Lối mở cho sân khấu truyền thống

Hơn 1.200 chỗ ngồi tại Rạp Xiếc Trung ương (số 67-69, đường Trần Nhân Tông, Hà Nội) liên tục kín chỗ từ khi vở kịch xiếc Sơn thần thủy quái công diễn. Sơn Tinh - Thủy Tinh, câu chuyện vốn quen thuộc, nay được kể lại bằng xiếc, âm nhạc, ánh sáng, hình ảnh và sân khấu nước.

09/10/2026 08:24

Sức hút của vở diễn cho thấy một cách làm khác đang được thử nghiệm với sân khấu truyền thống.

Ở Sơn thần thủy quái, xiếc vẫn dựa vào kỹ thuật, sức mạnh, sự chính xác và nhiều năm khổ luyện, nhưng nhào lộn, đu dây không còn tách thành những tiết mục riêng. Các động tác góp phần tạo tuyến nhân vật và đẩy diễn biến câu chuyện.

Người diễn phải hiểu mình đang kể chuyện gì, nhân vật đang ở đâu và động tác của mình cần tạo ra cảm xúc nào. Kỹ thuật vì thế không đứng riêng mà gắn với diễn xuất. Cách làm ấy kéo theo thay đổi trên sân khấu. Nước, ánh sáng, hình ảnh và âm thanh được đưa vào để mở rộng không gian diễn. Công nghệ đứng phía sau người diễn, giúp câu chuyện rõ hơn.

Từ một vở kịch xiếc, có thể nhìn sang sân khấu truyền thống. Chèo, tuồng, cải lương, múa đều có lớp khán giả riêng, nhưng việc kéo khán giả trẻ đến rạp ngày càng khó.

Người trẻ hiện nay có nhiều lựa chọn hơn và cũng quen với một nhịp thưởng thức khác. Sân khấu vì thế đứng trước nhu cầu cấp bách cần thay đổi cách tiếp cận khán giả. Nhưng cách thay đổi ra sao để làm mới nhưng không làm mất đi nét riêng, làm lấn át nét truyền thống, là cả một bài toán cần lời giải.

Một làn điệu chèo không nhất thiết phải phối theo nhạc hiện đại. Một tích tuồng cũng không cần thêm thật nhiều ánh sáng, màn hình để tạo sự chú ý. Đó cũng là câu chuyện mà Sơn thần thủy quái đã thể hiện. Một câu chuyện cũ vẫn có thể khiến khán giả quan tâm nếu được kể một cách gần gũi với nhu cầu giải trí của khán giả.

Muốn làm được điều đó, người diễn phải thực sự bước vào câu chuyện, và mọi yếu tố khác, dù rực rỡ, hấp dẫn đến mấy cũng phải hướng đến phục vụ cho vở diễn.

Sân khấu truyền thống không thiếu những giá trị để gìn giữ. Cái khó là tìm được cách làm mới. Đổi mới, suy cho cùng, là bắt đầu từ cách người làm nghề nhìn khán giả và nhìn chính tác phẩm của mình.

Theo HỒNG ĐÀO/Sài Gòn Giải Phóng