu không gian sinh hoạt chung, nhu cầu về công viên, quảng trường, mảng xanh ngày càng trở nên cấp thiết thì Khu đô thị mới Thủ Thiêm - với quỹ đất và lợi thế cảnh quan sông nước - được kỳ vọng sẽ chia sẻ gánh nặng cho đô thị hiện hữu. Theo định hướng, Khu đô thị mới Thủ Thiêm không chỉ để phát triển kinh tế, mà còn là một không gian sống 'mở', nơi mọi người dân có thể đến và trải nghiệm.

Mảng xanh trong từng phân khu

Tại buổi tiếp đại diện các hộ dân có khiếu nại, kiến nghị, phản ánh liên quan đến Khu đô thị mới Thủ Thiêm, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, Khu đô thị mới Thủ Thiêm mang ý nghĩa chiến lược là trung tâm tài chính, kinh tế, văn hóa mới của TPHCM, hiện đại, tầm cỡ quốc tế. Nơi đây sẽ thay thế cho vị trí trung tâm cũ, kết nối trung tâm thành phố với khu vực lân cận, giải quyết bài toán giao thông, tạo không gian xanh, thúc đẩy sự phát triển bền vững và nâng tầm vị thế TPHCM trong khu vực và thế giới.

Đây cũng là chủ trương xuyên suốt của Chính phủ, TPHCM khi quy hoạch Khu đô thị mới Thủ Thiêm, với tư duy đô thị phải phát triển song song với mảng xanh, không gian công cộng. Với diện tích vùng lõi quy hoạch Khu đô thị mới Thủ thiêm là 657ha, phần diện tích đất khai thác thương mại chỉ chiếm chưa tới 30%.

Theo đó, Khu đô thị mới Thủ Thiêm được quy hoạch với 8 phân khu chức năng, trong đó công viên, quảng trường và các không gian 'mở' được hiện diện ở tất cả các phân khu. Ở khu lõi trung tâm và các phân khu mật độ cao như khu chức năng số 1, nơi tập trung các hoạt động tài chính - thương mại, mảng xanh không bị thu hẹp mà được bố trí xen kẽ thông qua hồ trung tâm, quảng trường trung tâm… sẽ trở thành không gian công cộng lớn nhất về loại hình này ở Việt Nam. Phân khu này được bao quanh bởi Công viên bờ sông Sài Gòn và khu cảnh quan công cộng.

Trong khi đó, phân khu số 2 sẽ có khu thể thao phức hợp với sân vận động, nhà thi đấu đa năng và công viên thể thao. Những khoảng không gian này vừa đóng vai trò điều hòa khí hậu, vừa tạo điều kiện để người dân tiếp cận mặt nước, tham gia các hoạt động cộng đồng, thay vì chỉ nhìn đô thị từ bên ngoài.

Ở những phân khu gắn với giáo dục, y tế, gia đình và dịch vụ xã hội như khu chức năng số 3, số 5, số 6, trường học, cung thiếu nhi, bệnh viện và các thiết chế văn hóa, công cộng được bố trí ngay trong lõi khu dân cư. Nơi đây còn có công trình nhà bảo tàng và công viên lớn để phục vụ người dân.

Đáng chú ý nhất là phân khu số 8, được biết đến với tên gọi Khu ngập nước phía Nam. Đây là khu bảo tồn sinh cảnh, đóng vai trò 'lá phổi xanh' của thành phố. Nơi đây còn có hệ thống kênh đào, rừng đước, một công viên nước quy mô lớn. Khu ngập nước phía Nam được xác định là vùng sinh thái quan trọng, góp phần điều tiết thủy văn, bảo vệ môi trường cho toàn khu vực đô thị trung tâm.

Nhìn tổng thể, mỗi phân khu Thủ Thiêm đảm nhiệm một chức năng riêng, song đều được kết nối bằng hệ thống mảng xanh và không gian công cộng liên hoàn, khẳng định tư duy quy hoạch mới để phát triển bền vững.

Điểm kết nối giao thông

Khu đô thị mới Thủ Thiêm đang trở thành đầu mối giao thông huyết mạch, xóa khoảng cách giữa hai bờ sông Sài Gòn. Bên cạnh hầm vượt sông Sài Gòn và cầu Thủ Thiêm đã đi vào hoạt động ổn định nhiều năm, cầu Ba Son mới đưa vào sử dụng gần đây hình thành trục kết nối trực tiếp vào lõi trung tâm thành phố.

Theo quy hoạch, hạ tầng giao thông sẽ tiếp tục được hoàn thiện với cầu Thủ Thiêm 4 dự kiến khởi công vào quý 3-2026, kết nối khu vực cầu Tân Thuận (phường Tân Thuận) với Khu đô thị mới Thủ Thiêm, tạo nên sự liên kết vùng chặt chẽ từ phía Đông sang phía Nam thành phố.

Bên cạnh đó, dự kiến trong năm nay, 2 tuyến metro gồm tuyến số 2 (đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm) và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành sẽ được khởi công. Khi kết hợp 2 tuyến metro này sẽ hình thành hành lang vận tải kết nối trực tiếp sân bay Tân Sơn Nhất - trung tâm TPHCM - sân bay quốc tế Long Thành, góp phần giảm áp lực giao thông đường bộ.

Theo PHƯƠNG UYÊN - ĐÔNG SƠN/Sài Gòn Giải Phóng