Độc đáo quất mộc căn tạo tác dáng ngựa trong 10 năm

Một nhà vườn ở làng nghề truyền thống quất Tứ Liên (phường Hồng Hà, Hà Nội) đã mất 10 năm chăm sóc, uốn nắn để tạo nên cây quất mộc căn dáng hình con ngựa đứng trên đỉnh núi.

17/01/2026 11:48

Năm Bính Ngọ 2026 gắn liền với hình ảnh con ngựa, biểu tượng của sự bền bỉ, kiên cường, tốc độ và tinh thần tiến lên không ngừng. Bởi vậy, những tác phẩm cây cảnh lấy hình tượng ngựa làm chủ đạo đang trở thành lựa chọn được nhiều khách hàng săn tìm trong dịp Tết.

Một cây quất thế hình ngựa tượng trưng cho năm Bính Ngọ được đặt tên 'Đỉnh sơn phong mã kết trái khai hoa' (tức ngựa vững vàng đứng trên đỉnh núi) có giá hơn 30 triệu đồng.

Giữa 'rừng quất' đa dạng dáng thế tại làng nghề truyền thống quất Tứ Liên, cây quất mộc căn dáng ngựa mang tên 'Đỉnh sơn phong mã kết trái khai hoa' nổi bật với hình tượng mạnh mẽ mà vẫn uyển chuyển.

'Đỉnh sơn là hình ảnh con ngựa đứng trên đỉnh núi đá vững chắc, biểu trưng cho sự kiên định; phong mã là con ngựa cưỡi gió trên đỉnh núi, thể hiện sức mạnh và khát vọng vươn lên; còn kết trái khai hoa gợi hình ảnh bờm ngựa tung bay trong gió, nơi muôn hoa tỏa hương và kết trái', chị Ngô Thu Trang, chủ vườn quất giải thích.

Với quất dáng ngựa, khó nhất là tạo được sự hài hòa giữa phần 'tĩnh' của thân, rễ với phần 'động' ở bờm ngựa.

Cũng theo chị Trang, khác với các dáng quất truyền thống, dáng ngựa đòi hỏi kỹ thuật tạo thế công phu. Toàn bộ thân, cành, tán phải được uốn nắn để tái hiện hình ảnh con ngựa đứng trên đỉnh núi, bờm tung bay theo gió.

Không chỉ đạt về hình dáng, cây còn phải đảm bảo đầy đủ yếu tố 'tứ quý' của quất Tết là lá xanh, hoa trắng, quả xanh chín xen kẽ, tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển và phúc lộc bền lâu. Để có được một tác phẩm hoàn chỉnh, nhà vườn phải đầu tư công sức cho nhiều cây trong suốt thời gian dài.

'Trung bình phải chăm sóc khoảng 10 cây mới chọn được 1 cây đạt chuẩn. Có cây dáng đẹp nhưng quả chưa đều, có cây quả nhiều nhưng lá chưa đạt, hoặc hình tượng chưa 'ra được thần'. Khó nhất là tạo được sự mềm mại, chuyển động cho phần bờm ngựa, để vừa gợi cảm giác ngựa đang tung bay trong gió, vừa trổ hoa, kết trái ngay trên chính phần bờm ấy', chị Trang chia sẻ.

Không chỉ dừng ở tạo hình, tác phẩm quất dáng ngựa còn gửi gắm thông điệp về hành trình bền bỉ và thành quả đạt được sau gian nan.

Theo nhà vườn, cây quất mộc căn dáng ngựa 'Đỉnh sơn phong mã kết trái khai hoa' có giá 30 triệu đồng/cây. Bên cạnh dáng ngựa, quất mộc căn còn được tạo tác thành nhiều dáng thế độc đáo khác, đáp ứng thị hiếu ngày càng cao của người chơi cây cảnh.

Theo các chủ vườn trồng quất mộc căn, theo nghĩa Hán - Việt, 'mộc' là cây, 'căn' là rễ; cái đẹp của quất mộc căn nằm ở bộ rễ khỏe mạnh, vươn lên, tượng trưng cho nền tảng vững chắc và sự phát triển bền lâu.

Cây quất trĩu quả với sắc xanh vàng đan xen, tượng trưng cho sự sinh sôi, chuyển mùa và phúc lộc dịp Tết.

Để tạo được một gốc quất mộc căn đẹp, người trồng phải mất nhiều năm chăm sóc. Khi đưa rễ nhô lên khỏi mặt đất, cây khó hút dưỡng chất hơn, đất dễ khô, đòi hỏi người trồng phải theo dõi sát sao, điều chỉnh độ ẩm và dinh dưỡng hết sức cẩn thận. Thông thường, quất mộc căn cần từ 2 - 3 năm tạo dáng cơ bản, có cây phải chăm sóc tới 7 - 8 năm mới đạt được sự hài hòa giữa gốc, thân và tán.

Nếu quất truyền thống chú trọng quả sai, tán tròn thì quất mộc căn lại đề cao bộ rễ.

Sự xuất hiện của quất mộc căn dáng ngựa cùng nhiều thế cây độc lạ khác cho thấy thú chơi quất cảnh đang dần có sự dịch chuyển rõ rệt, từ cây trưng Tết thông thường sang cây cảnh nghệ thuật, nơi mỗi dáng, mỗi thế là kết tinh của thời gian, công sức và tư duy tạo tác của người làm nghề.