Quảng Ngãi: Thủ phủ xu xoa đỏ lửa mùa nắng

Từ sáng sớm, tổ dân phố Trường Thọ Tây, phường Trương Quang Trọng (Quảng Ngãi) đã đỏ lửa nấu xu xoa. Món ăn dân dã từ rong biển không chỉ giải nhiệt ngày hè mà còn là nghề truyền thống mang lại sinh kế cho nhiều hộ dân.

21/07/2026 11:00

Rong biển là nguyên liệu chính để nấu món xu xoa đặc sản Quảng Ngãi

Từ sáng tinh mơ, những bó rong biển khô đã được ngâm, rửa nhiều lần để loại bỏ cát, vỏ sò và các tạp chất còn bám lại. Đây là công đoạn quan trọng quyết định chất lượng của thành phẩm.

Sau khi làm sạch, rong được cho vào nồi lớn cùng nước cốt chanh rồi đun liên tục trên lửa. Khi rong tan hoàn toàn, phần nước được lọc kỹ, để nguội tự nhiên và đông lại thành những khối xu xoa trong veo, mềm mịn.

Những người làm nghề cho biết, nấu xu xoa tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi nhiều kinh nghiệm. Chỉ cần rong chưa sạch hoặc canh lửa chưa chuẩn, mẻ xu xoa sẽ mất đi độ trong, độ giòn đặc trưng.

Người dân Trường Thọ Tây cẩn thận rửa rong biển để chuẩn bị nguyên liệu nấu xu xoa

Gia đình bà Đặng Thị Thúy là một trong những hộ gắn bó lâu năm với nghề. Mỗi ngày, bà nấu từ một đến hai nồi lớn, cung ứng hơn 40 lít xu xoa ra thị trường. Mùa nắng là thời điểm tiêu thụ mạnh nhất, nhiều hôm khách đặt kín từ sớm.

'Nhiều người mua lắm nên mình nấu không kịp. Một ngày nấu một hai nồi là hết sức rồi. Xu xoa nguyên chất nên khách rất thích, làm bao nhiêu cũng bán hết', bà Thúy chia sẻ.

Nguyên liệu để làm xu xoa là loại rong biển mọc tự nhiên trên các ghềnh đá ven biển Quảng Ngãi. Mùa khai thác chỉ kéo dài vài tháng trong năm nên người dân phải phơi khô, dự trữ để có nguyên liệu sản xuất quanh năm.

Điều làm nên sức hấp dẫn của món ăn này chính là sự mộc mạc. Những miếng xu xoa được cắt thành từng khối nhỏ, chan nước đường nấu với gừng tươi, thêm ít đá lạnh là đủ tạo nên vị thanh mát, giòn mềm đặc trưng, xua tan cái oi bức của ngày hè.

Mỗi ngày, các hộ dân ở Trường Thọ Tây nấu hàng chục lít xu xoa phục vụ thị trường

Không chỉ người dân địa phương yêu thích, nhiều du khách khi đến Quảng Ngãi cũng tìm mua xu xoa như một món quà mang hương vị biển.

Chị Hồ Thị Ngọc Kiều, du khách đến từ Lâm Đồng, cho biết mỗi lần về Quảng Ngãi đều không quên thưởng thức món ăn này.

'Xu xoa làm từ rong biển tự nhiên nên ăn rất mát. Lần nào về đây tôi cũng mua vì đây là món đặc sản rất riêng của Quảng Ngãi', chị Kiều nói.

Theo bà Trần Thị Thu Sương, nghề nấu xu xoa đã có từ thời ông bà truyền lại. Hiện nay, ngoài phục vụ thị trường trong tỉnh, nhiều cơ sở còn nhận gửi xu xoa đi TP.HCM, Đà Nẵng và nhiều địa phương khác.

Xu xoa chan nước đường gừng là món ăn giải nhiệt đặc trưng của người Quảng Ngãi

'Nghề này có từ rất lâu rồi. Mùa nắng khách đặt nhiều lắm, mua xu xoa sống cũng có, xu xoa chín cũng có. Khách ở nhiều tỉnh thành đều biết đến và đặt mua thường xuyên', bà Sương cho hay.

Với người Quảng Ngãi, hai tiếng 'xu xoa' đã trở thành ký ức về những buổi trưa hè với bát xu xoa mát lạnh, thơm dịu mùi gừng và cũng là biểu tượng của một làng nghề bình dị vẫn bền bỉ đỏ lửa mỗi ngày.

Mùa nắng là thời điểm làng nghề xu xoa Trường Thọ Tây nhộn nhịp nhất trong năm

Ngày nay, những nồi xu xoa trong veo không chỉ lưu giữ hương vị của biển cả mà còn gìn giữ một nghề truyền thống, góp phần tạo sinh kế ổn định cho nhiều hộ dân tổ dân phố Trường Thọ Tây và làm phong phú thêm bản sắc ẩm thực của vùng đất Quảng Ngãi.

Theo NHƯ ĐỒNG/baovanhoa.vn