Bỗng dưng nợ thuế TNCN cả trăm triệu đồng

Không nắm rõ quy định, chủ quan không kiểm tra thông tin…, nhiều người nộp thuế hốt hoảng khi biết mình phải nộp thêm số thuế thu nhập cá nhân (TNCN), người ít thì vài trăm ngàn, người nhiều lên đến cả trăm triệu đồng.

05/05/2026 07:28

Hốt hoảng vì nợ thuế

Ngày 4-5 là hạn chót quyết toán thuế TNCN năm nay. Ngày 22-4, chị L.T.D. (TPHCM) nhận được email thông báo của cơ quan thuế về nghĩa vụ quyết toán thuế TNCN. Theo đó, chị có phát sinh số thuế phải nộp, thuộc diện phải trực tiếp quyết toán thuế TNCN. Chị D. rất ngạc nhiên vì bản thân đã ủy quyền quyết toán thuế TNCN cho đơn vị mình công tác và quyết toán xong xuôi, thậm chí chị đã nhận lại số tiền thuế nộp thừa.

Tiếp nhận và giải quyết hồ sơ thuế tại trụ sở Thuế TPHCM. ẢNH: HOÀNG HÙNG

Chị D. vào ứng dụng eTax Mobile thì phát hiện ngoài thu nhập từ đơn vị đang làm việc, chị còn có ba nguồn thu nhập vãng lai khác, tổng 3,8 triệu đồng. Đây là tiền thù lao đi họp của chị ở các đơn vị bên ngoài, chưa được khấu trừ 10%. Một người quen nói rằng chị phải đi hủy tờ khai cũ, lập tờ khai mới. Nếu chậm nộp, chị có thể bị phạt 2-3 triệu đồng. Nghe vậy, chị D. rất lo lắng. Mãi tới ngày 2-5, được hướng dẫn cụ thể, chị mới đóng được tiền thuế TNCN. 'Các thao tác khai thông tin và nộp thuế đều thực hiện trên eTax Mobile khá thuận tiện. Sau này tôi sẽ chú ý hơn đến thông tin trên ứng dụng này', chị D. nói.

Trường hợp của chị D. vẫn chưa 'sốc' bằng anh T.N.N. (TPHCM). Cuối năm 2025, anh nhận được email của Thuế TPHCM, thông báo anh còn phải nộp thuế TNCN trong 4 năm, số tiền còn thiếu lên tới hơn 90 triệu đồng. Lúc này, anh mới cài ứng dụng eTax Mobile và tra cứu thấy rằng, trong các năm mình đều có 5-7 nguồn thu nhập. Các nguồn này đã tạm khấu trừ 10% nên anh chủ quan nghĩ rằng đã thực hiện xong nghĩa vụ nộp thuế, do vậy anh không để ý tới nữa. Hốt hoảng trước thông báo của Thuế TPHCM, anh chạy đôn chạy đáo để nộp thuế TNCN. Ngoài ra, anh còn phải nộp thêm 15 triệu đồng tiền phạt chậm nộp thuế.

Tương tự anh N., chị B.C. (làm việc trong một tổ chức phi chính phủ tại TPHCM) cũng bất ngờ khi nhận giấy thông báo phải nộp thêm hơn 40 triệu đồng tiền thuế TNCN trong mấy năm qua và tiền chậm nộp. Nguyên nhân là ngoài thu nhập chính ở đơn vị đang công tác, chị còn đi dạy, viết sách… và phát sinh thu nhập vãng lai từ các công việc này, dù đã được các đơn vị khấu trừ 10%. 'Tôi đồng ý việc còn nộp thiếu thì mình cần nộp thêm, nhưng lẽ ra cơ quan thuế nên thông báo sớm để người nộp thuế biết, thay vì để quá lâu, phát sinh tiền phạt chậm nộp rất nhiều', chị C. bức xúc nói.

Chủ động theo dõi, thực hiện nghĩa vụ thuế

Về vấn đề này, bà Ngô Thanh Hạnh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đào tạo và Tư vấn THTAX, cho biết, hiện vẫn có nhiều người lao động đang hiểu nhầm rằng các đơn vị trả thu nhập vãng lai đã khấu trừ 10% thuế TNCN là xong. Thực tế, đây chỉ là tạm khấu trừ. Khi quyết toán thì phải cộng tất cả nguồn thu nhập lại, khi đó có thể bậc thang thuế TNCN phải nộp sẽ cao hơn mức 10%. Với các khoản thu nhập chưa khấu trừ, bà Ngô Thanh Hạnh lưu ý người nộp thuế không nên chủ quan. Dù là số tiền nhỏ chỉ mấy trăm ngàn đồng nhưng người nộp thuế vẫn phải tự quyết toán, và nếu quên, để quá hạn thì vẫn có thể bị phạt. 'Hãy kiểm tra lại toàn bộ thu nhập vãng lai trên eTax Mobile và quyết toán đúng hạn để tránh rủi ro không đáng có', bà Hạnh nói.

Lãnh đạo Thuế TPHCM thông tin, hiện nay ứng dụng eTax Mobile là một ứng dụng rất hữu ích trong việc hỗ trợ người nộp thuế kiểm tra nghĩa vụ thuế của cá nhân. Trường hợp do không quản lý được nguồn thu nhập vãng lai, có ủy quyền cho đơn vị làm việc chính quyết toán thay, thì sau thời hạn quyết toán của tổ chức chi trả thu nhập (ngày 31-3), người nộp thuế đăng nhập eTax Mobile rà soát lại các nguồn thu nhập nhận được. Nếu thu nhập vãng lai không đáp ứng điều kiện để ủy quyền quyết toán, người nộp thuế chủ động khai quyết toán trực tiếp với cơ quan thuế.

Đối với các phản ánh nêu trên, ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó trưởng Thuế TPHCM, giải thích, theo quy định tại Nghị định số 126/2020 thì trường hợp người nộp thuế không đáp ứng đồng thời hai điều kiện sau đây sẽ phải tự quyết toán với cơ quan thuế. Một là, có thu nhập vãng lai ở các nơi khác, với mức bình quân tháng trong năm không quá 10 triệu đồng. Hai là, đã được khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10%. Để chủ động trong việc kê khai và quyết toán thuế đúng quy định, tránh việc kê khai trễ, người nộp thuế cần kiểm soát nguồn thu nhập vãng lai của cá nhân.

Trả lời câu hỏi vì sao cơ quan thuế không thông báo định kỳ mà để nhiều năm mới nhắc người nộp thuế quyết toán, ông Nguyễn Tiến Dũng cho hay, thuế TNCN từ tiền lương, tiền công là loại thuế tự khai, tự nộp. Cơ quan thuế không thực hiện phát hành thông báo thuế đến từng cá nhân, không nhắc nghĩa vụ thuế của từng cá nhân. Cá nhân phải chủ động kiểm tra nghĩa vụ thuế của bản thân để thực hiện kê khai, nộp thuế đầy đủ, đúng hạn theo quy định. Cơ quan thuế chỉ phát hành thông báo nợ thuế hàng tháng đến từng cá nhân, hoặc yêu cầu hoàn tất nghĩa vụ thuế trong trường hợp rà soát, kiểm tra theo từng chuyên đề. Chẳng hạn như chuyên đề kiểm tra nghĩa vụ thuế của cá nhân có thu nhập nhiều nơi; chuyên đề kiểm tra nghĩa vụ thuế của cá nhân có phát sinh khấu trừ tiền từ thiện nhân đạo; chuyên đề kiểm tra thuế TNCN của người nổi tiếng…

Theo MAI HOA/Sài Gòn Giải Phóng