Gỡ 'điểm nghẽn' phát triển trường lớp

Trong buổi làm việc giữa UBND TPHCM với đại diện các sở, ngành về nhu cầu trường lớp cho năm học mới, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: thành phố không thiếu vốn đầu tư cho giáo dục. Các con số được công bố ngay tại cuộc họp đã phần nào 'giải mã' vấn đề.

12/03/2026 06:43

Theo đó, để giải bài toán xây dựng trường lớp giai đoạn 2026-2030, TPHCM cần tổng cộng khoảng 143.000 tỷ đồng. Trong số này, khoảng 73.000 tỷ đồng đã có trong kế hoạch bố trí vốn, phần còn lại gồm gần 50.000 tỷ đồng dự kiến bổ sung từ ngân sách và khoảng 20.000 tỷ đồng huy động từ nguồn xã hội hóa. Như vậy, xét về tổng thể, bài toán tài chính không phải là lực cản lớn nhất.

Khi vốn không còn là điểm nghẽn chủ yếu, câu hỏi cần được đặt ra thẳng thắn là: điều gì đang thực sự níu chân thành phố trong nỗ lực tháo gỡ căn bệnh quá tải trường lớp vốn đã kéo dài hàng chục năm? Chủ tịch UBND TPHCM đã chỉ rõ những nút thắt nằm ngoài câu chuyện tiền bạc, đó là quyết tâm, là quỹ đất, là sự phối hợp giữa các ban, ngành, địa phương và là cơ chế triển khai dự án.

Thực tế tại TPHCM cho thấy, dù thành phố đã liên tục bổ sung phòng học trong nhiều năm, tình trạng quá tải vẫn kéo dài, thậm chí ở không ít địa bàn còn trở nên gay gắt hơn. Hơn 20 năm trước, UBND TPHCM đã ban hành Quyết định số 02/2003/QĐ-UBND ngày 3-1-2003 về quy hoạch phát triển mạng lưới trường học đến năm 2020. Trong suốt nhiều năm, trung bình mỗi năm thành phố đưa thêm vào sử dụng từ 1.000 đến 1.500 phòng học mới. Nhưng cũng phải nhìn nhận thẳng thắn rằng, nỗ lực đó vẫn chưa đủ để tạo ra chuyển biến căn cơ.

Áp lực trong năm học 2026-2027 tiếp tục rất lớn, với hơn 170.000 trẻ vào lớp 1 và hơn 184.000 học sinh vào lớp 6. Trong bối cảnh đó, việc ngành giáo dục triển khai hệ thống thông tin vị trí địa lý và bản đồ số để tuyển sinh linh hoạt, không phụ thuộc hoàn toàn vào địa giới hành chính, là một giải pháp cần thiết. Cách làm này cho phép điều tiết học sinh giữa các khu vực, giảm áp lực cục bộ tại một số địa bàn. Song, đây chỉ là giải pháp tình thế, giúp phân bổ lại áp lực chứ không thể làm giảm áp lực bằng bản chất hạ tầng.

Chính vì vậy, hướng xử lý mà TPHCM đang tập trung vào là giải quyết những điểm nghẽn phi tài chính. Báo cáo năm 2022 của Sở GD-ĐT TPHCM về kết quả thực hiện Quy hoạch phát triển mạng lưới trường học đến năm 2020 từng chỉ ra diện tích đất phục vụ giáo dục chỉ đạt khoảng 57,48% so với quy hoạch ban đầu. Đây là một khoảng hụt rất lớn. Không ít khu đất quy hoạch trường học có chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng cao; nhiều dự án chậm tiến độ vì thủ tục kéo dài.

Từ thực tế đó, thành phố chủ trương triển khai việc rà soát lại quỹ đất công, tận dụng trụ sở dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính, khai thác quỹ đất giáo dục trong các dự án khu dân cư và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư là những giải pháp đi đúng vào phần lõi của vấn đề. Cùng với đó, việc cho phép các bước chuẩn bị dự án được triển khai song song thay vì tuần tự có thể tạo ra thay đổi đáng kể về tốc độ.

Đáng chú ý, thành phố đã phát động 'chiến dịch' 150 ngày đêm thi đua xây dựng trường lớp với mục tiêu hoàn thành 1.000 phòng học trước khai giảng năm học mới. Các Phó Chủ tịch UBND TPHCM được phân công chỉ đạo trực tiếp, tháo gỡ từng vướng mắc cụ thể. Đây là một cách làm mới, quyết liệt trong công tác chỉ đạo, điều hành. Chiến dịch sẽ có ý nghĩa khi đi liền với kỷ luật thực hiện và kết quả kiểm chứng được.

Cùng với đó, việc Sở GD-ĐT TPHCM phối hợp với UBND 168 phường, xã, đặc khu xây dựng kế hoạch đầu tư trường lớp chi tiết theo từng địa bàn, từng cấp học cần được triển khai thật chắc, thật sát và thật kịp thời. Không thể tiếp tục đầu tư theo cách bình quân, dàn hàng ngang hoặc chạy theo phần ngọn của áp lực tuyển sinh

Khi nguồn vốn không còn là trở lực lớn nhất, kết quả sẽ phụ thuộc vào khả năng tháo gỡ quỹ đất, cải tổ thủ tục, siết trách nhiệm phối hợp và duy trì quyết tâm đến cùng. Mục tiêu hoàn thành 1.000 phòng học trước khai giảng năm học mới vì vậy không chỉ là con số thi đua. Đó là thước đo đầu tiên cho thấy thành phố thật sự chuyển được từ nhận diện đúng vấn đề sang giải quyết trúng vấn đề.

Theo THU TÂM/Sài Gòn Giải Phóng