Sắp xếp dân cư để phòng, chống thiên tai

Xác định việc bố trí tái định cư cho người dân vùng thiên tai là nhiệm vụ cấp bách, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thời gian qua, cấp ủy, chính quyền các địa phương ở khu vực Bắc Trung Bộ đã tập trung huy động nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, sắp xếp dân cư, để người dân chủ động phòng, chống thiên tai.

22/06/2026 07:19

Các hộ dân bị trôi nhà hoàn toàn tại bản Phá Mựt đang bắt đầu ổn định cuộc sống tại Khu tái định cư Na Hỷ (Nghệ An).

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng

Gần một năm sau trận lũ quét lịch sử, cấp ủy, chính quyền và người dân xã vùng cao Mỹ Lý (Nghệ An) đang nỗ lực tái thiết, ổn định cuộc sống. Theo đồng chí Nguyễn Anh Đoài, Bí thư Đảng ủy xã, ngoài hai dự án bố trí dân cư tập trung được xây dựng khẩn cấp ở các bản Xiềng Tắm và Xằng Trên để tái định cư cho 180 hộ, địa phương còn bố trí đất xen ghép cho 103 hộ dân có nhu cầu di dời nơi ở. Đến nay, hạng mục san nền của 2 dự án cơ bản đã xong.

'Chúng tôi đang tập trung đẩy nhanh tiến độ xây dựng các hạng mục hạ tầng, điện, nước để bàn giao cho người dân kịp xây dựng nhà ở trước mùa mưa bão. Địa phương cũng đang khẩn trương triển khai khu tái định cư cho các hộ dân bị mất nhà do thiên tai tại bản Cha Nga và bản Yên Hòa', đồng chí Đoài cho biết thêm.

Xã Nhôn Mai (Nghệ An) đã ưu tiên hỗ trợ 73 hộ có nhà ở bị cuốn trôi do lũ ống, lũ quét năm 2025; xem xét, giải quyết từng bước đối với 74 hộ dân có nhà ở nằm trong khu vực mất an toàn. Đến nay, xã đã và đang hỗ trợ 111 hộ xây dựng nhà ở mới, trong đó có 95 nhà thực hiện theo hình thức xen ghép và 16 hộ xây dựng nhà ở tại khu tái định cư tập trung.

Cùng với đó, xã phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường tập trung rà soát, lựa chọn địa điểm, xây dựng phương án bố trí ổn định dân cư tập trung tại bản Phá Mựt với quy mô hơn 2ha. Mới đây, chủ trương đầu tư giai đoạn 2 khu tái định cư Na Hỷ đã được tỉnh Nghệ An đồng ý chủ trương đầu tư với quy mô mở rộng 3,2ha, tổng mức đầu tư dự kiến 22,5 tỷ đồng. Toàn bộ 36 hộ dân bản Phá Mựt sẽ về đây.

Thanh Hóa có 76 xã miền núi, tập trung chủ yếu ở vùng thượng du có địa hình hiểm trở, chia cắt, địa chất phức tạp. Nhiều hộ dân ở bản Hắc (xã Linh Sơn), bản Poọng (xã Tam Chung), bản Sa Ná (xã Na Mèo) từng chịu thiệt hại nặng về người, tài sản do lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, đá. Nhiều năm qua, tỉnh Thanh Hóa đã chủ động bố trí ngân sách, triển khai Đề án sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các xã miền núi.

Giai đoạn 2021-2025, có 274 hộ được hỗ trợ di chuyển khỏi khu vực nguy cơ cao ảnh hưởng bởi thiên tai, tái định cư xen ghép trong các cộng đồng, 29 hộ tái định cư liền kề dân cư sở tại và 271 hộ xây dựng lại nhà ở trên các khu tái định cư tập trung đã hoàn thành xây lắp các công trình thiết yếu. Các khu tái định cư tập trung bản Lở-xã Thiên Phủ, Co Hương (xã Tam Thanh), bản Tang (xã Trung Thành), bản Ón (xã Tam Chung) được xây lắp theo cơ chế khẩn cấp, hiện là nơi sinh sống, cư trú ổn định của hơn 150 hộ dân sau di chuyển khỏi khu vực nguy cơ cao xảy ra thiên tai.

Anh Giàng A Tà ở bản Ón chia sẻ, ngôi nhà của gia đình anh từng bị sạt lở, 5 thành viên phải dựng lều ở tạm. Sau khi được chính quyền ưu tiên bốc thăm, chọn đất ở mới, gia đình anh còn được hỗ trợ di chuyển, xây dựng nhà ở trên mặt bằng tái định cư, bảo đảm nơi ở ổn định, an toàn. Năm vừa qua, gia đình còn được hỗ trợ một con bò giống để tổ chức chăn nuôi, nhân đàn.

Ưu tiên nguồn lực hỗ trợ

Sau 5 năm được lên bờ an cư, lập nghiệp, 24 hộ dân ở thôn Tiền Phong (xã Đức Quang, tỉnh Hà Tĩnh) cảm nhận rõ hơn hết những đổi thay sau chuỗi thời gian dài mưu sinh, lênh đênh trên dòng Lam. Anh Nguyễn Trường Sinh, trưởng thôn Tiền Phong cho biết: Trước đây, các hộ dân chủ yếu sống trên thuyền xi-măng rộng hơn 10m2 nay đây, mai đó, cuộc sống rất vất vả.

Năm 2022, được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương và các nhà hảo tâm, một khu tái định cư cao ráo khang trang với 24 ngôi nhà liền kề, mỗi căn hai tầng, với tổng diện tích sàn xây dựng 113m2 đã được xây dựng, mang lại đời sống ổn định cho các hộ dân trên địa bàn.

'Ngoài các căn nhà hai tầng tránh lũ, chúng tôi còn được hỗ trợ hơn 2 tỷ đồng xây dựng nhà văn hóa cộng đồng có quy mô hai tầng, diện tích sàn hơn 400m2 phục vụ việc sinh hoạt, tránh trú bão cho 90 hộ dân trên địa bàn', Trưởng thôn Tiền Phong phấn khởi cho biết.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh Hồ Huy Thành, với đặc thù của một địa phương thường xuyên bị tác động của thiên tai, lũ lụt nên việc chăm lo, xây dựng nơi ở an toàn cho người dân được cấp ủy, chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm. Thông qua nguồn huy động xã hội hóa, thời gian qua, địa phương đã xây dựng 105 nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh trú bão, lũ và hơn 12.000 nhà kiên cố cho người có công, hộ nghèo, hộ gặp hoàn cảnh khó khăn để bà con an cư, chủ động ứng phó với thiên tai, lũ lụt.

Sau mùa mưa lũ năm 2025, tỉnh Nghệ An có 1.998 hộ dân buộc phải di dời khẩn cấp, trong đó 1.100 hộ cần bố trí tái định cư tập trung và 898 hộ thực hiện theo phương án xen ghép. Qua rà soát, toàn tỉnh đã bố trí 21 điểm tái định cư tập trung tại 15 xã miền tây, tổng kinh phí đề xuất hơn 741 tỷ đồng. Ngay sau khi kế hoạch được phê duyệt, 5 dự án tái định cư khẩn cấp tại các xã Mường Típ, Nhôn Mai và Mỹ Lý đã được triển khai với tổng mức đầu tư hơn 141,5 tỷ đồng. Để bảo đảm tiến độ, lãnh đạo tỉnh Nghệ An thường xuyên kiểm tra thực địa, trực tiếp chỉ đạo tháo gỡ khó khăn tại các dự án.

Trong chuyến thị sát thực tế các dự án di dân tái định cư khẩn cấp tại các Mường Típ, Nhôn Mai và Mỹ Lý mới đây, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ khẳng định: Các địa phương phải tập trung cao độ, đẩy nhanh tiến độ thi công, đồng thời bảo đảm chất lượng công trình. Đây không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà còn là giải pháp lâu dài để ổn định dân cư, phát triển kinh tế-xã hội khu vực miền núi.

Bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, theo chia sẻ của lãnh đạo địa phương, nhất là vùng núi cao, biên giới, quá trình sắp xếp, bố trí dân cư gặp không ít khó khăn do thiếu mặt bằng, diện tích đất để xây dựng khu tái định cư tập trung; mức hỗ trợ hộ di chuyển khỏi khu vực nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, đá, lũ ống, lũ quét còn thấp; định mức đầu tư trong giai đoạn 2021-2025 chưa phù hợp với thực tế thi công xây lắp tại các xã, thôn bản vùng sâu, xa. Nhiều khu tái định cư tập trung, liền kề chưa phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt cho nên không đủ điều kiện lập, trình phê duyệt chủ trương đầu tư...

Theo TUẤN LUẬN PHƯỢNG/Nhân dân