Đồng bằng sông Cửu Long: Ngăn chặn khai thác thủy sản kiểu tận diệt

Tại nhiều tỉnh ở ĐBSCL, tình trạng dùng xung điện, hóa chất, mắt lưới nhỏ… bắt cá, tôm vẫn diễn ra cả trong nội đồng lẫn vùng ven biển. Việc khai thác quá mức, nhất là tình trạng khai thác mang tính tận diệt, đã làm cho nguồn lợi thủy sản cạn kiệt.

25/02/2026 07:05

Khai thác quá mức

Những ngày này, vùng Đồng Tháp Mười (tỉnh Tây Ninh) vào mùa khai thác thủy sản. Qua ghi nhận thực tế cho thấy, ngoài việc đánh bắt thông thường, người dân vẫn còn sử dụng lưới có kích thước nhỏ hơn quy định hoặc sử dụng xung điện để đánh bắt thủy sản, nhất là dọc các tuyến kênh ở các xã Tuyên Bình, Tân Hưng, Vĩnh Hưng.

Người dân trên địa bàn xã Nguyễn Phích (vùng U Minh, tỉnh Cà Mau) 'hồi sinh' nguồn lợi cá đồng. ẢNH: TẤN THÁI

Trung tá Đoàn Chí Hải, Trưởng Công an xã Vĩnh Hưng (tỉnh Tây Ninh), cho biết, thời gian qua, công an địa phương duy trì thường xuyên việc tuần tra, kiểm soát. Từ đầu mùa nước nổi, công an xã đã tịch thu, tiêu hủy 3 công cụ kích điện, 24 dớn lưới không đủ kích cỡ khai thác thủy sản. Tuy nhiên, các đối tượng thường sử dụng xung điện đánh bắt vào ban đêm để né tránh lực lượng chức năng.

Tại tỉnh Đồng Tháp, nhiều năm qua, tình trạng người dân sử dụng chất nổ, xung điện, chất độc để khai thác thủy sản đã gây ra mối đe dọa nghiêm trọng với nguồn lợi thủy sản. Mới đây, Công an xã Tân Phước 1 (tỉnh Đồng Tháp) phát hiện 2 trường hợp sử dụng công cụ kích điện để khai thác thủy sản. Tang vật thu giữ gồm 2 bình ắc quy, 2 cục kích điện, 2 cây vợt, 1 xuồng composite, 1 máy xăng cùng một số tang vật có liên quan.

Ông Trần Rô Y, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nguyễn Phích (tỉnh Cà Mau), cho hay, hiện xã đang triển khai dự án khôi phục nguồn lợi cá đồng với diện tích 150ha, 15 hộ tham gia. Những hộ tham gia sẽ đầu tư bờ bao khuôn hộ, cải tạo ao, đìa rồi tiến hành thả con giống (chủ yếu là cá lóc và cá trê vàng - những loài cá đặc trưng của vùng đất U Minh). Hiện mô hình này đang phát triển tốt, nguồn lợi cá đồng đem lại thu nhập cho mỗi hộ từ 20-30 triệu đồng/năm. 'Bà con chủ yếu khai thác những con cá lớn, còn cá nhỏ thì để lại tiếp tục nuôi lớn rồi mới bắt để bán. Bây giờ bà con đã an tâm hơn, không còn sợ nạn sử dụng xung điện bắt cả cá lớn lẫn cá bé', ông Trần Rô Y chia sẻ.

Tình trạng này cũng xảy ra phổ biến tại các tỉnh Cà Mau, An Giang, Vĩnh Long và TP Cần Thơ. Theo thống kê sơ bộ của cơ quan chức năng, trên địa bàn cánh đồng khóm của vùng Đồng Tháp Mười (tỉnh Đồng Tháp) đã có 165 đối tượng nghi vấn làm nghề sử dụng xung điện khai thác cá trái phép.

Vùng đất U Minh (tỉnh Cà Mau) vốn nổi tiếng có nguồn lợi cá đồng rất nhiều. Tuy nhiên, do việc khai thác quá mức, không kiểm soát một thời gian dài nên nguồn lợi cá đồng ngày càng suy giảm. Nhiều nông dân tuy muốn thả nuôi, khôi phục nguồn lợi cá đồng nhưng lại lo ngại trước tình trạng trộm cắp, nhất là tình trạng sử dụng xung điện bắt cả cá mẹ và cá con.

Xử lý quyết liệt

Thượng tá Phan Văn Minh, Phó trưởng Phòng Tham mưu, Công an tỉnh Đồng Tháp, cho rằng, tình trạng người dân sử dụng điện để đánh bắt thủy sản diễn ra nhiều, nhất là trong mùa nước nổi. 'Hành vi này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái, nguồn lợi thủy sản, thậm chí có thể dẫn đến chết người', Thượng tá Phan Văn Minh cảnh báo.

Theo Sở NN-MT tỉnh Đồng Tháp, ngành chức năng đã xây dựng kế hoạch kiểm tra việc vận chuyển, tàng trữ, sử dụng ngư cụ cấm trên địa bàn; đồng thời tiếp tục tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu rằng bảo vệ nguồn lợi thủy sản là trách nhiệm của toàn dân.

Thời gian qua, tỉnh Cà Mau đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản mang tính hủy diệt, theo Chỉ thị số 17-CT/TU và Chỉ thị số 27-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Cà Mau và Bạc Liêu (trước đây). Từ năm 2024 đến nay, các lực lượng đã vận động người dân giao nộp hơn 3.430 bộ kích điện, tiêu hủy 1.210 bộ; tổ chức ký cam kết với 177.000 hộ dân; xử lý 1.320 vụ vi phạm với số tiền hơn 5,6 tỷ đồng; xử phạt 42 trường hợp kinh doanh, tàng trữ dụng cụ xung điện trái phép; giải tỏa nhiều loại ngư cụ cấm; khởi tố 12 vụ/12 bị can về tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản. Trong số này, đã có nhiều vụ án được đưa ra xét xử lưu động công khai, tuyên phạt tù giam nhiều bị cáo. Qua đó vừa thể hiện tính răn đe, vừa giáo dục để người dân không vi phạm trong việc khai thác thủy sản mang tính hủy diệt.

Ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Cà Mau, thông tin, thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuần tra, kiểm tra, phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành của tỉnh cùng với chính quyền địa phương để ngăn chặn khai thác thủy sản mang tính hủy diệt. Tỉnh cũng tiếp tục vận động người dân giao nộp chất nổ, xung điện, hóa chất độc hại và ngư cụ cấm, ký cam kết không sử dụng các phương tiện, công cụ khai thác mang tính hủy diệt.

Theo TẤN THÁI - NGỌC PHÚC - QUANG VINH/Sài Gòn Giải Phóng