Chuyển từ quản lý ngân sách thụ động sang kiến tạo phát triển

Kết luận cuộc họp Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương mới đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, đặc biệt là chi hội nghị, hội thảo, đi công tác trong và ngoài nước, với mục tiêu tiết kiệm 10% trong năm 2026 (tương đương khoảng 170.000-180.000 tỷ đồng), phấn đấu thêm trên 5%, để dành nguồn lực cho an sinh xã hội và các dự án hạ tầng trọng điểm.

21/04/2026 06:38

Thủ tướng nhấn mạnh, càng trong bối cảnh khó khăn càng phải tiết kiệm. Nhiệm vụ này là hành động thực tiễn hóa việc chuyển đổi tư duy từ quản lý ngân sách 'thụ động' sang kiến tạo phát triển, từ đó tạo thêm dư địa nguồn lực cho tăng trưởng. Về bản chất, đây chính là sự dịch chuyển từ tiêu dùng sang tích lũy và đầu tư.

Số tiền tiết kiệm chi thường xuyên nói trên có thể là giải pháp bước đầu để giải quyết các vấn đề an sinh xã hội, trong đó trọng tâm là giáo dục và y tế - hai lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn. Khi được đầu tư cho an sinh xã hội, nguồn tiết kiệm này thực chất là quá trình chuyển hóa thành những khoản đầu tư trực tiếp vào con người, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân. Nhìn lại những năm trước, đại dịch Covid-19 đã để lại bài học lớn về sự mỏng manh của y tế cơ sở, trong đó có y tế dự phòng. Vì vậy, một phần trong số vốn khổng lồ từ việc tiết kiệm cần được phân bổ để hiện đại hóa trang thiết bị cho các trạm y tế xã, phường, giúp giảm tải cho tuyến trung ương và bảo vệ sức khỏe người dân từ sớm.

Ở khía cạnh đầu tư cho hạ tầng trọng điểm, đây là điểm nghẽn trong phát triển kinh tế đã được nhận diện lâu nay nhưng đồng thời cũng là động lực lớn nhất của kinh tế Việt Nam hiện nay khi còn nhiều dư địa để khai thác. Vì vậy, nguồn vốn có được từ giảm chi thường xuyên, khi đầu tư vào các dự án hạ tầng trọng điểm, sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mang tính lan tỏa cho cả khu vực và cả nước. Cũng cần thẳng thắn nhìn nhận một thực trạng tồn tại lâu nay: lãng phí từ hội thảo, đi lại và công tác. Đây là vấn đề lớn, đặc biệt trong các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước, thường bao gồm các chi phí không thiết yếu, mua sắm dàn trải và quy trình tổ chức kém hiệu quả.

Do đó, việc quyết liệt giảm chi thường xuyên để dồn lực cho đầu tư phát triển không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là chiến lược cốt lõi để giảm áp lực nợ công một cách bền vững. Khi tiết giảm được các khoản chi hành chính, hội nghị và vận hành bộ máy, Chính phủ có thêm nguồn lực nội sinh để tái đầu tư vào hạ tầng chiến lược mà không phụ thuộc quá lớn vào các khoản vay mới. Sự dịch chuyển này tạo ra 'hiệu ứng kép': một mặt kiểm soát trực tiếp thâm hụt ngân sách, mặt khác các dự án hạ tầng hoàn thiện sẽ kích thích kinh tế tăng trưởng, tạo điều kiện mở rộng quy mô GDP.

Song cũng cần thấy rằng, để đạt được mục tiêu tiết kiệm 170.000-180.000 tỷ đồng đòi hỏi sự quyết tâm thực chất từ các bộ, ngành và địa phương. Nếu chúng ta quyết liệt cắt giảm những khoản chi mang tính hình thức và không hiệu quả, tập trung vốn vào đầu tư cho hạ tầng và an sinh xã hội, đây sẽ là bước ngoặt thực sự trong quản trị ngân sách nhà nước.

Tiết kiệm chi thường xuyên không phải là thắt chặt sự phát triển mà là sự dồn sức để vươn lên cao hơn. Khi mỗi đồng tiền thuế của người dân được chuyển dịch từ chi tiêu bộ máy sang đầu tư tương lai, đó chính là lúc niềm tin của xã hội được củng cố và nền kinh tế được tiếp thêm luồng sinh khí mới.

Theo PGS-TS ĐINH TRỌNG THỊNH/Sài Gòn Giải Phóng