Phòng chống thoái hóa đất

Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trên thế giới có hơn 40% diện tích đất đang bị thoái hóa, ảnh hưởng đến sinh kế của hơn 3,2 tỷ người.

04/07/2026 07:32

Áp lực mưu sinh khiến người dân tiếp tục gieo trồng trên mảnh đất bạc màu. (Ảnh: NAM ANH)

Tình trạng thoái hóa đất dẫn đến năng suất giảm, gia tăng hạn hán và đe dọa các hệ sinh thái, ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh trên toàn cầu. Theo đánh giá của Ban Thư ký Công ước chống sa mạc hóa của Liên hợp quốc (UNCCD), chi phí khắc phục thoái hóa đất hằng năm lên tới hàng trăm tỷ USD.

Thống kê ở nước ta cho thấy, có gần 11,8 triệu ha đất đã và đang bị thoái hóa ở các mức độ khác nhau, trong đó hơn 1,2 triệu ha bị thoái hóa nặng, gần 3,8 triệu ha thoái hóa trung bình... Những thách thức đó phản ánh áp lực đáng kể từ xói mòn, rửa trôi, suy giảm độ phì nhiêu đất, hạn hán, xâm nhập mặn và suy thoái hệ sinh thái.

Thời gian qua, Việt Nam đã, đang hành động bằng những giải pháp cụ thể nhằm hạn chế thoái hóa đất như: duy trì tỷ lệ che phủ rừng ổn định ở mức hơn 42%, cao hơn mức trung bình toàn cầu giúp giảm xói mòn, hạn chế rửa trôi, tăng khả năng giữ nước… Đồng thời, Việt Nam hoàn thành vượt mức kế hoạch Chương trình trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025; triển khai hiệu quả các đề án nâng cao chất lượng rừng, phòng chống sạt lở, phục hồi rừng ngập mặn và chủ động tham gia các sáng kiến quốc tế.

Trong chương trình hành động quốc gia chống sa mạc hóa giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra mục tiêu đến năm 2030, xây dựng quy hoạch, kế hoạch các khu vực sa mạc hóa theo hướng thích ứng và giảm thiểu tác động của khô hạn, thoái hóa đất thông qua sử dụng bền vững đất đai, giữ ổn định 3,5 triệu ha đất trồng lúa; sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả nguồn nước; bảo đảm tỷ lệ che phủ rừng ổn định ở mức 42-43%; bảo tồn và sử dụng bền vững đất ngập nước. Đến năm 2050, tổng diện tích đất bị thoái hóa không vượt quá 40% tổng diện tích đất tự nhiên toàn quốc; thu nhập bình quân của người dân sống tại các khu vực bị ảnh hưởng bởi sa mạc hóa không thấp hơn 50% mức thu nhập bình quân đầu người của cả nước.

Nhằm khắc phục tình trạng thoái hóa đất, thời gian tới cần khoanh vùng, định vị các khu vực bị sa mạc hóa và theo các vùng kinh tế-xã hội ở các mức độ, nguyên nhân phục vụ công tác dự báo, cảnh báo sớm và theo dõi, giám sát; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai, nguồn nước, tài nguyên rừng theo hướng thích ứng và giảm thiểu tác động của khô hạn, thoái hóa đất. Đồng thời, cần nghiên cứu, ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng, chống sa mạc hóa; nghiên cứu phát triển và chuyển giao các giống cây trồng có khả năng chịu hạn, mặn, xây dựng danh mục giống ưu tiên theo vùng sinh thái; xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dự báo và cảnh báo sớm để ngăn ngừa, thích ứng với sa mạc hóa.

Mặt khác, cần tăng cường điều tra, theo dõi các nguyên nhân gây ra tình trạng sa mạc hóa và giải pháp phục hồi, cải tạo, ngăn ngừa; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về sa mạc hóa, thoái hóa đất; cải tạo và phục hồi đất bị thoái hóa thông qua các biện pháp canh tác nông, lâm nghiệp thông minh, sản xuất nông nghiệp xanh, bảo vệ đất, nguồn nước, phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái; ổn định đời sống cho người dân, cải thiện các điều kiện về y tế, giáo dục và cơ sở hạ tầng tại các khu vực bị sa mạc hóa; tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng, chống sa mạc hóa.

Theo BẢO HÂN/Nhân dân