Nắng nóng đại dương làm gia tăng nghiêm trọng mức độ thiệt hại do bão gây ra

Theo một nghiên cứu mới trên tạp chí Science Advances, các đợt nắng nóng đại dương đang làm gia tăng mạnh mức độ thiệt hại do bão và xoáy thuận nhiệt đới trên toàn cầu.

13/04/2026 14:18

Những ngôi nhà bị hư hại và đống đổ nát do ảnh hưởng của bão Milton tại Englewood vào năm 2024. Ảnh: AP

Xoáy thuận nhiệt đới

Các nhà nghiên cứu đã xem xét khoảng 1.600 xoáy thuận nhiệt đới đổ bộ kể từ năm 1981 và phát hiện những cơn bão đi qua vùng nước nóng bất thường có xu hướng tăng cường độ rất nhanh.

Hiện tượng này cũng xảy ra thường xuyên hơn, gây thiệt hại ít nhất 1 tỉ USD (đã điều chỉnh theo lạm phát) tăng khoảng 60% khi bão đổ bộ.

Việc hiểu rõ hơn các đợt nắng nóng đại dương làm tăng sức mạnh của bão có thể giúp các nhà dự báo thời tiết, cơ quan ứng phó khẩn cấp và các nhà hoạch định dài hạn chuẩn bị tốt hơn cho các cơn bão trong tương lai.

Nghiên cứu cũng định nghĩa nắng nóng đại dương là những vùng nước rộng lớn, kéo dài, có nhiệt độ nằm trong 10% mức cao nhất trong lịch sử.

Các tác giả cho biết hiện tượng này đang trở nên nguy hiểm hơn do biến đổi khí hậu và nhiệt độ đại dương ngày càng tăng. Nước ấm chính là nguồn năng lượng cho bão.

'Những đợt nắng nóng đại dương này cũng ảnh hưởng đến hơn một nửa số cơn xoáy thuận nhiệt đới đổ bộ vào đất liền', ông Gregory Foltz, đồng tác giả nghiên cứu và là nhà hải dương học tại Cơ quan Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) cho hay.

Theo ông Gregory Foltz, hiện tượng xoáy thuận đang xảy ra gần bờ hơn và thường xuyên hơn.

Vì vậy, việc xác định xem cơn bão có đi qua vùng nắng nóng đại dương hay không là rất quan trọng, bởi khi đó bão có nhiều khả năng tăng cường nhanh chóng, gây tác động lớn hơn khi đổ bộ vào đất liền.

Ông Hamed Moftakhari, đồng tác giả nghiên cứu và là giáo sư kỹ thuật ven biển tại Đại học Alabama nhấn mạnh Mỹ đã chứng kiến những cơn bão gây thiệt hại lớn vào năm 2023.

Câu chuyện của Helene và Milton cho thấy nếu đại dương ấm hơn, thì sẽ có 'nhiên liệu' để làm các xoáy thuận nhiệt đới mạnh lên nhanh chóng, thậm chí theo kiểu dây chuyền.

'Chỉ trong vài tuần, bạn có thể chứng kiến hai cơn bão tăng cường nhanh và đổ bộ vào bờ tây bang Florida. Điều này gây sốc, và là lời cảnh báo đối với mọi người', ông Hamed Moftakhari nói thêm.

Nghiên cứu cũng đề cập đến bão Otis (2023) vào tháng 10.2023. Cơn bão này tăng cường cực nhanh từ một cơn bão nhiệt đới lên bão cấp 5 (mức cao nhất) chỉ trong vòng một ngày.

Sau đó, khi đổ bộ gần Acapulco (Mexico), với sức gió lên tới 165 dặm/giờ (265km/giờ), bão Otis đã gây thiệt hại khoảng 16 tỉ USD và khiến 52 người thiệt mạng.

Thách thức rất lớn đối với môi trường ven biển

Theo các nhà nghiên cứu, mức thiệt hại cao hơn không phải do sự gia tăng phát triển ở khu vực ven biển.

Ông Soheil Radfar, tác giả chính của nghiên cứu và là nhà khoa học chuyên mô hình hóa rủi ro bão tại Đại học Princeton đã so sánh các cơn bão đi qua vùng nước nóng rồi đổ bộ vào những khu vực ven biển phát triển với các cơn bão khác đổ bộ vào những khu vực có mức độ đô thị hóa tương tự nhưng không đi qua vùng nước nóng.

Kết quả cho thấy sự khác biệt về thiệt hại xuất phát từ việc bão đi qua vùng nước nóng, chứ không phải do mức độ phát triển của khu vực ven biển.

Khoa học từ lâu đã ghi nhận nước ấm là nhiên liệu cho xoáy thuận nhiệt đới, thường khiến chúng mạnh hơn, qua đó củng cố mối liên hệ nhân quả này. Điều đó có nghĩa là tương lai sẽ trở nên nguy hiểm hơn.

Ông Soheil Radfar cũng khẳng định tất cả những yếu tố này kết hợp lại sẽ tạo ra thách thức rất lớn đối với môi trường ven biển trong bốn thập kỷ tới, khi hiện tượng bão tăng cường nhanh xảy ra nhiều hơn và các đợt nắng nóng đại dương cũng gia tăng.

Điều này cũng gây ra chi phí rất lớn và đáng lo ngại cho các khu vực ven biển, đồng thời dẫn đến nhiều thảm họa gây thiệt hại hàng tỉ đô la hơn trong tương lai.

Theo Hamed Moftakhari, kế hoạch sơ tán cần tính đến việc những cơn bão đi qua các vùng 'điểm nóng' đại dương có khả năng tăng cường nhanh hơn và gây ra mối đe dọa lớn hơn.

Khi xảy ra các đợt nắng nóng đại dương, có thể cần cảnh báo sớm hơn và kích hoạt việc sơ tán sớm hơn.

Bên cạnh đó, các thiết kế về bảo vệ chống lũ, hệ thống thoát nước và đê biển đều cần được cập nhật để phù hợp với thực tế bão ngày càng nghiêm trọng.

Các nhà khoa học độc lập nhận định nghiên cứu này phù hợp với các quy luật vật lý đã biết về bão và biến đổi khí hậu, đồng thời cung cấp con số cụ thể hơn về khả năng xảy ra thiệt hại cực lớn khi có các đợt nắng nóng đại dương.

TIN LIÊN QUAN