Sống xanh, sống có trách nhiệm

Một chiếc bình nước cá nhân, một chiếc túi vải đi chợ hay một chậu cây làm từ chai nhựa tái chế tưởng chừng rất nhỏ nhưng đang trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người trẻ. Từ những thay đổi ấy, lối sống xanh dần lan tỏa trong trường học, gia đình và cộng đồng, góp phần xây dựng nếp sống văn minh, hướng tới phát triển bền vững.

12/07/2026 09:38

Gieo nếp sống xanh từ trường học

Mỗi sáng đến trường, Nguyễn Tường Vy, học sinh Trường Tiểu học Cao Văn Ngọc (đặc khu Côn Đảo, TPHCM), đều mang theo bình nước cá nhân. Trong lớp, em cùng các bạn phân loại rác, bỏ rác đúng nơi quy định và hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Với Tường Vy, việc này đã trở thành thói quen. 'Em thấy mang bình nước cá nhân hay phân loại rác không phải là việc khó. Em muốn góp một phần nhỏ để giữ cho trường học và Côn Đảo luôn sạch, đẹp', em Tường Vy chia sẻ.

Không riêng Nguyễn Tường Vy, nhiều học sinh ở Côn Đảo đã hình thành nếp sống xanh ngay từ trường học. Hơn 5 năm qua, Trường Tiểu học Cao Văn Ngọc duy trì nhiều mô hình bảo vệ môi trường. Học sinh được khuyến khích mang bình nước cá nhân, tham gia phân loại rác tại nguồn, tái chế chai nhựa thành chậu cây và hạn chế tối đa sản phẩm nhựa dùng một lần trong căng tin.

Tuổi trẻ xã Hồ Tràm lan tỏa lối sống xanh qua hình thức đổi rác thải lấy quà (ẢNH: TRÚC GIANG)

Theo cô Trương Thị Khuyên, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cao Văn Ngọc, từ việc duy trì thực hiện các mô hình này, không chỉ lượng rác thải nhựa giảm mà còn tạo sự thay đổi trong nhận thức của học sinh. 'Khi có bạn chưa quen việc phân loại rác hoặc vô tình xả rác không đúng nơi quy định, chính các em học sinh chủ động nhắc nhở nhau. Nhà trường cũng thành lập đội sao đỏ để theo dõi, tuyên truyền và nhắc nhở thường xuyên', cô Trương Thị Khuyên cho biết.

Sau nhiều năm duy trì, mô hình trường học 'xanh' đã trở thành hoạt động thường xuyên tại các cơ sở giáo dục ở Côn Đảo. Theo ông Phan Trọng Hiền, Chủ tịch UBND đặc khu Côn Đảo, 100% trường học trên địa bàn đã triển khai mô hình không rác thải nhựa; gần 80% học sinh duy trì thói quen mang theo bình nước và hộp đựng thức ăn thân thiện với môi trường. Những thói quen nhỏ được duy trì mỗi ngày đang góp phần hình thành ý thức bảo vệ môi trường ngay từ lứa tuổi học sinh.

Không chỉ ở đặc khu Côn Đảo, nhiều địa phương tại TPHCM cũng duy trì các hoạt động đổi rác thải lấy quà, trồng cây, tái chế rác hay tuyên truyền hạn chế rác thải nhựa. Thông qua những hoạt động thiết thực, ý thức bảo vệ môi trường từng bước được vun đắp trong thanh thiếu niên.

Anh Nguyễn Đức Vinh, Bí thư Đoàn phường An Phú Đông, chia sẻ: 'Điều quan trọng không phải là mỗi chiến dịch thu gom được bao nhiêu rác mà là hình thành ý thức bảo vệ môi trường. Mỗi người thay đổi một thói quen nhỏ, như mang bình nước cá nhân, bỏ rác đúng nơi quy định hay trồng thêm một cây xanh, thì cộng đồng sẽ tạo nên những thay đổi lớn'.

Lan tỏa đến gia đình và cộng đồng

Khi ý thức bảo vệ môi trường được hình thành trong trường học và từ các hoạt động đoàn thể, những thói quen ấy tiếp tục lan tỏa vào từng gia đình. Em Nguyễn Ngọc Anh (học sinh lớp 7, Trường THCS Lê Quang Cường, phường Tam Long, TPHCM) luôn mang theo hộp đựng thức ăn khi đến trường và chuẩn bị túi vải, hay thùng carton mỗi lần cùng mẹ đi chợ. Ban đầu, mẹ em vẫn giữ thói quen sử dụng túi ni lông, nhưng trước sự kiên trì của con gái, cả gia đình dần chuyển sang phân loại rác tại nguồn, tận dụng rác hữu cơ làm phân bón và thu gom rác tái chế để bán hoặc gây quỹ.

Bên cạnh thay đổi thói quen sinh hoạt, nhiều người trẻ còn góp phần bảo vệ môi trường bằng những sáng kiến thiết thực. Là con trong một gia đình làm nông, Nguyễn Bùi Anh Duy (phường Dĩ An, TPHCM) luôn trăn trở khi chứng kiến khối lượng lớn phụ phẩm nông nghiệp bị bỏ đi sau mỗi vụ mùa.

Từ đó, Duy cùng nhóm bạn nghiên cứu phát triển chậu ươm tự hủy và màng phủ nông nghiệp phân hủy sinh học từ vỏ đậu phộng, trấu và hạt trái cây, góp phần giảm rác thải nhựa, đồng thời tận dụng hiệu quả nguồn phụ phẩm nông nghiệp vốn bị bỏ đi. 'Với tôi, sống xanh không chỉ là một lựa chọn cá nhân mà còn là cách để biến những giá trị mình theo đuổi trong nghiên cứu thành những việc làm cụ thể, bắt đầu từ những hành động nhỏ mỗi ngày', Duy chia sẻ.

Tinh thần ấy cũng được thể hiện qua những sáng kiến gần gũi trong đời sống. Từ những quả khế chín rụng trong vườn, chị Nguyễn Thị Tuyết Hằng (phường Bà Rịa, TPHCM) đã nghiên cứu tạo dung dịch enzyme sinh học phục vụ tẩy rửa trong gia đình, sau đó tiếp tục tận dụng vỏ cam, bưởi và chanh để hoàn thiện sản phẩm. Những nguyên liệu trước đây bị bỏ đi, nay trở thành sản phẩm hữu ích, góp phần giảm rác hữu cơ và hạn chế sử dụng hóa chất trong sinh hoạt.

Từ chiếc bình nước mang theo đến chiếc túi vải được dùng lại, sống xanh không bắt đầu bằng điều lớn lao mà từ những lựa chọn nhỏ, bền bỉ của người trẻ.

Chị Nguyễn Thị Thanh Huyền (phường Bến Thành, TPHCM), du khách thường xuyên đến Côn Đảo, cho biết, điều khiến chị ấn tượng không chỉ là vẻ đẹp nguyên sơ của biển, rừng mà còn là ý thức bảo vệ môi trường của người dân và học sinh trên đảo. Từng hành động có ý thức đó đã góp phần gìn giữ vẻ đẹp của Côn Đảo và tạo nên hình ảnh một điểm đến xanh, thân thiện trong mắt du khách.

Theo TRÚC GIANG - CẨM TUYẾT/Sài Gòn Giải Phóng