Mua rùa phóng sinh - hiểu lầm tai hại tiếp tay buôn bán trái phép

Nhu cầu phóng sinh với mong muốn tích đức, cầu may đang vô tình trở thành 'đầu ra' cho hoạt động săn bắt, buôn bán rùa trái phép. Khi hành động thiện bị hiểu sai, không ít người dân đã trực tiếp góp phần đẩy các loài rùa đến gần hơn với nguy cơ suy giảm, thậm chí tuyệt chủng trong tự nhiên.

17/04/2026 19:45

Rùa được bày bán công khai cùng các loài cá cảnh khác trước một ngôi chùa ở Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: ENV)

Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (ENV) vừa triển khai chiến dịch truyền thông nhằm giảm thiểu tình trạng buôn bán trái phép các loài rùa cạn và rùa nước ngọt, trong bối cảnh hoạt động này vẫn diễn biến phức tạp do nhu cầu phóng sinh và nuôi làm cảnh gia tăng.

Theo ENV, chiến dịch hướng tới nâng cao nhận thức cộng đồng, nhấn mạnh việc mua rùa, dù với mục đích phóng sinh hay nuôi cảnh, đều trực tiếp tiếp tay cho hoạt động săn bắt, buôn bán trái phép, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quần thể rùa trong tự nhiên.

Kết quả khảo sát của ENV cho thấy, tình trạng buôn bán rùa trên không gian mạng diễn ra phổ biến. Tổ chức bảo tồn động vật hoang dã này đã ghi nhận 212 tài khoản với 14.786 bài đăng rao bán khoảng 50.000 cá thể rùa trên các nền tảng trực tuyến.

Một khảo sát khác với 1.132 người dân tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, có 9% số người được hỏi từng mua và phóng sinh rùa. Đáng chú ý, phần lớn trong số này tin rằng hành động trên mang lại may mắn và góp phần bảo tồn động vật hoang dã.

Bên cạnh đó, trong tháng 3/2026, các tình nguyện viên của ENV khảo sát 278 cơ sở tín ngưỡng tại Thành phố Hồ Chí Minh và phát hiện rùa đang được thả trong ao, hồ tại 16 đền, chùa, cho thấy tập quán phóng sinh vẫn diễn ra phổ biến.

Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV cho biết: 'Các quần thể rùa trong tự nhiên ở Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ sống còn do nhu cầu mua bán rùa để phóng sinh và nuôi làm cảnh đang gia tăng nhanh chóng. Trả tiền để mua rùa chính là tiếp tay cho vòng luẩn quẩn đang khiến rùa bị tận diệt trong tự nhiên, đẩy nhiều loài đến bên bờ vực tuyệt chủng cũng như gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hệ sinh thái bản địa'.

Để nâng cao nhận thức cộng đồng, ENV đã phát hành phim truyền thông số 62 với thông điệp 'Mua rùa nuôi tội ác', qua đó phản ánh thực tế việc mua rùa, dù xuất phát từ ý định tốt, lại góp phần làm gia tăng hoạt động buôn bán trái phép và đe dọa sự tồn tại của các loài rùa ngoài tự nhiên.

Cùng với đó, các thông điệp bảo vệ rùa cũng đang được phát sóng trên kênh VOV Giao thông trong các khung giờ cao điểm tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhằm thay đổi thói quen phóng sinh vốn còn phổ biến.

Dữ liệu từ cơ sở dữ liệu vi phạm về động vật hoang dã của ENV cho thấy, riêng năm 2025 đã ghi nhận 776 vụ vi phạm liên quan đến quảng cáo, buôn bán khoảng 23.420 cá thể rùa. Đáng lưu ý, tỷ lệ các loài rùa ngoại lai trong hoạt động buôn bán có xu hướng gia tăng.

Theo ông Douglas Hendrie, chuyên gia về rùa và Cố vấn kỹ thuật của ENV, sự thay đổi về số lượng và cơ cấu loài trong khoảng 20 năm qua phản ánh tình trạng suy giảm nghiêm trọng của quần thể rùa tự nhiên tại Việt Nam và khu vực. Một số loài ngoại lai như rùa tai đỏ, rùa sao Ấn Độ ngày càng xuất hiện phổ biến trên thị trường.

Ông Hendrie cho biết thêm: 'Một số loài rùa ngoại lai như rùa sao Ấn Độ chưa thấy xuất hiện ở Việt Nam 15 năm trước nhưng nay lại phổ biến. Loài rùa tai đỏ, một trong những loài ngoại lai xâm hại nguy hiểm nhất thế giới, cũng đang bị mua bán tràn lan ở Việt Nam'.

Ông cũng lưu ý thêm rằng những loài ngoại lai dễ gặp tại các cửa hàng cá cảnh và chợ trên khắp cả nước để phục vụ phóng sinh như rùa tai đỏ hay rùa đá Trung Quốc khi thả ra môi trường sẽ dễ dàng thiết lập quần thể tự nhiên chỉ trong thời gian ngắn. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có những hành động quyết liệt nhằm chấm dứt triệt để tình trạng buôn bán trái phép các loài này ngay từ ban đầu.

ENV kêu gọi người dân không mua rùa làm cảnh hoặc để phóng sinh, đồng thời tích cực tham gia bảo vệ động vật hoang dã bằng cách thông báo các hành vi vi phạm tới cơ quan chức năng hoặc qua đường dây nóng miễn phí 1800-1522.

Theo TRUNG HƯNG/Nhân dân