Sẽ sử dụng dữ liệu điện tử thay thế các loại giấy tờ về hộ tịch

Hộ tịch là vấn đề thiết thân gắn bó với một con người từ khi sinh ra đến khi mất đi. Hiện nay, trong xu thế chuyển đổi số, phát triển dữ liệu hộ tịch điện tử, Luật Hộ tịch đang có những sửa đổi, bổ sung để kịp thời tạo hành lang pháp lý cho những vấn đề mới phát sinh, phù hợp chính quyền địa phương hai cấp.

20/01/2026 15:57

Người dân làm thủ tục hành chính tại phường Định Công, thành phố Hà Nội.

Xây dựng cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử thành cơ sở dữ liệu quốc gia

Phó Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp, Bộ Tư pháp, Nhâm Ngọc Hiển cho biết, dự thảo Luật Hộ tịch gồm 6 chương, 56 điều sửa đổi, bổ sung, lược bỏ 71/77 điều của Luật Hộ tịch năm 2014 trên cơ sở 5 chính sách trụ cột.

Trước hết, đó là phân quyền triệt để đăng ký hộ tịch cho chính quyền cơ sở theo hướng phân cấp toàn bộ thẩm quyền đăng ký hộ tịch cho Ủy ban nhân dân cấp xã, ủy quyền cho công chức hộ tịch ký một số giấy tờ hộ tịch; cấp tỉnh, Trung ương chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý. Thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú, ưu tiên khai thác, sử dụng dữ liệu điện tử.

Phát triển và hoàn thiện cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử thống nhất, đồng bộ, phục vụ quản lý hiện đại theo hướng sửa đổi, bổ sung các quy định về xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử nhằm mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử thành cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm dữ liệu hộ tịch 'đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung', kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.

Tính đến ngày 30/11/2025, trong hệ thống của Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử đã có hơn 145 triệu dữ liệu, bao gồm: 84.276.445 dữ liệu đăng ký khai sinh, trong đó có 17.258.543 trẻ em được cấp Số định danh cá nhân theo quy định; 24.585.147 dữ liệu kết hôn; 19.096.074 dữ liệu cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân; 15.265.955 dữ liệu khai tử; 435.940 trường hợp nhận cha, mẹ, con; 31.400 trường hợp đăng ký giám hộ; 27.040 trường hợp đăng ký nhận nuôi con nuôi; 1.370.108 dữ liệu cải chính, thay đổi, bổ sung hộ tịch, xác định lại dân tộc.

Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hộ tịch gắn với chuyển đổi số, hiện đại hóa phương thức thực hiện bảo đảm tinh gọn, thống nhất, thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính. Người dân có quyền lựa chọn nộp hồ sơ đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tiếp hoặc gửi qua hệ thống bưu chính hoặc nộp hồ sơ trực tuyến.

Các quy định trong dự luật bảo đảm thực hiện đăng ký hộ tịch trực tuyến đối với tất cả các thủ tục về hộ tịch, trực tuyến toàn trình đối với hầu hết các thủ tục (trừ thủ tục đăng ký kết hôn, đăng ký nhận cha, mẹ, con, đăng ký giám hộ - là các việc hộ tịch cần xác định trực tiếp các bên còn sống, đủ năng lực hành vi dân sự hoặc đủ khả năng thực hiện trách nhiệm giám hộ tại thời điểm xác lập việc đăng ký) .

Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung quy định về đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử chủ động đối với các trường hợp sinh mà người thân thích đã cung cấp đủ nội dung đăng ký khai sinh; các trường hợp tử vong tại cơ sở khám, chữa bệnh, dữ liệu khai sinh, khai tử được kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử.

Dự luật điều chỉnh quy định về phạm vi, nội dung đăng ký hộ tịch theo hướng bảo đảm quyền nhân thân, phù hợp quy định pháp luật liên quan theo hướng sửa đổi toàn diện các quy định của Luật Hộ tịch; chuyên nghiệp hóa đội ngũ công chức hộ tịch, bảo đảm tiêu chuẩn, năng lực phù hợp vị trí việc làm, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ quản lý Nhà nước về hộ tịch.

Theo ông Nhâm Ngọc Hiển, việc sửa đổi, bổ sung Luật Hộ tịch nhằm thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, bảo đảm quyền nhân thân, quyền công dân của cá nhân, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân; nâng cao chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ quản lý Nhà nước về hộ tịch.

Nghiên cứu kỹ lưỡng quy định về 'đăng ký hộ tịch lưu động'

Với quy định về giá trị sử dụng của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử theo dự luật, ông Thân Đức Hoa, phường Định Công, thành phố Hà Nội, cho rằng, quy định hộ tịch điện tử sẽ rất tiện cho dân; tuy nhiên cần làm rõ thông tin, cơ sở nào sẽ coi là căn cứ điều chỉnh cao nhất trong trường hợp có sự khác nhau giữa thông tin với sổ hộ tịch, hoặc giữa thông tin hộ tịch bản điện tử và bản giấy. 'Chúng tôi sẽ chỉ thực hiện theo quy định nhưng các vấn đề về hộ tịch tưởng đơn giản nhưng các mốc thời gian nhiều khi không trùng khớp giữa bản giấy, bản điện tử sẽ khó cho chúng tôi khi thực hiện thủ tục. Tôi nghĩ là cần quy định rõ ràng hơn', ông Hoa lo ngại.

Tại cuộc họp góp ý cho dự luật mới đây, liên quan đến trường hợp miễn hợp pháp hóa lãnh sự đối với giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cấp, công chứng hoặc xác nhận để sử dụng cho việc đăng ký hộ tịch tại Việt Nam, đại diện Bộ Ngoại giao đề nghị dự luật quy định rõ là miễn theo quy định của pháp luật Việt Nam nhằm tránh gây nhầm lẫn chỉ được miễn theo điều ước quốc tế.

Một số ý kiến cho rằng, cần tăng cường, hoàn thiện, củng cố đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác hộ tịch trong tình hình mới.

Theo đại diện Bộ Công an, cần nghiên cứu bổ sung nội dung quy định khai sinh tự nhiên cho trẻ em kể cả khi chưa xác định được quốc tịch của cha hoặc mẹ nhằm bảo đảm quyền của trẻ em.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc - cơ quan chủ trì soạn thảo - nhấn mạnh, cần thống nhất nguyên tắc, chỉ đưa vào Luật những vấn đề mang tính chất khung, nguyên tắc và ổn định, lâu dài.

'Cần nghiên cứu kỹ lưỡng quy định về 'đăng ký hộ tịch lưu động' để xác định có nên quy định hay không, trường hợp nào được đăng ký lưu động; nghiên cứu; có xác định giữ cả hai Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử truyền thống (sổ) và hiện đại (điện tử) hay không?', Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc nói.

Đại diện lãnh đạo Bộ Tư pháp cũng yêu cầu tổ biên tập tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi.

Theo H.NGUYÊN/Nhân dân