Tham vấn, góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Chiều 12/1, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị phản biện xã hội, tham vấn, góp ý hồ sơ chính sách và hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với sự tham dự của đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các cơ quan trong nước và tổ chức quốc tế...

12/01/2026 19:32

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Y tế phát biểu khai mạc Hội nghị.

Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia khẳng định, thuốc lá không chỉ là một sản phẩm tiêu dùng thông thường, mà là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tật, tử vong sớm và gánh nặng kinh tế cho xã hội. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hút thuốc lá là nguyên nhân của 28 nhóm bệnh khác nhau, bao gồm nhiều bệnh không lây nhiễm nguy hiểm như ung thư, tim mạch, các bệnh hô hấp mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính...

Tại Việt Nam, mỗi năm có hơn 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 84.500 người do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do phơi nhiễm khói thuốc thụ động. Ước tính tổng chi phí y tế cho các bệnh do thuốc lá gây ra lên tới 108,7 nghìn tỷ đồng (năm 2022), trong khi nguồn thu từ thuế thuốc lá chỉ bù đắp được khoảng một phần năm chi phí này, tạo ra gánh nặng rất lớn và kéo dài đối với hệ thống y tế, nền kinh tế và an sinh xã hội.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nêu rõ, tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 72- NQ/TW của Bộ Chính trị là chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang chủ động phòng bệnh, kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó có thuốc lá. Trên tinh thần đó, thời gian qua, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều quyết sách quan trọng, từ việc cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, điều chỉnh chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá, đến việc hoàn thiện khung pháp lý liên quan. Những chủ trương lớn này đòi hỏi phải được thể chế hóa đầy đủ, đồng bộ và nhất quán trong Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lần này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật lập pháp, mà còn là cơ hội để chúng ta nhìn lại một cách thẳng thắn chặng đường đã qua, đánh giá đúng những kết quả đạt được, nhận diện rõ những hạn chế, bất cập, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách đủ mạnh, đủ khả thi, đủ sức bảo vệ sức khỏe nhân dân trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm thuốc lá mới và các hình thức tiếp thị tinh vi hơn.

Thực hiện Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội và phân công của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế đang đồng thời triển khai song song cả quy trình xây dựng hồ sơ chính sách và quy trình xây dựng Luật, với yêu cầu rất cao về chất lượng, tính khoa học, tính khả thi và sự đồng thuận xã hội. Theo kế hoạch, Bộ Y tế phải hoàn thiện, trình hồ sơ Luật lên Chính phủ thông qua để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 2/2026.

Tiến sĩ, Bác sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá, có hai chính sách lớn của dự án Luật. Thứ nhất: cấm chứa chấp, vận chuyển, tàng trữ, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới khác. Thứ hai: tăng cường các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá điếu, bao gồm cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán; mở rộng thêm các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn; tăng diện tích cảnh báo sức khỏe bằng chữ và hình ảnh của mỗi mặt chính trước và mặt chính sau trên bao, tút, hộp thuốc lá.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, việc ban hành Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là nhằm: Hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp thực tiễn. Thúc đẩy thực thi các biện pháp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; giảm tỷ lệ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật, góp phần giảm chi phí y tế và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

Ba quan điểm trong xây dựng dự án Luật, gồm: một là, thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng vào pháp luật, trong đó ưu tiên vấn đề bảo vệ sức khỏe lên trên các lợi ích về kinh tế, chú trọng đến công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; bám sát chủ trương tại Nghị quyết số 20/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tăng cường chăm sóc và bảo vệ sức khỏe Nhân dân, Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị ban hành về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Hai là, rà soát bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất và tính khả thi của hệ thống pháp luật; bảo đảm hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tác hại thuốc lá trên cơ sở thực hiện đầy đủ các giải pháp giảm nhu cầu sử dụng, giảm cung cấp, giảm khả năng tiếp cận, giảm tính hấp dẫn của các sản phẩm thuốc lá và thực hiện Công ước khung về kiểm soát thuốc lá mà Việt Nam là thành viên.

Ba là, dựa trên bằng chứng khoa học để xây dựng chính sách phù hợp với thực tiễn của Việt Nam, phù hợp chuẩn mực quốc tế, chủ động phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, trong đó ưu tiên bảo vệ phụ nữ, trẻ em, hướng tới một môi trường sống không khói thuốc và phát triển bền vững.

Theo Minh Hoàng/Nhân dân