Đánh giá kỹ về việc xử phạt hành chính trên môi trường điện tử

Chiều 23/3, Hội đồng thẩm định Hồ sơ chính sách Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) nhóm họp dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, Chủ tịch Hội đồng.

23/03/2026 23:56

Thứ trưởng Tư pháp Đặng Hoàng Oanh chủ trì thẩm định.

Theo Trung tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và Cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công an, hồ sơ chính sách Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) lần này tập trung đề xuất 7 chính sách, trong đó hoàn thiện quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính để phù hợp với thực tiễn...

Bên cạnh đó, tập trung quy định nhằm đơn giản hóa trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính; ứng dụng khoa học, công nghệ trong quy trình xử phạt vi phạm hành chính... Tập trung hoàn thiện khung pháp lý về các biện pháp xử lý hành chính nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và khắc phục được toàn bộ những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn đặt ra. Trong đó, mục tiêu là quản lý tốt hơn các đối tượng bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu...; đơn giản hóa trình tự, thủ tục lập hồ sơ đề nghị, xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính; quản lý chặt chẽ người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính trong thời gian làm thủ tục...

Góp ý nhằm bảo đảm tính khả thi, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và yêu cầu bảo đảm quyền con người trong hồ sơ Tờ trình dự án luật này, đại diện Bộ Tài chính cơ bản nhất trí với một số định hướng chính sách, trong đó đồng thuận với việc quy định theo hướng khung tại chính sách về các quy định chung nhưng phải làm rõ các nội dung cần giao Chính phủ quy định chi tiết.

Đối với chính sách về đơn giản hóa trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính; ứng dụng khoa học, công nghệ trong quy trình xử phạt vi phạm hành chính, Bộ Tài chính đề nghị nghiên cứu kỹ quy định về áp dụng luật chuyên ngành để tránh xung đột, làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước trong từng lĩnh vực.

Về xử phạt trên môi trường điện tử, Bộ Tài chính nhất trí về chủ trương nhưng lưu ý cần đánh giá kỹ tính khả thi, có lộ trình và quy định chuyển tiếp phù hợp. Một số chính sách khác như thi hành quyết định xử phạt, cưỡng chế, biện pháp ngăn chặn và cơ chế tài chính cũng được đề nghị rà soát, làm rõ nội dung, tránh trùng lặp với pháp luật hiện hành, nhất là Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Giá.

Theo đại diện Tòa án nhân dân tối cao, không nên chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính từ Tòa án sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã vì đây là các biện pháp hạn chế quyền con người nên cần được xem xét, quyết định bởi cơ quan tư pháp độc lập.

Việc đề xuất chuyển thẩm quyền không chỉ chưa phù hợp với Hiến pháp và các chủ trương tại Nghị quyết số 27-NQ/TW, mà còn thiếu cơ sở thực tiễn, chưa đánh giá đầy đủ tác động, đồng thời có nguy cơ phát sinh chồng chéo, vướng mắc trong cơ chế khiếu nại, khiếu kiện.

Cùng quan điểm, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tối cao kiến nghị giữ thẩm quyền của Tòa án đối với các biện pháp xử lý hành chính, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm cơ chế kiểm soát khách quan, độc lập nhằm bảo vệ quyền con người.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục quy định mức phạt tiền tối đa trong Luật, không giao Chính phủ quy định và không kéo dài thời hiệu xử phạt nhằm bảo đảm tính kịp thời, nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước…

Nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt trong sửa đổi Luật là bảo đảm quyền con người, quyền công dân, coi đây là nguyên lý cốt lõi của Nhà nước pháp quyền, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho rằng, việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính thực chất là sự hạn chế quyền tự do cá nhân, do đó phải được xem xét, quyết định bởi cơ quan tư pháp độc lập, thông qua quy trình tranh tụng chặt chẽ, nhằm bảo đảm khách quan và kiểm soát quyền lực.

Vì vậy, Thứ trưởng Tư pháp đề nghị cân nhắc rất kỹ các chính sách có tác động trực tiếp đến quyền con người, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, nhất là Điều 14, cũng như các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Đối với đề xuất chuyển thẩm quyền áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính từ Tòa án sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Thứ trưởng cho rằng chưa có cơ sở chính trị, pháp lý vững chắc, chưa phù hợp với định hướng tại Nghị quyết số 27-NQ/TW, đồng thời ảnh hưởng đến tính thống nhất của hệ thống pháp luật và cơ chế bảo vệ quyền con người.

Thay vì chuyển thẩm quyền, cần nghiên cứu các giải pháp cải cách thủ tục theo hướng rút gọn, thiết lập cơ chế xét xử nhanh, tăng cường ứng dụng công nghệ, bảo đảm xử lý kịp thời nhưng vẫn giữ nguyên nguyên tắc tư pháp hóa.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cũng đề nghị không mở rộng việc ủy quyền cho Chính phủ quy định các nội dung liên quan trực tiếp đến quyền con người như mức phạt tiền tối đa, thời hiệu xử phạt; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguyên tắc phân công, kiểm soát quyền lực, giữ vai trò trung lập trong quản lý nhà nước về xử lý vi phạm hành chính, tránh tình trạng vừa thực thi vừa tự kiểm tra.

Thứ trưởng khẳng định Hồ sơ chính sách cơ bản đủ điều kiện trình Chính phủ sau khi tiếp thu, hoàn thiện; đồng thời nhấn mạnh Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục đồng hành cùng cơ quan chủ trì trong quá trình hoàn thiện dự án Luật.

Theo H.N/Nhân dân