Đề nghị tiếp tục xin ý kiến về bỏ án tử hình với một số tội danh

Sáng nay, 25-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) do Chính phủ trình. Một vấn đề tiếp tục có ý kiến khác nhau là việc dự thảo bỏ hình phạt tử hình đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

25/09/2026 18:58

Lo ngại tác động bất lợi đến hiệu quả răn đe và phòng, chống tội phạm

Dự thảo đề xuất hình phạt tử hình đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi. Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng phân tích, theo Điều 6 Công ước ICCPR (Công ước Quốc tế về các quyền dân sự và chính trị, một trong những điều ước quốc tế quan trọng nhất về quyền con người do Đại hội đồng Liên hợp quốc mà Việt Nam là thành viên từ năm 1982), hình phạt tử hình chỉ áp dụng cho tội phạm nghiêm trọng nhất gắn với hành vi cố ý tước đoạt tính mạng.

Trường hợp hành vi xâm hại dẫn đến chết người sẽ bị truy cứu theo tội danh xâm phạm tính mạng tương ứng (vẫn giữ khung hình phạt tử hình). Quy định như dự thảo nhằm bảo đảm thống nhất chính sách hình sự và cam kết quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng báo cáo tại phiên họp. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Thứ trưởng nhận xét, định lượng ma túy để áp dụng hình phạt tử hình theo luật hiện hành thấp hơn nhiều so với khối lượng giao dịch thực tế. Khi khối lượng đã vượt ngưỡng tử hình, việc gia tăng thêm khối lượng không làm thay đổi khung hình phạt áp dụng.

'Hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy phụ thuộc chủ yếu vào công tác phát hiện, ngăn chặn kịp thời chứ không riêng hình phạt tử hình', Thứ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu quan điểm thẩm tra. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Thường trực Ủy ban tiếp tục đề nghị cân nhắc kỹ việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội liên quan đến ma túy và hiếp dâm người dưới 16 tuổi vì lo ngại tác động bất lợi đến hiệu quả răn đe và công tác phòng, chống tội phạm. Cơ quan thẩm tra đề xuất UBTVQH báo cáo cấp có thẩm quyền hoặc xin ý kiến đại biểu Quốc hội đối với các tội danh còn ý kiến khác nhau.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cân nhắc quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại (PNTM), do việc mở rộng trách nhiệm hình sự của PNTM sang một số loại tội phạm có thể ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường đầu tư, kinh doanh.

Tránh hình sự hóa quá nhiều tội danh

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga đồng tình với cơ quan thẩm tra, đề nghị xem xét kỹ việc bỏ hình phạt tử hình đối với mua bán trái phép chất ma túy và hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga hoàn thiện luật. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Chủ nhiệm Lê Thị Nga nhận xét, dự thảo có xu hướng 'quá nghiêm khắc' khi chỉ bỏ 3 tội danh nhưng hình sự hóa 47 nội dung, gồm 12 hành vi chuẩn bị phạm tội, 24 tội bổ sung trách nhiệm hình sự đối với PNTM và 11 tội danh mới. Nếu tính cả các hành vi bổ sung trong cấu thành cơ bản, con số lên gần 100. Bà Lê Thị Nga tán thành hình sự hóa hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, lệnh gọi nhập ngũ.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Liên quan thu hẹp hình phạt tử hình, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tán thành định hướng thu hẹp tử hình xuống 4 tội theo dự thảo của Bộ Công an, song đề nghị nêu vấn đề để tiếp tục xin ý kiến đại biểu Quốc hội; nhấn mạnh yêu cầu quy định chặt chẽ các điều kiện áp dụng ngay trong luật.

Chủ tịch Quốc hội cũng ủng hộ bổ sung quy định về tội phạm công nghệ cao, lừa đảo qua mạng…, nhưng đề nghị cụ thể hóa cấu thành tội phạm, tránh áp dụng tùy tiện, nhất là với hành vi 'chuẩn bị phạm tội'.

Ngoài ra cần gắn việc mở rộng trách nhiệm hình sự của PNTM với cơ chế khắc phục hậu quả linh hoạt để bảo vệ việc làm cho người lao động và duy trì chuỗi cung ứng.

Theo ANH PHƯƠNG/Sài Gòn Giải Phóng