Hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm mới trên không gian mạng

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang mở ra nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế-xã hội, nhưng cũng làm gia tăng các nguy cơ về an ninh mạng và tội phạm công nghệ cao. Trước thực tiễn đó, việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

18/06/2026 22:36

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: TL)

Chiều 18/6, Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo'Hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm mới trên không gian mạng: Kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam'.

Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế-xã hội. Các hoạt động sản xuất, kinh doanh, cung cấp dịch vụ ngày càng được số hóa; phương thức kết nối, trao đổi thông tin không còn bị giới hạn bởi không gian và thời gian; dữ liệu được lưu trữ với quy mô lớn và chi phí thấp; các hình thức thanh toán điện tử ngày càng phổ biến, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Tuy nhiên, cùng với những lợi ích mang lại, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ cũng đặt ra không ít thách thức. Khoảng cách số giữa các nhóm đối tượng vẫn tồn tại; nguy cơ lạm dụng công nghệ để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật ngày càng gia tăng; tình trạng rò rỉ, xâm phạm dữ liệu cá nhân, các mối đe dọa đối với an ninh mạng và sự lan truyền nhanh chóng của thông tin sai lệch diễn biến ngày càng phức tạp. Những vấn đề này đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống pháp luật cũng như cơ chế quản lý nhà nước.

Đáng chú ý, sự phát triển của không gian mạng đã tạo điều kiện cho các loại tội phạm công nghệ cao, tội phạm mạng và nhiều dạng tội phạm mới trên môi trường số xuất hiện với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Đặc điểm xuyên biên giới, tính ẩn danh và khả năng tác động trên diện rộng của các hành vi phạm tội trên không gian mạng đang đặt ra nhiều khó khăn cho công tác phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử cũng như hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Tại Việt Nam, chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ và trở thành động lực quan trọng phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững. Sự phát triển của Internet, thiết bị thông minh, thương mại điện tử, ngân hàng số và thanh toán không dùng tiền mặt đã góp phần thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển nền kinh tế số.

Tính đến đầu năm 2024, Việt Nam có khoảng 78,44 triệu người sử dụng Internet, tương đương gần 80% dân số. Tỷ lệ sở hữu điện thoại thông minh và độ phủ sóng mạng 4G, 5G thuộc nhóm cao trong khu vực. Đây là những điều kiện thuận lợi để phát triển các dịch vụ số, đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ phát sinh các loại tội phạm mới trên không gian mạng từ cả trong và ngoài nước.

Ông Hồ Quang Huy nhận định, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, quá trình chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của các công nghệ mới, yêu cầu nâng cao hiệu quả đấu tranh, phòng ngừa, phát hiện và xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Tại hội thảo, các ý kiến đã tập trung làm rõ những kết quả đạt được trong công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tội phạm mạng, đồng thời chỉ ra những khó khăn, vướng mắc và khoảng trống pháp lý cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện. Một số kinh nghiệm quốc tế cũng được chia sẻ nhằm góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh với các loại tội phạm mới phát sinh trên môi trường số.

Trên cơ sở đó, các đại biểu đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực của các cơ quan chức năng trong phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm mạng; tăng cường phối hợp liên ngành và mở rộng hợp tác quốc tế để đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Những nội dung được trao đổi tại hội thảo không chỉ góp phần làm rõ thêm các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan tội phạm mới trên không gian mạng, mà còn cung cấp cơ sở tham khảo quan trọng cho quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật, hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả phòng ngừa và xử lý tội phạm, bảo đảm môi trường mạng an toàn, lành mạnh cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số.

Theo VY ANH/Nhân dân