Giữ chân người có năng lực

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của đất nước. Nhà nước đã dành nguồn ngân sách lớn để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức và nhân tài thông qua nhiều chương trình, đề án trong và ngoài nước.

23/03/2026 08:34

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng 'chảy máu chất xám' vẫn diễn ra, đặc biệt ở các lĩnh vực y tế, công nghệ thông tin và khoa học công nghệ. Không ít trường hợp sau khi được đào tạo bằng ngân sách Nhà nước lại chuyển sang khu vực tư nhân hoặc ra nước ngoài làm việc, không thực hiện đầy đủ cam kết, gây lãng phí nguồn lực và làm suy giảm năng lực khu vực công.

Một bước điều chỉnh chính sách đáng chú ý là việc ban hành Nghị định 51/2026/NĐ-CP ngày 2-2-2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 143/2013/NĐ-CP quy định về bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo (có hiệu lực từ ngày 26-3-2026). Nghị định mở rộng đối tượng áp dụng bao gồm cả người học trong nước bằng nguồn ngân sách Nhà nước hoặc theo đề án Thủ tướng phê duyệt. Thời hạn nộp tiền bồi hoàn được kéo dài lên 120 ngày kể từ ngày nhận quyết định, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người học.

Đặc biệt, các quy định về miễn, giảm chi phí bồi hoàn trong trường hợp bất khả kháng như lý do sức khỏe, điều động công tác hoặc hoàn cảnh đặc biệt được làm rõ; thủ tục hành chính được đơn giản hóa, tăng tính minh bạch. Những điều chỉnh này không chỉ siết chặt trách nhiệm mà còn thể hiện tính nhân văn, góp phần tạo tâm lý yên tâm cho người học khi thực hiện cam kết.

Tuy nhiên, khung pháp lý dù cần thiết nhưng vẫn chưa đủ để giải quyết tận gốc vấn đề. Giữ chân người có năng lực đòi hỏi phải có hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, phải cải thiện chính sách đãi ngộ theo hướng cạnh tranh, có cơ chế linh hoạt, cho phép áp dụng mức thu nhập vượt khung đối với chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành.

Cùng với đó là xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, giảm thủ tục hành chính, tăng quyền tự chủ và khuyến khích sáng tạo. Việc hoàn thiện cơ chế hợp đồng đào tạo gắn với trách nhiệm nhưng đồng thời có các chính sách khuyến khích như thưởng hiệu suất, hỗ trợ phát triển nghề nghiệp sau đào tạo cũng là yếu tố quan trọng.

Thực tiễn cho thấy, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở các quy định ràng buộc mà còn ở cảm nhận của người tài về việc họ có được trân trọng và tạo điều kiện phát huy năng lực hay không. Do đó, chuyển từ tư duy giữ bằng ràng buộc sang giữ bằng trọng dụng là hướng đi cần thiết, nhằm biến nguồn đầu tư của Nhà nước thành động lực phát triển bền vững, góp phần xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn mới.

Theo VÂN TÂM/Sài Gòn Giải Phóng