Cung không đủ cầu, phụ huynh tại Hà Nội 'cân não' tính lại cửa vào lớp 10 công lập cho con

Trong số 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS năm nay, chỉ có khoảng 88.000 chỉ tiêu lớp 10 công lập (kể cả hệ thường xuyên, nghề); điều này đồng nghĩa gần 60.000 em có nguy cơ không trúng tuyển đã tạo áp lực rất lớn cho phụ huynh tại Hà Nội.

31/03/2026 15:06

Phụ huynh rơi vào trạng thái 'căng như dây đàn' trước kỳ thi

Từ khi thông tin tuyển sinh được công bố, tối nào anh Trần Quang Duy (phường Bạch Mai) cũng ngồi trước màn hình máy tính, rà soát lại bảng chỉ tiêu. Con gái chuẩn bị thi lớp 10 khiến những tính toán ban đầu của anh trở nên chông chênh.

'Tôi biết năm nay đông, nhưng không nghĩ lại ‘căng’ đến vậy', anh Duy nói, mắt vẫn dõi theo những con số.

Theo công bố của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, tổng chỉ tiêu lớp 10 công lập khoảng 88.000. Nhưng con số này bao gồm cả hệ giáo dục thường xuyên và trường nghề. Nếu bóc tách riêng các trường THPT công lập, lựa chọn mà phần lớn phụ huynh hướng tới số chỗ thực tế thấp hơn đáng kể.

Năm ngoái, hơn 120 trường THPT công lập tuyển khoảng 81.000 học sinh. Những năm gần đây, chỉ tiêu mỗi năm tăng thêm 2.000–3.000. Với mức tăng này, năm nay số suất vào THPT công lập có thể đạt khoảng 84.000.

Học sinh Trường THCS & THPT Lương Thế Vinh (cơ sở Tân Triều).

So với 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tỷ lệ đỗ vào công lập khoảng 57%, thấp hơn mức 61–64% những năm trước.

'Nếu giữ đà này, tỷ lệ đỗ chỉ còn khoảng hơn 50%. Tức là cứ hai em đi thi, có một em trượt', anh Duy tính nhẩm, rồi im lặng.

Năm nay, học sinh không còn bị ràng buộc bởi địa bàn cư trú khi đăng ký nguyện vọng. Điều này mở ra cơ hội, nhưng cũng đồng nghĩa với việc cạnh tranh dồn vào các trường có chất lượng tốt.

'Trước đây còn có ‘lợi thế địa bàn’, giờ thì gần như ai cũng có thể đăng ký vào cùng một trường. Cuộc đua vì thế càng khó lường', anh Duy cho biết thêm.

Kế hoạch chọn trường cho con vì thế phải viết lại từ đầu. Ban đầu, anh Duy hướng con đến nhóm trường có điểm chuẩn khoảng 8 điểm mỗi môn. Nhưng sau khi cân nhắc, anh quyết định 'lùi một bước'.

'Phải hạ kỳ vọng để đảm bảo an toàn. Có thể phải tính cả những trường khoảng 6,5–7 điểm/môn', anh Duy thừa nhận đây là điều không dễ chấp nhận.

Song song, anh bắt đầu tìm hiểu các trường tư thục – phương án mà trước đây gia đình chưa từng nghĩ tới.

'Không ai muốn đi đường vòng, nhưng giờ phải chuẩn bị sẵn', anh nói.

Việc cho phép thí sinh đăng ký nguyện vọng không phụ thuộc nơi cư trú, bao gồm cả học sinh diện tạm trú, được cho là sẽ làm tăng mức độ cạnh tranh ở các trường.

Không khí căng thẳng lan rộng trên các diễn đàn phụ huynh. Những bài đăng về kỳ thi lớp 10 xuất hiện dày đặc, với cùng một nỗi lo quá nhiều học sinh, quá ít suất công lập.

Chị Lê Phương Mai (phường Ba Đình) thừa nhận mình gần như 'ám ảnh' với các thông tin tuyển sinh những ngày qua.

'Mỗi giờ nghỉ trưa, tôi lại đọc đánh giá trường, hỏi han bạn bè. Đọc càng nhiều càng thấy áp lực', chị Mai nói.

Gia đình chị ở khu vực tập trung nhiều trường THPT công lập top giữa và top đầu. Trước đây, việc chọn trường gần nhà là ưu tiên hàng đầu. Nhưng năm nay, chị không còn chắc chắn.

'Tôi vẫn muốn con học gần, nhưng cảm giác rủi ro cao hơn hẳn. Trường tốt thì ai cũng muốn vào', chị Mai chia sẻ.

Chính sách mở rộng đối tượng dự thi, cho phép học sinh tạm trú đăng ký, theo chị là cần thiết. Nhưng đi kèm với đó là hệ quả tỷ lệ cạnh tranh tăng mạnh ở các trường 'điểm nóng'.

'Cơ hội thì mở rộng, nhưng cửa vào lại hẹp hơn', chị Mai nói.

Áp lực tài chính cũng trở thành một nỗi lo song hành. Với nhiều gia đình, nếu không đỗ công lập, lựa chọn gần nhất là trường tư thục - nơi học phí phổ biến từ 5 đến 7 triệu đồng mỗi tháng.

'Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, đó là khoản chi không nhỏ', chị Mai thẳng thắn.

Không ít phụ huynh thừa nhận, họ không chỉ lo con thi, mà còn lo cả những kịch bản sau kỳ thi.

'Con đi thi một lần, nhưng bố mẹ phải chuẩn bị cho nhiều khả năng', chị Mai bộc bạch.

Điều đáng nói, áp lực này không dừng ở những gia đình có con thi năm nay. Một số phụ huynh có con sinh năm 2012 đã bắt đầu theo dõi tình hình từ sớm, khi dự báo số học sinh sẽ còn tăng trong những năm tới.

Mở rộng nguyện vọng nhưng rủi ro trượt cả 3 vẫn hiện hữu nếu chọn sai chiến lược

Cô Nguyễn Thị Thu Thủy, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Tri Phương (Ba Đình, Hà Nội) cho biết, quy định năm nay cho phép học sinh đăng ký tối đa ba nguyện vọng không giới hạn khu vực, mở rộng cơ hội trúng tuyển, đặc biệt vào các trường gần nơi cư trú. Tuy nhiên, 'cửa rộng' cũng đồng nghĩa với rủi ro cao hơn nếu thí sinh chọn nguyện vọng thiếu tính toán.

Theo cô Thủy, trong bối cảnh số lượng đăng ký có thể dồn vào một số trường nhất định, học sinh hoàn toàn có thể trượt cả ba nguyện vọng nếu không cân nhắc kỹ tương quan giữa năng lực và mức độ cạnh tranh. Vì vậy, việc xây dựng 'chiến lược nguyện vọng' hợp lý trở nên quan trọng không kém việc ôn tập.

Về chuẩn bị kiến thức, cô khuyến nghị học sinh lớp 9 cần tập trung củng cố nền tảng, rèn kỹ năng học tập và chủ động trong quá trình ôn luyện. Việc học nên hướng tới hiểu bản chất, phát triển tư duy, thay vì chỉ học để vượt qua kỳ thi.

Hà Nội năm nay có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi chỉ tiêu vào lớp 10 công lập khoảng 80.000–84.000.

'Phụ huynh cần đồng hành, động viên con, tránh tạo áp lực quá lớn, đồng thời hỗ trợ các em lựa chọn nguyện vọng phù hợp với năng lực và định hướng', cô Thủy nói.

Ở góc độ ôn tập, cô Lê Kim Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Duy Hưng (Yên Hòa, Hà Nội) cho rằng, giai đoạn này học sinh cần một chiến lược học tập rõ ràng, tránh dàn trải. Việc luyện đề nên có mục tiêu cụ thể, tập trung vào những dạng bài trọng tâm và kỹ năng còn yếu.

Bên cạnh đó, học sinh cần quản lý thời gian hợp lý, cân bằng giữa học và nghỉ, giữ sức khỏe thể chất và tinh thần ổn định trong giai đoạn 'nước rút'.

Về lựa chọn nguyện vọng, cô Kim Anh nhấn mạnh học sinh nên dựa vào năng lực thực tế, thể hiện qua các kỳ thi thử, đồng thời tham khảo ý kiến giáo viên để đưa ra quyết định phù hợp, tránh chạy theo tâm lý đám đông hoặc đặt mục tiêu quá sức.

Hà Nội lần đầu cho đổi nguyện vọng tuyển sinh lớp 10. Thực hiện phóng sự: Dương Khánh

Theo Văn Hiền/Nhà báo và Công luận