Nghiên cứu Harvard chỉ ra: 'Gen học giỏi' có sẵn trong mỗi đứa trẻ, nhưng 90% phụ huynh lại vô tình làm lãng phí

Con bạn không ngoan như 'con nhà người ta'? Có khi đó lại là lợi thế lớn trong tương lai.

14/03/2026 13:22

Có một quan điểm được nhiều chuyên gia giáo dục đồng tình, đó là cha mẹ có tầm nhìn sẽ đứng bên quan sát và tạo điều kiện để con chủ động lớn lên, còn cha mẹ ngắn hạn thường thay con quyết định, khiến trẻ chỉ có thể trưởng thành một cách bị động.

Theo giáo sư Howard Gardner (Đại học Harvard) - cha đẻ của Thuyết đa trí tuệ, trí thông minh của con người không chỉ gói gọn trong điểm số học tập mà gồm ít nhất 8 loại khác nhau, bao gồm: ngôn ngữ, logic - toán học, không gian, vận động cơ thể, âm nhạc, giao tiếp xã hội, tự nhận thức và quan sát tự nhiên. Điều này cũng đồng nghĩa với việc mỗi đứa trẻ đều có khả năng trở thành 'thiên tài' theo cách riêng, nếu người lớn đủ tinh tế để nhận ra và nuôi dưỡng thế mạnh đó.

Các chuyên gia cho rằng, khi trẻ có những biểu hiện dưới đây, cha mẹ đừng vội phủ định hay gò ép, bởi đó rất có thể là dấu hiệu của một tiềm năng đang lớn lên.

1. Trẻ 'mặt dày', không quá để tâm ánh nhìn của người khác

Nhiều nhà giáo dục cho rằng 'mặt dày' không phải là vô duyên hay vô lễ, mà là khả năng không để cảm xúc bị chi phối quá mức bởi đánh giá bên ngoài. Những đứa trẻ quá nhạy cảm với ánh mắt người khác thường dễ gục ngã trước thất bại, trong khi trẻ 'mặt dày' lại có khả năng đứng dậy nhanh hơn, ít tự dằn vặt và dám thử lại.

Ảnh minh họa: Douyin

Không ít phụ huynh chỉ chú trọng điểm số mà quên rằng, đối diện với xấu hổ, tụt hạng hay thất bại mới là bài học cả đời mà con buộc phải tự học. Trẻ có khả năng chịu được 'mất mặt' sớm thường sẽ có chỉ số vượt khó và độ bền tâm lý cao hơn khi bước ra đời.

2. Trẻ hay cãi, thích hỏi ngược và không dễ 'ngoan ngoãn tuyệt đối'

Trong mắt nhiều người lớn, 'trẻ hay cãi' thường bị gắn mác là bướng bỉnh hay khó dạy. Tuy nhiên, dưới góc nhìn tâm lý học, đây lại là dấu hiệu cho thấy ý thức độc lập và khả năng tư duy phản biện đang hình thành.

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng những đứa trẻ dám đặt câu hỏi 'vì sao', 'tại sao lại như vậy' thường có khả năng phân tích vấn đề, ra quyết định và bảo vệ quan điểm tốt hơn khi trưởng thành. Việc trẻ phản biện không đồng nghĩa với vô lễ, mà phản ánh mong muốn được lắng nghe và được tôn trọng.

Thay vì áp đặt 'người lớn luôn đúng', nhiều chuyên gia khuyến nghị phụ huynh nên chuyển từ mệnh lệnh sang đối thoại, từ 'con phải nghe lời' sang 'con nghĩ sao về chuyện này'.

3. Trẻ có khả năng bắt chước và mô phỏng rất mạnh

Theo các nghiên cứu thần kinh học, não người có hệ thống 'nơ-ron gương' giúp con người học hỏi thông qua quan sát và bắt chước. Trẻ càng thích mô phỏng hành vi, biểu cảm, lời nói của người khác thì khả năng học nhanh và ghi nhớ càng cao.

Nhiều trường hợp cho thấy, khi sở thích mô phỏng và biểu diễn của trẻ được tôn trọng thay vì ngăn cản, nó có thể trở thành lợi thế lớn trong cả học tập lẫn sự nghiệp. Ngược lại, không ít tài năng bị dập tắt chỉ vì cha mẹ cho rằng 'đó là trò vô bổ, không phục vụ việc học'.

Ảnh minh họa: Sina

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, điều quan trọng không phải là ép con giống người khác, mà là giúp con giỏi hơn chính mình hôm qua, theo cách phù hợp với năng lực và hứng thú cá nhân.

Kết

Không có hai đứa trẻ nào giống nhau hoàn toàn. Giáo dục không phải là dùng một khuôn mẫu để tạo ra hàng loạt 'bản sao ngoan ngoãn' mà là đánh thức tiềm năng riêng của từng đứa trẻ. Khi cha mẹ biết lùi lại đúng lúc, tin tưởng và đồng hành thay vì kiểm soát, con mới có cơ hội lớn lên một cách trọn vẹn.

TIN LIÊN QUAN

Đường vào đại học sớm 'chật kín' ghi nhận kỷ lục 140.000 thí sinh đăng ký chỉ trong đợt 1

IELTS 8.0 cũng lo trượt đại học khi điểm cộng giảm

Theo THIÊN AN/baovanhoa.vn

Link báo gốc:

Copy link

https://baovanhoa.vn/doi-song/nghien-cuu-harvard-chi-ra-gen-hoc-gioi-co-san-trong-moi-dua-tre-nhung-90-phu-huynh-lai-vo-tinh-lam-lang-phi-201634.html

Quay lại

phụ huynh

Tin cùng chuyên mục

Đọc nhiều

Liên kết hữu ích

TÌNH TRẠNG: ĐÃ LY HÔN

Nghiên cứu Harvard chỉ ra: 'Gen học giỏi' có sẵn trong mỗi đứa trẻ, nhưng 90% phụ huynh lại vô tình làm lãng phí

Con bạn không ngoan như 'con nhà người ta'? Có khi đó lại là lợi thế lớn trong tương lai.

Mức biến động chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập của các trường THPT tại TPHCM

TPHCM công bố chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập năm học 2026-2027

TPHCM: Bổ sung thêm 5 trường THPT công lập tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027

TPHCM hướng dẫn quy chế thi tốt nghiệp THPT 2026: Thí sinh cần lưu ý gì?

Văn, Sử, Tin học xuất hiện trong tổ hợp tuyển sinh Y khoa dấy lên tranh luận về chất lượng

Gần 167.000 học sinh TP Hồ Chí Minh đăng ký thi lớp 10, tỷ lệ 99% cao kỷ lục

Khởi công Khu đô thị Đại học Quốc tế 880ha tại TPHCM, hướng tới 'thành phố công viên tri thức'

TPHCM: Kết thúc giai đoạn 1 đăng ký tuyển sinh lớp 10 công lập

Từ ngôi trường rất nghèo đến 'giàu có' về giá trị

Không còn quy đổi 'IELTS 4.0 = 10 điểm', số thí sinh miễn thi Ngoại ngữ lao dốc chiếm 0,62%

22.000 học sinh Hà Nội bỏ thi vào lớp 10 công lập, tỷ lệ chọi nhiều trường chạm đỉnh 1/3

Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm ngưng tổ chức bán trú sau nghi ngờ ngộ độc thực phẩm

Học viện Nông nghiệp Việt Nam tạm dừng quy định yêu cầu sinh viên tham gia câu lạc bộ 2 năm

6 thay đổi lớn thí sinh cần đặc biệt lưu ý trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026

Thi lại IELTS vẫn kịp 'lật kèo' xét tuyển 2026, nhưng chỉ trong 'cửa sổ vàng' Bộ Giáo dục và Đào tạo mở

Bộ Giáo dục và Đào tạo: IELTS không phải 'vé 2 trong 1', thí sinh chỉ được chọn một quyền lợi

Hơn 172.000 thí sinh 'đổ bộ' kỳ thi đánh giá năng lực, lập kỷ lục chưa từng có

Mỗi trường một kiểu quy đổi IELTS, 6.5 đã chạm trần nơi này, 8.0 vẫn chưa chắc đạt 10 điểm nơi khác

Thi tốt nghiệp THPT 2026: Các mốc thời gian then chốt và lưu ý thí sinh phải biết

Học dàn trải dễ 'trượt đau', muốn đỗ công lập vào lớp 10 phải đánh đúng trọng tâm kiến thức