3 yếu tố sức khỏe ở tuổi trung niên giúp trì hoãn sa sút trí tuệ tới 13 năm

Một nghiên cứu mới cho thấy kiểm soát huyết áp, không hút thuốc và phòng ngừa tiểu đường type 2 ở tuổi trung niên có thể giúp kéo dài thêm gần 13 năm sống mà không mắc sa sút trí tuệ.

18/08/2026 08:20

Các chuyên gia khuyến nghị chăm sóc sức khỏe tim mạch từ tuổi trung niên để góp phần bảo vệ não bộ khi về già. Ảnh minh họa: AI

Ba yếu tố giúp kéo dài thời gian khỏe mạnh của não bộ

Các nhà khoa học cho biết đã xác định được ba yếu tố sức khỏe ở tuổi trung niên có thể giúp trì hoãn chứng sa sút trí tuệ hơn một thập kỷ.

Nghiên cứu cho thấy những người từ 45-65 tuổi duy trì huyết áp bình thường, không mắc tiểu đường type 2 và không hút thuốc có thể sống thêm trung bình gần 13 năm mà không bị sa sút trí tuệ so với những người có cả ba yếu tố nguy cơ.

Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Neurology.

Nhóm nghiên cứu của Hệ thống Y tế NYU Langone (Mỹ) phân tích dữ liệu từ nghiên cứu Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC), theo dõi người Mỹ từ năm 1986 đến tuổi già để đánh giá mối liên hệ giữa các yếu tố nguy cơ tim mạch ở tuổi trung niên và nguy cơ sa sút trí tuệ.

Phân tích mới bao gồm 12.409 người, độ tuổi trung bình 56, đều chưa mắc sa sút trí tuệ khi bắt đầu nghiên cứu. Ba yếu tố nguy cơ được đánh giá gồm tăng huyết áp, tiểu đường type 2 và hút thuốc lá. Những người tham gia được theo dõi trung bình 26 năm.

Trong thời gian này, 3.008 người mắc sa sút trí tuệ, trong khi 5.238 người qua đời mà không mắc bệnh.

Kết quả cho thấy những người không có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào sống trung bình 30,1 năm mà không mắc sa sút trí tuệ. Con số này giảm xuống 26,3 năm ở nhóm có một yếu tố nguy cơ, 21 năm ở nhóm có hai yếu tố nguy cơ và chỉ còn hơn 17 năm ở nhóm có đủ cả ba yếu tố.

Nghiên cứu cũng ghi nhận phụ nữ có số năm sống không mắc sa sút trí tuệ nhiều hơn nam giới, bất kể có bao nhiêu yếu tố nguy cơ. Đồng thời, người da trắng cũng có thời gian sống khỏe mạnh không sa sút trí tuệ dài hơn người da đen.

Phòng bệnh từ tuổi trung niên

Theo TS Josef Coresh, Trưởng nhóm nghiên cứu kiêm Giám đốc Viện Lão hóa Tối ưu thuộc NYU Langone, kết quả cho thấy việc chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ từ tuổi trung niên là chiến lược quan trọng để bảo vệ sức khỏe não bộ.

Ông hy vọng nghiên cứu sẽ khuyến khích mọi người bỏ thuốc lá và theo dõi sức khỏe tim mạch ngay từ sau tuổi 45.

Theo dự báo, số người mắc sa sút trí tuệ trên toàn cầu có thể tăng gần gấp ba, lên 153 triệu người vào năm 2050. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng gần một nửa số ca bệnh có thể được phòng ngừa hoặc trì hoãn.

Một nghiên cứu trước đây cũng cho thấy việc kiểm soát 14 yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được trong suốt cuộc đời có thể giúp ngăn ngừa hoặc làm chậm khoảng 45% trường hợp sa sút trí tuệ.

Tiến sĩ Jacqui Hanley, Trưởng bộ phận tài trợ nghiên cứu của Alzheimer's Research UK, nhận định nghiên cứu mới không chỉ xem xét nguy cơ mắc bệnh mà còn trả lời câu hỏi con người có thể sống khỏe mạnh bao lâu trước khi xuất hiện sa sút trí tuệ.

Theo bà, những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe tim mạch để bảo vệ não bộ. Duy trì vận động thể chất, không hút thuốc và kiểm soát tốt tăng huyết áp cũng như tiểu đường là những biện pháp thiết thực giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ.

TIN LIÊN QUAN