Cuộc 'cách mạng' trong điều trị hẹp van động mạch chủ

Khi tuổi thọ dân số ngày càng tăng, các bệnh lý thoái hóa tim mạch ở người cao tuổi cũng trở nên phổ biến hơn, trong đó hẹp van động mạch chủ được xem là một trong những bệnh van tim nguy hiểm nhất bởi diễn biến âm thầm nhưng hậu quả rất nặng nề nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

05/06/2026 18:11

Kíp can thiệp thay van qua đường ống thông TAVI.

Viện Tim mạch (Bệnh viện 19-8, Bộ Công an) vừa thực hiện thành công hai trường hợp thay van động mạch chủ qua ống thông (TAVI) cho hai bệnh nhân bị hẹp van động mạch chủ. Thành công này không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn mà còn phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực can thiệp tim mạch tại Việt Nam những năm gần đây.

Van động mạch chủ được coi là 'cánh cửa một chiều' nằm giữa tim và động mạch chủ – mạch máu lớn nhất cơ thể. Mỗi lần tim co bóp, van mở ra để đưa máu giàu oxy đi nuôi toàn bộ các cơ quan. Khi van bị hẹp, tim phải làm việc vất vả hơn để đẩy máu qua lỗ van ngày càng nhỏ lại.

Nguyên nhân thường gặp nhất của hẹp van động mạch chủ hiện nay là quá trình thoái hóa và vôi hóa van theo tuổi tác. Bệnh thường xuất hiện ở người hơn 65 tuổi và tỷ lệ mắc tăng nhanh ở nhóm hơn 75 tuổi.

Điều đáng lo ngại là bệnh có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Khi xuất hiện các triệu chứng như khó thở khi gắng sức, đau ngực, chóng mặt hoặc ngất, người bệnh thường đã bước vào giai đoạn nặng. Các chuyên gia tim mạch ví hẹp van động mạch chủ nặng giống như một 'nút thắt cổ chai' trong hệ tuần hoàn. Nếu không được điều trị, người bệnh có nguy cơ suy tim, rối loạn nhịp tim nguy hiểm, nhập viện nhiều lần và thậm chí đột tử.

Trong nhiều thập kỷ, phẫu thuật thay van động mạch chủ là phương pháp điều trị tiêu chuẩn. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng đủ điều kiện để trải qua một cuộc mổ tim hở, nhất là người cao tuổi hoặc có nhiều bệnh lý đi kèm như suy thận, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường hay tiền sử phẫu thuật tim.

Sự ra đời của kỹ thuật thay van động mạch chủ qua ống thông (TAVI) đã làm thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận điều trị bệnh lý này. Thay vì mở ngực và sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể, các bác sĩ đưa một hệ thống ống thông từ động mạch đùi ở vùng bẹn hoặc một đường tiếp cận phù hợp khác để đưa van sinh học mới đến vị trí van bệnh lý. Van mới sẽ được bung ra ngay bên trong van cũ đã hẹp và nhanh chóng khôi phục dòng máu bình thường. Đây được xem là một trong những bước tiến quan trọng nhất của tim mạch can thiệp trong thế kỷ XXI.

Ưu điểm nổi bật của TAVI là ít xâm lấn hơn so với phẫu thuật truyền thống, giảm đau, giảm nguy cơ biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và giúp người bệnh phục hồi nhanh hơn. Nhiều bệnh nhân có thể đi lại chỉ sau một đến hai ngày và xuất viện sau vài ngày điều trị. Ngày nay, cùng với sự phát triển của công nghệ van tim thế hệ mới, chỉ định TAVI đã được mở rộng đáng kể.

TAVI được triển khai tại Việt Nam từ hơn một thập kỷ trước và đã có bước phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Hiện nay, nhiều trung tâm tim mạch lớn trên cả nước đã làm chủ kỹ thuật này với số lượng ca bệnh ngày càng tăng. Việt Nam cũng được cộng đồng quốc tế đánh giá là một trong những quốc gia phát triển nhanh về can thiệp tim mạch cấu trúc tại khu vực Đông Nam Á.

Đặc biệt, một số chuyên gia tim mạch can thiệp Việt Nam đã được các hiệp hội chuyên môn và các hãng sản xuất van tim hàng đầu thế giới công nhận là giảng viên đào tạo quốc tế (Proctor) cho kỹ thuật TAVI.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch (Bệnh viện 19-8), việc thực hiện thành công hai ca TAVI đầu tiên là kết quả của quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân lực, chuyên môn và trang thiết bị hiện đại. Các trường hợp được thực hiện theo mô hình 'Heart Team' – tiêu chuẩn vàng hiện nay tại các trung tâm tim mạch hàng đầu thế giới.

Mô hình này huy động sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ tim mạch can thiệp, phẫu thuật tim mạch, gây mê hồi sức, chẩn đoán hình ảnh và điều dưỡng chuyên sâu để đưa ra chiến lược điều trị tối ưu nhất cho từng người bệnh. Theo các chuyên gia, thành công của TAVI không chỉ phụ thuộc vào tay nghề can thiệp mà còn đòi hỏi hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, phòng thông tim đạt chuẩn, khả năng xử trí biến chứng và sự phối hợp đồng bộ của cả một ê-kíp đa chuyên khoa.

Theo Hoàng Minh/Nhân dân