Cải thiện dòng nước hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải

Vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức khởi công xây dựng trạm bơm Xuân Quan giai đoạn 2, nhằm cải thiện dòng chảy, bảo đảm nguồn nước tưới cho hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải.

20/01/2026 07:37

Chất lượng nước trên hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải chảy qua địa bàn xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang (Hưng Yên) đã được cải thiện. (Ảnh: HOÀNG HÙNG)

Hệ thống công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải nằm ở trung tâm vùng Đồng bằng sông Hồng, thuộc địa bàn bốn địa phương gồm: Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng. Bắc Hưng Hải là công trình thủy lợi lâu đời, có nhiệm vụ cấp nước tưới cho 116.665ha đất nông nghiệp và tạo nguồn cấp nước cho thủy sản, dân sinh, các ngành kinh tế khác; tiêu thoát nước cho 198.995ha đất nông nghiệp, công nghiệp, đô thị và hạ tầng, góp phần quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội của các địa phương.

Mặc dù vậy, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải đã và đang đối mặt nhiều thách thức: nhiều công trình xuống cấp; suy giảm nghiêm trọng khả năng lấy nước tự chảy qua cống Xuân Quan; ô nhiễm môi trường nước trong hệ thống.

Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải Trịnh Thế Trường cho biết: 'Tháng 12/2023 trạm bơm dã chiến Xuân Quan giai đoạn 1 được khởi công xây dựng và hoàn thành, đưa vào vận hành từ tháng 3/2024 với công suất 16 m³/giây. Trạm bơm bước đầu góp phần bổ sung nguồn nước cho hệ thống trong điều kiện mực nước sông Hồng xuống thấp. Tuy nhiên, qua thực tế cho thấy dù trạm bơm hoạt động liên tục trong các tháng mùa kiệt từ khi đưa vào vận hành nhưng chỉ đáp ứng chưa đến 50% nhu cầu bổ sung nước qua cống Xuân Quan. Hơn nữa, việc duy trì dòng chảy tối thiểu mới chỉ đáp ứng được đoạn kênh từ đầu nguồn cống Xuân Quan đến cống Kênh Cầu. Công suất hiện tại chưa đủ để bảo đảm yêu cầu cấp nước tưới ổn định, lâu dài cho toàn hệ thống cũng như khắc phục triệt để ô nhiễm môi trường'.

Vì vậy, việc xây dựng trạm bơm Xuân Quan giai đoạn 2 với tám máy bơm, dự kiến hoàn thành, đưa vào sử dụng tháng 4/2026, công suất 16 m³/giây giúp chủ động lấy nước qua cống Xuân Quan.

Dự án sẽ góp phần bảo đảm nguồn nước tưới ổn định, chủ động trong mùa khô, tăng cường lưu lượng dòng chảy, cải thiện chất lượng nước, giảm ô nhiễm môi trường; đồng thời, nâng cao hiệu quả khai thác, phát huy giá trị đầu tư của hệ thống thủy lợi, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội của khu vực trong giai đoạn tới.

Về vấn đề này, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên Lại Văn Hoàn chia sẻ: 'Sau khi trạm bơm Xuân Quan giai đoạn 1 đưa vào vận hành đã phát huy được hiệu quả bước đầu, giúp pha loãng nguồn nước, giảm ô nhiễm môi trường. Tỉnh mong muốn trạm bơm Xuân Quan giai đoạn 2 đưa vào vận hành sẽ giúp cải tạo chất lượng nước trong hệ thống tốt hơn để bảo đảm phục vụ sản xuất nông nghiệp cho nhân dân'.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp: Trạm bơm Xuân Quan giai đoạn 2 sẽ nâng tổng công suất trạm bơm lên 32 m³/giây, khắc phục được cơ bản vấn đề pha loãng, từng bước xử lý ô nhiễm nguồn nước, giúp lấy nước qua trạm bơm bất cứ thời điểm nào không phụ thuộc vào việc xả nước từ hồ thủy điện, từ đó chủ động tưới cho sản xuất.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng đề án phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải phục vụ đa mục tiêu và bảo vệ môi trường bền vững.

Trên cơ sở đó, các giải pháp được đưa ra là: Cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới, hiện đại hóa 13 công trình thủy lợi đầu mối lớn như: Xuân Quan, Cầu Cất, An Thổ, Nam Kẻ Sặt… và công trình điều tiết trên kênh trục chính (cống Kênh Cầu, Lực Điền, Bằng Ngang…) để chủ động tưới, cấp, tiêu nước, tạo dòng chảy liên tục trong hệ thống; cải tạo, xây dựng mới, hiện đại hóa các công trình tại 18 đầu kênh nhánh cấp 1 để kiểm soát số lượng và chất lượng nước trước khi chảy vào các kênh trục chính.

Hệ thống thu gom tập trung, xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn cũng được đề xuất xây dựng để bảo đảm chất lượng nước trước khi chảy ra trục chính kênh Bắc Hưng Hải tại 18 điểm đầu kênh nhánh cấp 1.

Theo NGUYÊN PHÚC/Nhân dân