Chơi cờ - học lịch sử

Bộ cờ 'Tái hiện chiến dịch Huế - Đà Nẵng' do học sinh Trường THPT Phan Châu Trinh (phường Hải Châu, TP Đà Nẵng) tự tay thực hiện, đang mở ra một cách tiếp cận lịch sử gần gũi, sinh động hơn với người trẻ.

08/04/2026 11:24

Kể chuyện quê hương qua trò chơi

Được lấy ý tưởng từ trò chơi cờ tỷ phú quen thuộc, nhưng bộ cờ 'Tái hiện chiến dịch Huế - Đà Nẵng' của học sinh lớp 12/3, Trường THPT Phan Châu Trinh lại có nội dung hoàn toàn khác biệt. Cả bộ cờ xoay quanh các sự kiện, địa danh và dấu mốc lịch sử mùa xuân 1975 của vùng đất Đà Nẵng - Huế. Những ô cờ 'cơ hội', 'khí vận'… được thay bằng các sự kiện lịch sử; quân cờ cũng được biến tấu thành những hình ảnh gợi nhắc bối cảnh chiến tranh.

Học sinh tham gia trải nghiệm bộ cờ 'Tái hiện chiến dịch Huế - Đà Nẵng'

Em Hồ Minh Quân, lớp 12/3, kể lại: Nhiều ngày liền, nhóm thức khuya tìm tài liệu, đối chiếu thông tin, sắp xếp các câu chuyện lịch sử sao cho phù hợp… Làm việc nhóm, nhất là với một đề tài khó như lịch sử, không phải lúc nào cũng suôn sẻ. 'Không ít lần tụi em đã tranh cãi, mâu thuẫn, nhưng rồi tất cả vẫn ngồi lại chỉnh sửa từng chi tiết. Đáng nhớ nhất là công đoạn xử lý hình ảnh ngay gần kỳ thi, ai cũng bận nhưng vẫn dành trọn một ngày để hoàn thiện', Quân tâm sự.

Theo em Nguyễn Thiện Nhân, lớp 12/3, ý tưởng bộ cờ xuất phát từ một trăn trở khá quen thuộc: làm sao để lịch sử không còn khô khan với học sinh. Các thành viên muốn đưa lịch sử vào trò chơi để các bạn vừa chơi vừa học. Từ suy nghĩ đó, nhóm thử nghiệm nhiều hình thức, từ các trò chơi dân gian như ô ăn quan, nhảy dây đến trò chơi hiện đại. Nhiều lần cân nhắc, cờ tỷ phú được lựa chọn vì dễ lồng ghép các sự kiện và mốc thời gian. Quan trọng là trò chơi phải vừa có tính giải trí, vừa giúp người chơi tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên.

Học lịch sử bằng trải nghiệm

Theo cô Nguyễn Thị Việt Hà, Tổ trưởng tổ Lịch sử Trường THPT Phan Châu Trinh, sáng tạo của các em nằm trong định hướng dạy học trải nghiệm của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Ngay từ đầu năm, tổ bộ môn đã xây dựng kế hoạch để học sinh học lịch sử bằng trải nghiệm. Các em được đi tham quan các bảo tàng: Bảo tàng Đà Nẵng, Bảo tàng điêu khắc Chăm, Nhà trưng bày Hoàng Sa, Bảo tàng Quân khu 5; hoặc các em tự thực hiện các chuyến đi theo nhóm.

Mỗi hành trình được thiết kế như một 'kịch bản học tập', từ khâu chuẩn bị, tiền trạm đến hệ thống câu hỏi, nhiệm vụ cụ thể. Tại điểm đến, các em tham gia các 'trạm': tìm hiểu hiện vật, ghi nhận thông tin để thu thập tư liệu. 'Thay vì viết bài thu hoạch, nhà trường khuyến khích các em tìm kiếm hình thức thể hiện mới, tự tạo các sản phẩm để quảng bá văn hóa, lịch sử đất nước', cô Hà cho biết.

Trong quá trình đó, nhóm học sinh lớp 12/3 đề xuất ý tưởng xây dựng bộ cờ 'Tái hiện chiến dịch Huế - Đà Nẵng' và nhận được sự ủng hộ từ giáo viên. Tuy nhiên, để hoàn thiện, các em phải chỉnh sửa nhiều lần. Có những chi tiết tưởng nhỏ nhưng buộc phải làm lại do sai với thực tế như: hình ảnh phục dựng bằng AI bối cảnh đèo Hải Vân tháng 3-1975, mô hình xe quân sự, trang phục bộ đội, các hướng tấn công… 'Tất cả phải đảm bảo đúng với lịch sử, cần có sự đối chiếu, kiểm chứng thông tin cẩn thận', cô Hà chia sẻ.

Từng chi tiết được góp ý, điều chỉnh, những thông tin được kiểm tra, tham khảo nhiều nguồn chính thức. Quá trình đó không chỉ giúp sản phẩm hoàn thiện mà còn giúp học sinh hiểu sâu hơn về lịch sử. Ông Phạm Tấn Ngọc Thụy, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP Đà Nẵng, đánh giá, cách tiếp cận mới này phù hợp tâm lý lứa tuổi, vừa góp phần giúp môn Lịch sử trở nên sinh động, gần gũi và dễ tiếp thu hơn, đồng thời cũng góp phần phát huy tư duy sáng tạo và kỹ năng làm việc nhóm cho các em học sinh.

Trên bàn cờ 'Tái hiện chiến dịch Huế - Đà Nẵng', mỗi chi tiết đều được thiết kế với ý nghĩa cụ thể. Các quân di chuyển mang hình ảnh từ xe thô sơ đến cả xe tăng. Các ô trên bàn cờ là những dấu mốc quan trọng trong chiến dịch Huế - Đà Nẵng (tháng 3-1975). Hành trình làm sản phẩm không chỉ là quá trình học, mà còn là cách các em tự tìm cho mình một lối đi riêng để đến gần hơn với lịch sử.

Theo XUÂN QUỲNH/Sài Gòn Giải Phóng