Khánh Hòa chủ động điều tiết nước, giữ an toàn vùng hạ du

Mưa lớn nhiều ngày liên tiếp, khiến nước từ thượng nguồn đổ về, nhiều hồ chứa ở khu vực phía nam Khánh Hòa nhanh chóng dâng cao. Trước nguy cơ mưa còn tiếp diễn, việc chủ động điều tiết hồ, tạo dung tích đón lũ và cảnh báo sớm cho vùng hạ du đang được đặt lên hàng đầu.

24/09/2026 12:41

Hồ Tân Giang, xã Phước Hà, mở 3 cửa van xả nước qua tràn với lưu lượng 24,35m³/giây. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Chủ động 'đón' những trận mưa

Những ngày cuối tháng 9, mây mưa phủ dày nhiều khu vực phía nam Khánh Hòa. Từ vùng núi đến đồng bằng, những trận mưa nối tiếp nhau khiến dòng chảy trên các lưu vực gia tăng, nước từ thượng nguồn dồn về các hồ chứa.

Khi mực nước từng giờ một nhích lên, bài toán đặt ra với đơn vị quản lý hồ không chỉ là giữ nước mà còn phải chủ động tạo khoảng trống trong hồ để đón những đợt mưa tiếp theo, đồng thời bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.

Ông Nguyễn Công Xưng, Chủ tịch Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận cho biết, đến hết ngày 23/9, tổng dung tích tại 24 hồ chứa do đơn vị quản lý đạt hơn 207,19 triệu m³, tương đương 41,2% dung tích thiết kế. Chỉ trong 5 giờ, lượng nước trong các hồ đã tăng thêm 1,87 triệu m³.

Đáng chú ý, một số hồ đã ở mức cao và vẫn tiếp tục có nước về. Hồ Tân Giang tại xã Phước Hà đạt 93,1% dung tích thiết kế; hồ Ma Trai, xã Công Hải, đạt 91,6%; hồ Thành Sơn, xã Xuân Hải, đạt 83,1%; hồ Núi Một, xã Phước Dinh, đạt 72,4%.

Những con số ấy phản ánh rất rõ sức ép của thời tiết. Khi mưa còn tiếp diễn, mực nước hồ có thể thay đổi nhanh theo từng giờ. Vì vậy, điều tiết nước không chỉ là thao tác kỹ thuật mà là một phần quan trọng trong phương án phòng ngừa rủi ro cho cả công trình và cộng đồng phía dưới hạ lưu.

Tại hồ Tân Giang, 3 cửa van được mở, lưu lượng qua tràn 24,35m³/giây; hồ Trà Co, xã Bác Ái, mở 3 cửa van, lưu lượng 12,8m³/giây; hồ Sông Than, xã Anh Dũng, mở hoàn toàn 3 cửa van, với lưu lượng qua tràn 15m³/giây.

Hồ Thành Sơn đang tràn tự do qua tràn số 1, với chiều cao cột nước 42cm, lưu lượng 10,19m³/giây. Hồ Sông Cái, xã Bác Ái Tây, cũng đang cấp nước về hạ du sông Cái với lưu lượng 11,4m³/giây.

Nhân viên kỹ thuật của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận thực hiện thao tác xả nước tại các hồ chứa để bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

'Dung tích hồ thay đổi theo từng giờ, phụ thuộc trực tiếp vào lượng mưa và dòng chảy trên lưu vực. Vì vậy, việc vận hành phải được tính toán theo diễn biến thực tế, vừa bảo đảm an toàn công trình, vừa hạn chế nguy cơ nước dâng nhanh ở hạ du', ông Nguyễn Công Xưng cho biết.

Sức ép từ thượng nguồn

Áp lực lên các hồ chứa càng rõ khi lượng mưa trên nhiều lưu vực trong những ngày qua ở mức cao. Trong 5 ngày gần nhất, khu vực đập dâng Sông Pha, xã Lâm Sơn, ghi nhận 179mm; lưu vực hồ Sông Sắt, xã Bác Ái Đông, 161mm; hồ Tân Giang và hồ Suối Lớn lần lượt 148mm; hồ Trà Co 138,8mm và hồ Sông Biêu 129mm.

Riêng ngày 23/9, mưa tiếp tục xuất hiện trên nhiều lưu vực: hồ Núi Một 54mm, hồ Ma Trai 53mm, hồ Ông Kinh 51mm, hồ Suối Lớn 47mm, hồ Bầu Ngứ 43mm, hồ Sông Biêu 41mm và hồ Thành Sơn 40mm.

Từ thượng nguồn, nước tiếp tục tìm đường về hồ. Mỗi trận mưa lớn lại làm dòng chảy thay đổi, kéo theo mực nước hồ biến động. Trong điều kiện đó, một quyết định điều tiết chậm có thể làm giảm dư địa phòng lũ; ngược lại, điều tiết không phù hợp cũng có thể gây áp lực cho vùng hạ du.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, từ đêm 23 đến ngày 24/9, khu vực phía nam Khánh Hòa có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Tổng lượng mưa từ 19 giờ ngày 23 đến 8 giờ ngày 24/9 phổ biến 5-40mm, có nơi cao hơn, như Phước Hải 55,8mm, Cà Ná 54,4mm.

Mực nước tại các hồ chứa ở khu vực phía nam tỉnh Khánh Hòa dự báo sẽ tăng nhanh khi có mưa trong những ngày tới. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Dự báo ngày và đêm 24/9, Khánh Hòa tiếp tục có mưa, mưa vừa và rải rác có dông, lượng mưa phổ biến 20-40mm, cục bộ có nơi trên 60mm. Mưa dông có khả năng kèm theo lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh; mưa lớn cục bộ có thể gây lũ quét trên sông, suối nhỏ, sạt lở đất ở sườn dốc và ngập úng tại vùng trũng thấp, cho thấy nguy cơ chưa kết thúc khi nước vẫn đang được bổ sung cho các hồ.

Không để bất ngờ ở vùng hạ du

Cùng với việc điều tiết hồ, Khánh Hòa đang yêu cầu các địa phương thông báo đến người dân ở vùng thấp trũng, ven sông, suối, gần hồ chứa và những khu vực có nguy cơ ngập, thường xuyên theo dõi thông tin về mưa, mực nước và hoạt động điều tiết hồ.

Người dân được khuyến cáo tuyệt đối không đi qua ngầm, tràn, nơi nước chảy xiết; không đánh bắt cá hoặc hoạt động gần khu vực cửa xả, nhằm ngăn những tai nạn đáng tiếc khi dòng nước bất ngờ đổi dòng, dâng cao.

Trong trường học, yêu cầu an toàn cũng được đặt lên trước hết. Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa đề nghị các địa phương và cơ sở giáo dục không chủ quan, lơ là trước diễn biến phức tạp của mưa lũ; khẩn trương rà soát, kiểm tra, củng cố cơ sở vật chất, nhất là các điểm trường ở vùng sâu, vùng xa, nơi có nguy cơ sạt lở, ngập úng.

Các đơn vị phải xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý; thực hiện phương châm '4 tại chỗ'; theo dõi sát diễn biến thời tiết và chủ động đề xuất cho học sinh nghỉ học khi điều kiện không bảo đảm an toàn. Việc dạy học chỉ được tổ chức khi các điều kiện an toàn được đáp ứng.

Nhiều trường học tại Khánh Hòa xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho học sinh, giáo viên và thực hiện phương châm '4 tại chỗ' để tổ chức dạy học. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Lãnh đạo các đơn vị được yêu cầu phân công trực 24/24 giờ, sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh và thường xuyên báo cáo để có chỉ đạo kịp thời.

Mưa lũ vốn không đi theo một kịch bản cố định. Có thể chỉ sau vài giờ, một lưu vực đang bình lặng đã trở thành dòng nước xiết; một hồ chứa đang ở ngưỡng an toàn có thể nhanh chóng tăng mực nước khi mưa lớn xuất hiện trên thượng nguồn.

Vì thế, Khánh Hòa chủ động triển khai các biện pháp ứng phó, được coi là một chuỗi hành động liên hoàn, từ quan trắc lượng mưa, cập nhật dòng chảy, vận hành hồ chứa đến cảnh báo người dân và bảo đảm an toàn trường học, giao thông, sản xuất ở hạ du.

Khi những trận mưa vẫn còn phía trước, từng mét khối nước được điều tiết hợp lý hôm nay chính là thêm một khoảng an toàn cho ngày mai. Chủ động từ hồ chứa đến vùng hạ du cũng chính là cách giảm rủi ro trước khi những dòng nước từ thượng nguồn trở thành mối nguy đối với cộng đồng.

Theo NGUYỄN TRUNG/Nhân dân