Bệnh động mạch ngoại biên gia tăng, cần phát hiện sớm để tránh nguy cơ cắt cụt chi

Bệnh động mạch ngoại biên đang gia tăng tại Việt Nam nhưng nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện thiếu máu chi nặng. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây loét, hoại tử, thậm chí phải cắt cụt chi.

30/06/2026 18:31

Ê-kíp chuyên gia, bác sĩ trình diễn một ca can thiệp trong khuôn khổ hội nghị.

Ngày 30/6, tại Hà Nội, Bệnh viện Hữu Nghị tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề 'Tiếp cận đa góc nhìn trong can thiệp động mạch ngoại biên phức tạp', quy tụ các chuyên gia trong lĩnh vực tim mạch can thiệp, ngoại lồng ngực và chẩn đoán hình ảnh (Bệnh viện Hữu Nghị, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Đại học Y-Dược Huế, Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa...) nhằm chia sẻ kinh nghiệm trong điều trị các ca bệnh mạch máu ngoại biên khó.

Điểm nhấn của hội thảo lần này là sự kết hợp giữa cập nhật kiến thức và trình diễn các ca can thiệp trực tiếp tại phòng Cathlab. Qua từng ca bệnh, các chuyên gia thuộc nhiều chuyên khoa sẽ cùng thảo luận, phân tích và lựa chọn phương án điều trị tối ưu nhất cho từng người bệnh. Bên cạnh đó, các bác sĩ tham dự vừa được cập nhật kiến thức chuyên môn, vừa trực tiếp theo dõi quá trình xử trí lâm sàng, qua đó nâng cao tay nghề.

Trình diễn 3 ca can thiệp trực tiếp - cơ hội để bác sĩ cập nhật kiến thức chuyên môn và học hỏi kinh nghiệm lâm sàng

Chia sẻ bên lề hội thảo, Tiến sĩ, Bác sĩ Bùi Long, Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu Nghị cho biết, số lượng bệnh nhân mắc bệnh động mạch ngoại biên với các tổn thương ngày càng phức tạp đang gia tăng, đặt ra nhiều thách thức trong điều trị. Trong khi đó, lĩnh vực can thiệp nội mạch phát triển rất nhanh với sự xuất hiện của nhiều thiết bị, công nghệ mới, đòi hỏi đội ngũ bác sĩ phải thường xuyên cập nhật kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm thực hành.

Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu Nghị, việc hội tụ nhiều chuyên gia từ các chuyên ngành khác nhau như phẫu thuật mạch máu, can thiệp mạch và chẩn đoán hình ảnh giúp đưa ra quyết định điều trị toàn diện hơn so với cách tiếp cận của một chuyên khoa riêng lẻ.

Một trong những điểm nhấn của hội thảo là 3 ca can thiệp trực tiếp (live case) được thực hiện ngay tại phòng Cathlab của Bệnh viện Hữu Nghị.

Ca thứ nhất là bệnh nhân suy thận mạn đang chạy thận nhân tạo chu kỳ, bị tắc cầu nối động-tĩnh mạch tự thân (AVF) do huyết khối và hẹp nặng, khiến người bệnh không thể tiếp tục lọc máu.

Bác sĩ Long cho biết, với bệnh nhân chạy thận chu kỳ, việc duy trì đường vào mạch máu có ý nghĩa sống còn. Vì vậy, trong trường hợp này, các bác sĩ sử dụng hệ thống hút huyết khối kết hợp các dụng cụ chuyên dụng để xử lý tổn thương và tái lập lưu thông của cầu nối, giúp người bệnh tiếp tục điều trị lọc máu.

Ca thứ hai là bệnh nhân trẻ bị huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới diện rộng, gây phù nề nghiêm trọng và làm tăng nguy cơ thuyên tắc phổi. Các bác sĩ thực hiện lấy huyết khối bằng hệ thống hút huyết khối nhằm giảm nhanh triệu chứng, đồng thời giảm nguy cơ biến chứng do huyết khối di chuyển lên tuần hoàn phổi.

Ca thứ ba là bệnh nhân đã từng được đặt stent động mạch chi dưới nhưng không tuân thủ điều trị thuốc sau can thiệp, dẫn đến tái tắc trong stent với tổn thương xơ vữa và vôi hóa nặng. Các bác sĩ sử dụng bóng cắt (cutting balloon) để xử lý tổn thương vôi hóa trước khi tái can thiệp, tạo điều kiện phục hồi dòng máu nuôi chi.

Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu Nghị, đây đều là những kỹ thuật can thiệp tiên tiến đang được áp dụng tại nhiều trung tâm lớn trên thế giới và đang từng bước được triển khai tại Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả điều trị các trường hợp bệnh lý mạch máu ngoại biên phức tạp.

Bệnh động mạch ngoại biên nếu không được điều trị kịp thời có thể phải cắt cụt chi

Cũng theo bác sĩ Bùi Long, bệnh động mạch ngoại biên là tình trạng xơ vữa các động mạch nuôi chi, chủ yếu ở chi dưới, gây giảm tưới máu. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến thiếu máu chi mạn tính, loét, hoại tử, thậm chí phải cắt cụt chi. Đồng thời, đây cũng là dấu hiệu cho thấy người bệnh có nguy cơ cao mắc các biến cố tim mạch và mạch máu não do xơ vữa toàn thân.

Hiện nay bệnh lý này đang gia tăng tại Việt Nam nhưng việc phát hiện sớm vẫn còn nhiều hạn chế. Không ít người bệnh chỉ đến khám khi đã đau nhiều hoặc xuất hiện các dấu hiệu thiếu máu chi rõ rệt. Trong khi đó, nhiều trường hợp tắc hẹp động mạch diễn tiến âm thầm trong thời gian dài.

'Bên cạnh những khó khăn về trang thiết bị trong xử trí các ca bệnh phức tạp, điều trị nội khoa và quản lý lâu dài sau can thiệp cũng chưa được quan tâm đúng mức. Việc tuân thủ điều trị của người bệnh đóng vai trò nền tảng để giảm nguy cơ tái hẹp hoặc tái tắc mạch máu, nhưng trên thực tế vẫn còn nhiều bệnh nhân tự ý ngừng thuốc', bác sĩ Long chia sẻ.

Các bác sĩ khuyến cáo, bệnh động mạch ngoại biên thường diễn tiến âm thầm nên thay vì chờ xuất hiện triệu chứng, những người có nguy cơ cao cần chủ động tầm soát bệnh.

Các đối tượng nên tầm soát khám định kỳ gồm: người cao tuổi, người hút thuốc lá, người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc có bệnh lý tim mạch.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau cách hồi (đau bắp chân khi đi bộ, nghỉ thì đỡ), lạnh chân, tê bì, đổi màu da hoặc tím tái chi dưới, người bệnh cần đến khám chuyên khoa tim mạch sớm để được đánh giá và làm các thăm dò như siêu âm Doppler mạch máu khi có chỉ định.

'Trong thời gian tới Bệnh viện Hữu Nghị sẽ tiếp tục phối hợp cùng các trung tâm can thiệp mạch máu lớn trong nước tổ chức các hội thảo kết hợp đào tạo trên ca bệnh thực tế, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, mở rộng ứng dụng các kỹ thuật can thiệp hiện đại và tối ưu hóa điều trị cho người bệnh mắc bệnh lý mạch máu ngoại biên phức tạp', Tiến sĩ, bác sĩ Bùi Long nói.

Theo Hà Minh/Nhân dân