Làm việc tại nhà có thể tiết kiệm năng lượng như kỳ vọng?

Làm việc từ xa nghe có vẻ là giải pháp dễ dàng trong khủng hoảng năng lượng, nhưng các chuyên gia phân tích không hoàn toàn chắc chắn.

30/04/2026 16:57

Thái Lan đã yêu cầu công chức làm việc tại nhà trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng. Ảnh: EPA

Nhiều quốc gia Đông Nam Á áp dụng làm việc từ xa

Chính phủ trên khắp các quốc gia Đông Nam Á đang đặt kỳ vọng vào các chính sách làm việc tại nhà nhằm giảm bớt áp lực từ chi phí năng lượng tăng vọt do căng thẳng leo thang tại Trung Đông.

Theo các nhà phân tích, bài toán thực tế phức tạp hơn nhiều so với những gì ban đầu.

Indonesia ước tính áp dụng chính sách làm việc tại nhà vào ngày thứ Sáu, được triển khai từ ngày 1.4, sẽ giúp tiết kiệm khoảng 6,2 nghìn tỉ rupiah (tương đương 361,5 triệu USD) tiền trợ cấp nhiên liệu của nhà nước và gần gấp 10 lần con số đó về tổng mức tiêu thụ.

Philippines cũng đã áp dụng tuần làm việc 4 ngày đối với công chức, trong khi Thái Lan yêu cầu toàn bộ nhân viên chính phủ không thiết yếu làm việc tại nhà từ tháng trước sau khi giá dầu thô vượt mốc 100 USD/thùng.

Malaysia là quốc gia mới nhất tham gia xu hướng này vào thứ Tư tuần trước.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu phần tiết kiệm được từ nhiên liệu từ công sở có chuyển thành chi phí điện năng tăng lên tại các hộ gia đình hay không?

Trong khi việc giảm số lượng người đi lại chắc chắn sẽ giúp cắt giảm tiêu thụ xăng trong ngắn hạn thì các nhà phân tích chia sẻ khoản tiết kiệm này có thể bị bào mòn bởi mức tiêu thụ điện hộ gia đình tăng lên, khi điều hòa được bật cả ngày tại nhiều gia đình.

Singapore đến nay vẫn chưa áp dụng quy định bắt buộc làm việc tại nhà. Thay vào đó, chính phủ yêu cầu các cơ quan công quyền thực hiện các biện pháp tiết kiệm năng lượng như đặt nhiệt độ điều hòa ở mức 25°C trở lên và tắt các thiết bị không cần thiết khi không sử dụng.

Không giống như Singapore, nhiều lao động tại các quốc gia lân cận vẫn phụ thuộc vào phương tiện cá nhân để đi làm.

Ông Lawrence Jin, Trợ lý giáo sư kinh tế tại Trường Chính sách Công Lý Quang Diệu ở Singapore cho rằng điều này đồng nghĩa với việc các mô hình làm việc từ xa có thể mang lại lợi ích ngắn hạn cho những quốc gia như Malaysia và Thái Lan.

Ông Victor Nian, đồng Chủ tịch sáng lập Trung tâm Năng lượng và Tài nguyên Chiến lược nhận định mức tiêu thụ dầu diesel lại là câu chuyện khác.

Các hoạt động vận tải và logistics, vốn phụ thuộc vào loại nhiên liệu nặng này, khó có thể bị ảnh hưởng đáng kể bởi các mô hình làm việc từ xa hoặc kết hợp. Dù vậy, những biện pháp này vẫn có thể giúp người đi làm tiết kiệm hàng triệu lít xăng mỗi tháng.

Ông Nian cũng cho rằng làm việc tại nhà sẽ không tác động nhiều đến tổng mức tiêu thụ điện, bởi điều hòa trong các hộ gia đình thường không hoạt động tối ưu như hệ thống tập trung tại các tòa nhà thương mại và công cộng.

Dù Singapore có thể cân nhắc áp dụng nhiều quy định tương tự các nước láng giềng trong tương lai nhưng ông Lawrence Jin cho rằng quá trình sử dụng rộng rãi phương tiện công cộng sẽ khiến lợi ích mang lại đối với quốc đảo này không quá rõ rệt.

Bên cạnh đó, mức tiêu thụ điện tại hộ gia đình ở Singapore tương đối cao, nên việc chuyển thời gian làm việc từ văn phòng về nhà có thể không tạo ra mức tiết kiệm năng lượng ròng đáng kể.

Cần cân nhắc thận trọng

Theo một nghiên cứu của Ipsos công bố đầu tháng này, 77% người dân Malaysia sử dụng phương tiện cá nhân làm hình thức di chuyển chính, trong khi chỉ 10% chủ yếu dùng phương tiện công cộng.

Trong khi đó, tại Singapore, một khảo sát của YouGov công bố năm ngoái cho thấy cứ 5 người thì có 3 người sử dụng phương tiện công cộng làm phương thức đi lại chính.

Hiện chưa có quốc gia nào ở Đông Nam Á yêu cầu các doanh nghiệp tư nhân phải thay đổi phương thức làm việc, dù Indonesia và Malaysia đã khuyến khích khu vực này chuyển sang làm việc từ xa, trong khi Singapore kêu gọi các doanh nghiệp chung tay tiết kiệm năng lượng.

Các nhà phân tích cho rằng bước đi này cần được cân nhắc thận trọng vì có thể phù hợp với những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu sản phẩm dầu mỏ như Indonesia và Campuchia.

'Trong ngắn hạn, đây có thể là một chiến lược khả thi để vượt qua giai đoạn khó khăn. Điều này cũng thúc đẩy sự phát triển làm việc từ xa và các mô hình làm việc chung hiệu quả hơn, giúp các quốc gia ASEAN tăng khả năng thích ứng trong tương lai', ông Victor Nian nhận định.

Theo ông Lewis Garrad, lãnh đạo mảng tư vấn nghề nghiệp tại Mercer khu vực châu Á, các doanh nghiệp tư nhân của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á cần cân nhắc kỹ nhiều yếu tố khi áp dụng mô hình làm việc từ xa, đặc biệt là năng suất và mức độ gắn kết của nhân viên.

Các ngành dựa trên tri thức có khả năng thích ứng với mô hình làm việc kết hợp (hybrid) cao hơn so với lĩnh vực sản xuất hoặc các ngành tuyến đầu.

Bên cạnh đó, hiệu quả tổng thể của làm việc từ xa vẫn là vấn đề gây tranh cãi khi các nghiên cứu đưa ra những kết luận trái chiều.

Dù vậy, ông Garrad vẫn khuyến nghị các doanh nghiệp nên áp dụng mô hình hybrid. Ông dẫn kết quả khảo sát Global Talent Trends mới nhất của Mercer cho thấy hơn một nửa số người tham gia tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương ghi nhận năng suất tăng khi làm việc theo mô hình này.

Ở góc độ khác, ông Lawrence Jin nhận định việc bắt buộc khu vực tư nhân làm việc từ xa là khó khăn và tốn kém, chỉ phù hợp trong những tình huống đặc biệt nghiêm trọng.

'Nếu khủng hoảng kéo dài, chính phủ các nước nhiều khả năng sẽ lựa chọn đưa ra hướng dẫn, khuyến nghị hoặc các biện pháp khuyến khích, thay vì áp đặt bắt buộc', ông nói thêm.

TIN LIÊN QUAN