Chuẩn hóa công tác hoa tiêu hàng hải

Nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước và nâng cao chất lượng dịch vụ hoa tiêu hàng hải, Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư mới quy định chi tiết về tiêu chuẩn đào tạo, cấp và thu hồi chứng chỉ chuyên môn, cùng với giấy chứng nhận vùng hoạt động hoa tiêu hàng hải.

18/11/2025 17:07

Các hoa tiêu đang làm nhiệm vụ dẫn tàu.

Thông tư mới, có hiệu lực thi hành từ ngày 30/12/2025, sẽ thay thế Thông tư số 27/2016/TT-BGTVT và Thông tư số 54/2023/TT-BGTVT trước đây.

Thông tư này áp dụng đối với hoa tiêu hàng hải, thuyền trưởng, các tổ chức hoa tiêu hàng hải, chủ tàu và các cơ quan, tổ chức có liên quan việc sử dụng, đào tạo, cấp, thu hồi các loại giấy chứng nhận chuyên môn.

Quy định chặt chẽ về năng lực và phạm vi hoạt động

Thông tư đã chi tiết hóa các loại chứng chỉ chuyên môn và giấy chứng nhận vùng hoạt động, đặt ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt cho từng hạng hoa tiêu, bảo đảm an toàn hàng hải.

Chứng chỉ khả năng chuyên môn, chứng chỉ này được cấp cho công dân Việt Nam đáp ứng đủ quy định. Các hạng hoa tiêu bao gồm: Hạng Ba, Hạng Nhì, Hạng Nhất, Ngoại hạng, và Chứng chỉ khả năng chuyên môn cấp cho thuyền trưởng tự dẫn tàu.

Thời hạn sử dụng đối với hoa tiêu hàng hải là 5 năm kể từ ngày cấp, còn đối với thuyền trưởng tự dẫn tàu là 2 năm.

Về phân hạng hoa tiêu và giới hạn dẫn tàu, quy định mới xác định rõ giới hạn dẫn tàu cho từng hạng hoa tiêu:

Cấp phép hoa tiêu hàng hải hạng Ba, Người có chứng nhận này được phép dẫn các loại tàu biển có tổng dung tích đến 5.000GT và chiều dài tối đa đến 115 mét.

Cấp phép hoa tiêu hàng hải hạng Nhì, người có chứng nhận được cấp phép dẫn tàu có tổng dung tích đến 10.000GT và chiều dài tối đa đến 145 mét.

Cấp phép hoa tiêu hàng hải hạng Nhất, người có chứng nhận được phép dẫn tàu có tổng dung tích đến 20.000GT và chiều dài tối đa đến 175 mét.

Cấp phép hoa tiêu hàng hải Ngoại hạng, người có chứng nhận được phép dẫn tất cả các loại tàu biển.

Loại giấy cấp phép thuyền trưởng tự dẫn tàu, có giới hạn tổng dung tích và chiều dài tối đa không vượt quá giới hạn của tàu mà thuyền trưởng đã thực tập.

Để nâng hạng, tại Thông tư yêu cầu hoa tiêu cần phải đáp ứng các điều kiện về số lượt dẫn tàu an toàn (là việc dẫn tàu hoàn thành không để xảy ra tai nạn hàng hải, được cảng vụ xác nhận) và thời gian công tác.

Từ Hạng Ba lên Hạng Nhì, hoa tiêu nâng hạng cần tối thiểu 300 lượt dẫn tàu an toàn đối với tàu hạng Ba (hoặc 200 lượt trong tối thiểu 24 tháng) và tối thiểu 50 lượt thực tập dẫn tàu an toàn (hoặc 30 lượt trong tối thiểu 12 tháng) trên loại tàu có tổng dung tích trên 5.000GT và chiều dài tối đa trên 115 mét.

Cấp phép lên Hạng Nhất, hoa tiêu nâng hạng cần hoàn thành khóa đào tạo nâng cao, có tối thiểu 300 lượt dẫn tàu an toàn (trong đó có 200 lượt với tàu có dung tích 5.000-10.000GT) và tối thiểu 50 lượt thực tập dẫn tàu an toàn (hoặc 30 lượt trong tối thiểu 6 tháng) trên tàu có dung tích trên 10.000GT và chiều dài tối đa trên 145 mét.

Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm an toàn

Thông tư cũng quy định chi tiết về việc xử lý đối với hoa tiêu hàng hải dẫn tàu có lỗi dẫn đến tai nạn hàng hải. Các hình thức xử lý bao gồm việc kéo dài thời gian và thêm số lượt dẫn tàu an toàn để được nâng hạng.

Đối với tai nạn hàng hải ít nghiêm trọng, hoa tiêu phải thực hiện thêm 25 lượt dẫn tàu an toàn hoặc bị kéo dài thời gian nâng hạng thêm 3 tháng.

Đối với tai nạn hàng hải đặc biệt nghiêm trọng, hoa tiêu phải thực hiện thêm 100 lượt dẫn tàu an toàn hoặc bị kéo dài thời gian nâng hạng thêm 12 tháng.

Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (thuộc Bộ Xây dựng) là cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ và cấp Chứng chỉ khả năng chuyên môn và Giấy chứng nhận vùng hoạt động hoa tiêu hàng hải.

Quy trình giải quyết hồ sơ được rút gọn, với thời hạn xử lý nhanh chóng (Cục Hàng hải có văn bản đề nghị cảng vụ xác nhận số lượt dẫn tàu an toàn chậm nhất 2 ngày làm việc, cảng vụ phản hồi chậm nhất 3 ngày làm việc).

Các cảng vụ có trách nhiệm giám sát hoạt động dẫn tàu và xác nhận số lượt dẫn tàu an toàn của hoa tiêu, thuyền trưởng tự dẫn tàu. Tổ chức hoa tiêu hàng hải có nhiệm vụ tổ chức thực tập, sát hạch và xác nhận thời gian thực tế thực tập, đồng thời xây dựng và duy trì cơ sở dữ liệu về lượt dẫn tàu.

Các Chứng chỉ khả năng chuyên môn và Giấy chứng nhận vùng hoạt động hoa tiêu hàng hải đã cấp theo quy định cũ vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn ghi trong giấy chứng nhận.

Số lượt dẫn tàu đã thực hiện trước ngày Thông tư có hiệu lực vẫn được tiếp tục tính vào tổng số lượt để cấp giấy chứng nhận mới, nếu đáp ứng các quy định của Thông tư này.

Đặc biệt, Thông tư cho phép cấp các loại giấy chứng nhận dưới dạng bản điện tử, có giá trị pháp lý như bản giấy, trừ trường hợp công dân, tổ chức có nhu cầu nhận bản giấy. Hồ sơ đề nghị cấp cũng có thể nộp trực tiếp, qua hệ thống bưu chính hoặc qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến.

Thông tư mới kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đồng bộ, góp phần chuẩn hóa đội ngũ hoa tiêu, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm an toàn hàng hải trong bối cảnh hoạt động vận tải biển ngày càng phát triển.

Theo Kim Cương/Nhân dân