Linh hoạt trong dạy và học: Khi sách bổ trợ không phải là lựa chọn duy nhất

Nhiều phụ huynh đầu năm học lo con 'thiếu sách' khi không mua được sách bài tập. Tuy nhiên, sách giáo khoa và sách bài tập là hai loại học liệu khác nhau và việc thiếu sách bài tập không đồng nghĩa học sinh không có sách giáo khoa để học.

14/09/2026 08:16

Như Báo Nhà báo và Công luận đã đưa tin trước đó về câu chuyện của chị Nguyễn Thị Mai Lan, phụ huynh một học sinh ở Bắc Ninh cho biết, giáo viên yêu cầu mua sách bài tập nhưng gia đình tìm ở một số cửa hàng vẫn chưa có đủ.

Không mua được sách, giáo viên hướng dẫn gia đình photocopy để con có tài liệu làm bài cùng các bạn trong lớp.

Câu chuyện này khiến một vấn đề được đặt ra: Học sinh đang thực sự thiếu sách giáo khoa (SGK) hay chỉ thiếu một loại tài liệu bổ trợ?

Nhiều giáo viên cho rằng cần phân biệt rõ sách giáo khoa với tài liệu bổ trợ, bởi không phải cuốn sách nào được phát hành cũng là tài liệu bắt buộc học sinh phải có.

Không phải sách nào học sinh dùng cũng là sách giáo khoa

Theo quy định, sách giáo khoa là tài liệu chính thức, được sử dụng để triển khai nội dung Chương trình giáo dục phổ thông. SGK được Hội đồng quốc gia thẩm định và Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo phê duyệt, địa phương lựa chọn để sử dụng tại các cơ sở giáo dục.

Trong khi đó, sách bài tập, sách tham khảo là các tài liệu hỗ trợ. Việc sử dụng phụ thuộc nhu cầu học tập của học sinh và cách tổ chức dạy học của từng trường, giáo viên.

Vì vậy, không phải học sinh nào cũng bắt buộc phải mua sách bài tập.

Sách luyện tập Toán của học sinh tiểu học.

Chỉ thị 643/CT-BGDĐT ngày 10/6/2022 của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục không vận động học sinh hoặc cha mẹ học sinh mua các xuất bản phẩm ngoài danh mục SGK đã được phê duyệt và địa phương lựa chọn dưới bất kỳ hình thức nào.

Cô Bùi Minh Hằng, giáo viên Toán ở Hưng Yên cho rằng, phụ huynh không nên quá lo lắng nếu chưa mua được một số sách bài tập.

'Quan trọng nhất là học sinh có sách giáo khoa để học. Sách bài tập giúp các em luyện tập, củng cố kiến thức, nhưng nếu chưa có, giáo viên vẫn có thể sử dụng phiếu học tập, bài tập trên lớp hoặc tài liệu do mình chuẩn bị', cô Hằng nói.

Vì sao thiếu sách bài tập?

Khác với SGK, nhu cầu sách bài tập không đồng đều. Trong cùng một lớp, có học sinh mua, có em không mua; giữa các trường, giáo viên cũng có thể lựa chọn những tài liệu khác nhau.

Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, chính vì nhu cầu biến động nên sách bài tập được cung ứng theo nhu cầu thực tế, không thể in và phân phối với tỷ lệ tương đương SGK.

'Nếu in sách bài tập theo số lượng SGK, lượng sách dư thừa có thể rất lớn, gây lãng phí. Do đó, việc một số đầu sách bài tập tạm thời hết tại một vài nhà sách có thể xảy ra do nhu cầu thị trường tăng đột biến hoặc dự báo chưa sát', Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nhấn mạnh.

Đơn vị này cũng khuyến nghị các phụ huynh có thể nhờ giáo viên tổng hợp số liệu và nhà trường đặt hàng giúp qua công ty phát hành để việc cung ứng các loại sách theo nhu cầu được chủ động từ sớm.

Thầy Trương Nam Tiến ở Hà Nội cho rằng, giải pháp không chỉ nằm ở việc bổ sung sách in mà còn cần mở rộng khả năng tiếp cận học liệu điện tử.

'Không nên để việc thiếu một cuốn sách khiến học sinh và phụ huynh rơi vào thế khó. Trong điều kiện công nghệ phát triển, cần đẩy mạnh số hóa học liệu, tạo thêm những kênh tiếp cận thuận tiện để học sinh có thể chủ động học tập', thầy Tiến chia sẻ.

Thầy Tiến cũng nhấn mạnh, sách điện tử không nên chỉ được xem là phương án tình thế khi sách giấy thiếu. Đây có thể là một kênh học tập thường xuyên, giúp học sinh chủ động tiếp cận kiến thức và mở rộng nội dung ngoài chương trình.

Như vậy, câu chuyện 'thiếu sách' đầu năm học cần được nhìn đúng bản chất. Thiếu SGK là vấn đề cần ưu tiên xử lý; thiếu sách bài tập là câu chuyện của học liệu bổ trợ và nhu cầu sử dụng.

Việc bảo đảm đủ SGK cho mọi học sinh cần đi cùng với cách tổ chức linh hoạt các tài liệu bổ trợ, thay vì để phụ huynh mặc nhiên hiểu rằng mọi cuốn sách được giáo viên sử dụng đều là sách bắt buộc phải mua.

TIN LIÊN QUAN