Vẻ đẹp thi ca nơi vùng đất phương Nam

Ngày Thơ Việt Nam 2026 tại TPHCM do Hội Nhà văn TPHCM tổ chức, lấy chủ đề 'Tiếng gọi đô thị mới' như một sự khẳng định ý nghĩa việc hợp nhất ba địa phương để có một TPHCM với vai trò đô thị trung tâm phương Nam.

01/03/2026 07:57

Với quy mô mới, sự tổng hòa nhân lực văn nghệ sĩ của ba vùng đất giàu tài năng, văn học nghệ thuật của TPHCM đang khẳng định vai trò quan trọng trong dòng chảy văn hóa của đất nước. Trong đó, thi ca đóng một vai trò quan trọng, đặc biệt là nét đẹp thi ca gắn với đời sống đô thị hiện đại.

Có một thực tế, dù đã bước qua năm thứ 24 được tổ chức nhưng việc tổ chức Ngày Thơ Việt Nam vẫn mang đậm chất đặc thù riêng của mỗi địa phương. Và Ngày Thơ Việt Nam ở TPHCM ngay từ ngày đầu tổ chức đã có một nét độc đáo mà không địa phương nào khác có được, đó là một sự kiện văn hóa cộng đồng. Quy mô, nơi tổ chức có thể khác qua mỗi năm, nhưng nét riêng từ những lều thơ, những buổi giao lưu thơ, biểu diễn thơ, sân khấu hóa thơ giữa các câu lạc bộ, nhóm thơ, những người yêu thơ… luôn là đặc sản riêng của ngày thơ ở TPHCM.

Ngày Thơ Việt Nam ở TPHCM đã cho thấy một thực tế: ngày thơ đúng nghĩa là một lễ hội của thi ca. Đó không phải là nơi chỉ để các thi nhân phô diễn tài năng gieo vần mở ý, mà là dịp gắn kết công chúng với thi ca. Cũng vì thế, dù phần 'lễ' cần nhưng phần 'hội' lại quan trọng nhất. Công chúng yêu thơ đến với ngày thơ không phải để trông chờ tìm thấy những vần thơ kiệt xuất, bởi những vần thơ như vậy nếu có cũng không phải chờ đến ngày thơ mới có thể xuất hiện. Người ta đến với ngày thơ để sống trong không khí thơ, trò chuyện về thơ, đọc thơ cho bạn thơ nghe và nghe những bài thơ mới của bạn. Có người ví von rằng, nội dung chính của ngày thơ là tác phẩm thơ, còn đạo cụ là các nhà thơ. Dẫu các nhà thơ không biết 'diễn' như nghệ sĩ chuyên nghiệp nhưng chính cái sự lúng túng của họ khi đọc thơ, khi nói về thơ đã để lại dư vị riêng cho mỗi Ngày Thơ Việt Nam tại TPHCM.

Bước vào kỷ nguyên mới, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Chính phủ đã ban hành Nghị định số 350/2025/NĐ-CP về quy định khuyến khích phát triển văn học, nghĩa là Ngày Thơ Việt Nam càng phải được quan tâm nhiều hơn nữa. Với riêng TPHCM, ngày thơ năm nay ngoài sự háo hức của những người mới cũng đã phản ánh một vấn đề cần suy xét. Quy mô văn nghệ sĩ tăng mạnh, nhưng không gian tổ chức là khoảng sân của Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật TPHCM (số 81 Trần Quốc Thảo, phường Xuân Hòa) từ lâu đã quá tải. Có lẽ, đã đến lúc phải nghĩ đến một số địa điểm mới có thể trưng dụng tổ chức ngày thơ hàng năm, đặc biệt là vừa qua thành phố đã có thêm một số công viên nằm ở những vị trí rất đẹp, thuận lợi.

Ngoài ra, còn một vấn đề mà các nhà thơ hay những người tổ chức ngày thơ ngại nhắc đến, nhưng lại là rào cản lớn cho công tác tổ chức, đó là nguồn kinh phí. Một lễ hội mang tính cộng đồng nhưng khoản đầu tư lại rất khiêm tốn, chỉ khoảng vài chục triệu đồng, trong khi cơ chế xã hội hóa còn rất xa vời. Nếu đã xem ngày thơ là một sự kiện văn hóa xã hội thì bài toán tài chính cũng cần được giải quyết căn cơ và thấu đáo.

Ngày Thơ Việt Nam tại TPHCM đã góp phần làm đa dạng và phong phú thêm thói quen thụ hưởng văn hóa cho người dân đô thị lớn phương Nam. Ngày thơ hàng năm còn nhắc nhở sâu sắc cho người làm thơ về ý thức trách nhiệm nghề nghiệp, như Nguyễn Du từng nhắc nhở: 'Ngổn ngang trăm mối bên lòng/Nên câu tuyệt diệu ngụ trong tính tình'.

Theo LÊ THIẾU NHƠN/Sài Gòn Giải Phóng