'Ma trận' luyện thi online: Cam kết 'đỗ 100%', ai kiểm chứng chất lượng?

(NB&CL) Càng sát kỳ thi tuyển sinh vào 10 và tốt nghiệp THPT 2026, thị trường luyện thi trực tuyến càng sôi động. Hàng loạt trung tâm quảng bá các khóa “cấp tốc”, “nước rút”, với cam kết chắc nịch: học đúng lộ trình sẽ tăng điểm, thậm chí “đỗ 100%”. Nhu cầu có thật, áp lực có thật và phụ huynh, học sinh bước vào một “ma trận” lựa chọn.

02/04/2026 11:18

Ghi nhận của phóng viên Báo Nhà báo và Công luận tại một trung tâm dạy Toán online ở Hà Nội, lớp học được chia theo năng lực, sĩ số 4 - 8 học sinh. Đại diện trung tâm cho biết lớp ít học viên sẽ 'kèm sát' hơn, học phí vì thế cao hơn. Mức thu dao động 160.000 - 210.000 đồng mỗi buổi, nhưng trong giai đoạn ôn thi cấp tốc hiện áp dụng đồng loạt 210.000 đồng/buổi.

'Trong giờ học, giáo viên giám sát qua hệ thống trực tuyến. Học sinh phải dùng máy tính để học và thêm điện thoại để giáo viên theo dõi việc ghi chép, làm bài, tương tác', đại diện trung tâm nói.

Không chỉ lớp 12, các khóa ôn thi vào lớp 10 cũng 'nở rộ'. Một trung tâm khác tại Hà Nội cho biết học sinh phải làm bài kiểm tra đầu vào để xếp lớp cơ bản, tiêu chuẩn hoặc nâng cao. Học phí dao động 100.000 - 160.000 đồng cho mỗi buổi 90 phút.

Không thể phủ nhận, học trực tuyến mang lại nhiều lợi ích: tiết kiệm thời gian di chuyển, học ở bất cứ đâu, nhiều lớp sĩ số nhỏ giúp giáo viên theo sát từng học sinh. Một số nơi còn cho phép xem lại video bài giảng.

Nhưng khi lớp học chuyển hoàn toàn lên môi trường mạng, việc kiểm chứng chất lượng trở nên mờ nhạt. Bởi đứng trước câu hỏi 'Ai dạy? Dạy đúng hay sai? Trình độ đến đâu?', không phải lúc nào phụ huynh cũng có câu trả lời.

Mới đây, một lớp học trực tuyến môn Ngữ văn với hơn 1,2 triệu người theo dõi đã đăng video giảng bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận nhưng trích dẫn sai nội dung. Video bị gỡ, song người đứng lớp tự xưng là 'thầy giáo' chưa có đính chính hay xin lỗi. Sự việc làm dấy lên lo ngại về độ chính xác của kiến thức và trách nhiệm người dạy.

Em Nguyễn Phương Linh, học sinh lớp 9 Trường THCS Trưng Vương (Hà Nội), cho biết từng gặp tình huống tương tự.

'Có giáo viên dạy sai kiến thức so với sách giáo khoa. Nhưng do đã đóng học phí nên nếu dừng giữa chừng sẽ không được hoàn lại', Linh chia sẻ.

Học sinh lớp 9 đang trong giờ ôn luyện online.

Không chỉ nội dung, bằng cấp và năng lực giáo viên online cũng khó kiểm chứng. Trong khi đó, học phí thường thu trước, khiến phụ huynh rơi vào thế 'đã lỡ thì phải theo'.

Trước làn sóng quảng cáo rầm rộ, nhiều giáo viên khuyến cáo phụ huynh cần tỉnh táo.

Cô Đinh Võ Thùy Dương, giáo viên Tiếng Anh - Trường THPT Liên Hà (Hà Nội) cho rằng, yếu tố quyết định vẫn là phương pháp học và sự chủ động của học sinh.

'Không có khóa học nào đảm bảo kết quả nếu học sinh không nỗ lực. Những cam kết như 'đỗ 100%' cần được nhìn nhận thận trọng', cô Dương nói.

Theo cô Dương, phụ huynh nên đặt mục tiêu dựa trên năng lực thực tế của con, thay vì tin hoàn toàn vào quảng cáo.

Ở góc độ khác, cô Nguyễn Thị Anh Thư, giáo viên Trường THCS Trưng Vương (Hà Nội) nhận định học online không xấu, nhưng cần kiểm soát.

'Nếu không quản lý tốt, học sinh dễ bị xao nhãng, dùng thiết bị để chơi game, mạng xã hội, làm giảm hiệu quả học tập', cô Thư nhấn mạnh.

Chia sẻ về thực trạng học thêm, bà Phạm Thị Hiền, Hiệu trưởng Trường THPT Liên Hà (Hà Nội) cho rằng, việc học thêm là nhu cầu tồn tại nhiều năm, khó có thể cấm hoàn toàn.

'Tuy nhiên, điều quan trọng là thay đổi tư duy, hướng học sinh tới năng lực tự học thay vì phụ thuộc vào các lớp học thêm', bà Hiền nói.

Theo bà, khi giảm các tiết hỗ trợ, học sinh buộc phải chủ động hơn, đây cũng là mục tiêu lâu dài của giáo dục. Dù vậy, bà Hiền thừa nhận học thêm vẫn có mặt tích cực, nhất là với gia đình bận rộn. Nhưng nếu học quá nhiều, học sinh dễ mất khả năng tư duy độc lập, phụ thuộc vào việc 'nghe giảng'.

Về phía nhà trường, bà Hiền cho biết vẫn duy trì các tiết hỗ trợ, đặc biệt với học sinh lớp 12, nhưng gặp khó khăn về kinh phí. Giáo viên phải đảm bảo chất lượng trong điều kiện thù lao hạn chế. Một vấn đề khác là khó quản lý học sinh khi các em học thêm bên ngoài.

'Nhà trường chủ yếu đánh giá qua kết quả trên lớp, không thể theo dõi toàn bộ quá trình học của từng em', bà Hiền chia sẻ thêm.

Đáng chú ý, nữ hiệu trưởng bày tỏ lo ngại trước những cam kết thiếu thực tế:
'Ngay cả nhà trường cũng không dám cam kết 'đỗ đại học 100%'. Kết quả phụ thuộc vào năng lực, tâm lý và nhiều yếu tố khác'.

Khi kỳ thi đến gần, tâm lý lo lắng khiến nhiều phụ huynh 'chạy đua' tìm lớp học cho con. Nhưng trong 'ma trận' lớp học online, chất lượng không đồng đều, quảng cáo dễ vượt thực tế.

Các chuyên gia cho rằng, thay vì tìm kiếm 'lối tắt', học sinh cần xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc từ lớp học chính khóa, kết hợp phương pháp tự học hiệu quả. Phụ huynh nên đồng hành, định hướng thay vì tạo áp lực hoặc đặt kỳ vọng thiếu căn cứ.

Lớp học online có thể là công cụ hỗ trợ. Nhưng nếu trở thành 'phao cứu sinh' duy nhất, rủi ro không chỉ là tiền bạc mà còn là thời gian và cơ hội của chính học sinh trước kỳ thi quan trọng.

Theo Văn Hiền/Nhà báo và Công luận