Mỹ cân nhắc bài toán bảo tồn sinh thái và thủy điện trên sông Colorado

Giới chức Mỹ đang đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa bảo vệ hệ sinh thái sông Colorado và duy trì sản lượng thủy điện, trong bối cảnh nguồn nước tại lưu vực này tiếp tục suy giảm nghiêm trọng do biến đổi khí hậu và khai thác kéo dài.

27/05/2026 07:24

Hồ chứa thủy lợi, thủy điện là một nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng, có tiềm năng lớn để phát triển. (Ảnh: Thanh Miền)

Trọng tâm tranh luận là đập Glen Canyon, nằm trên sông Colorado ở bang Arizona, có nhiệm vụ chặn dòng sông để tạo ra hồ chứa lớn là Hồ Powell. Để bảo vệ loài cá humpback chub, một loài cá bản địa đang bị đe dọa tại sông Colorado, các cơ quan quản lý đề xuất biện pháp 'cool mix flow', tức xả nước lạnh từ tầng sâu của hồ chứa xuống hạ lưu nhằm hạ nhiệt độ dòng sông. Tuy nhiên, nước lạnh từ tầng sâu không đi qua turbine phát điện, khiến sản lượng thủy điện bị giảm đáng kể.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh lưu vực sông Colorado vừa trải qua mùa tuyết tệ nhất từng ghi nhận. Khu vực này cung cấp nước cho hơn 40 triệu người tại 7 bang miền Tây nước Mỹ, các bộ lạc bản địa và Mexico.

Hồ Powell, chứa nước phía thượng lưu của đập Glen Canyon, đồng thời là một trong hai hồ chứa lớn nhất hệ thống, hiện chỉ còn khoảng 23% dung tích do hạn hán kéo dài, bốc hơi mạnh và khai thác quá mức. Khi mực nước thấp, nước ấm ở tầng mặt dễ bị hút qua turbine và xả xuống hạ lưu, làm tăng nhiệt độ dòng sông. Giới chức Mỹ cảnh báo nhiệt độ nước dưới đập Glen Canyon mùa Hè năm nay có thể phá kỷ lục năm 2022.

Cơ quan bảo vệ Cá và Động vật hoang dã Mỹ cho biết các đợt xả nước lạnh trong năm 2024 và 2025 đã giúp ngăn chặn việc sinh sản của cá ngoại lai. Tuy nhiên, nếu không tiếp tục biện pháp này, nguy cơ mất kiểm soát quần thể xâm lấn sẽ tăng mạnh.

Trong khi đó, các đơn vị sử dụng thủy điện lo ngại thiệt hại kinh tế. Việc xả nước lạnh có thể khiến khoảng một nửa sản lượng điện tại đập Glen Canyon bị giảm, buộc phải mua điện thay thế với chi phí cao hơn.

Theo các đơn vị điện lực khu vực, chi phí thay thế có thể lên tới hàng chục triệu USD mỗi năm. Trong đợt xả nước năm 2024, chi phí phát sinh khoảng 19 triệu USD, và năm nay có thể tăng lên khoảng 25 triệu USD.

Khi các bang miền Tây Mỹ vẫn chưa đạt được thỏa thuận dài hạn về phân bổ nước sông Colorado sau năm 2026, tranh cãi quanh đập Glen Canyon tiếp tục phản ánh bài toán ngày càng gay gắt giữa bảo tồn sinh thái và đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh khí hậu khô hạn kéo dài.

Theo TTXVN/Nhân dân