Tăng phối hợp, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật

Điểm đặc biệt của Nghị quyết 205 là cơ chế 'kiến nghị trước, khởi kiện sau', tức Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) chỉ khởi kiện khi đã thông báo, kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện quyền, trách nhiệm khởi kiện theo quy định pháp luật nhưng không có người khởi kiện.

08/08/2026 09:11

Cơ chế này không đặt VKSND vào thế đối đầu với chính quyền hay các cơ quan quản lý nhà nước, mà đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ các cơ quan kịp thời khắc phục vi phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, lợi ích công ngay từ sớm. Đây cũng là cơ sở để tăng cường vai trò phối hợp giữa các cơ quan trong bộ máy nhà nước với hệ thống cơ quan kiểm sát.

Thực tiễn tại TPHCM, VKSND 2 cấp thành phố đã tiếp nhận hàng ngàn vụ việc liên quan đến lợi ích công và quyền dân sự của nhóm yếu thế. Có 2 đơn vị VKSND khu vực đã khởi kiện 3 vụ việc dân sự công ích để bảo vệ tài sản công.

Không những đi từng trường hợp, quá trình kiến nghị để cấp giấy khai sinh cho trẻ, VKSND TPHCM đã kiến nghị UBND TPHCM chỉ đạo rà soát tổng thể, khắc phục bất cập trong công tác quản lý hộ tịch để có biện pháp xử lý phù hợp, bảo đảm quyền khai sinh của công dân. Từ thực tế các bên kê khai giá chuyển nhượng trong hợp đồng thấp hơn đáng kể so với giá giao dịch thực tế, VKSND TPHCM đã có kiến nghị gửi Thuế TPHCM để nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Để đưa Nghị quyết 205 đi vào cuộc sống, bên cạnh việc thực hiện quyền kiến nghị, quyền khởi kiện, VKSND 2 cấp thành phố còn ký kết quy chế phối hợp với các công ty dịch vụ công ích, cơ quan Bảo hiểm xã hội và các đơn vị liên quan khác nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật tại địa phương. Thực tế cho thấy nhận thức của các cấp, ngành về vai trò của VKSND trong việc bảo vệ người yếu thế, lợi ích công đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều cơ quan quản lý nhà nước chủ động phối hợp, cung cấp thông tin, người dân ngày càng tin tưởng, tích cực phản ánh các hành vi vi phạm đến cơ quan kiểm sát.

Trong bối cảnh khối lượng và áp lực công việc ở cơ sở ngày càng lớn, cơ chế 'kiến nghị trước, khởi kiện sau' đã phát huy giá trị thực tiễn khi tạo điều kiện để các cơ quan, tổ chức kịp thời khắc phục vi phạm, sửa chữa thiếu sót trước khi phát sinh tranh chấp. Nếu được thực hiện đồng bộ, phối hợp chặt chẽ, tố tụng dân sự công ích sẽ trở thành một công cụ pháp lý hữu hiệu trong bảo vệ lợi ích công, người yếu thế.

Theo SONG MAI/Sài Gòn Giải Phóng