Từ trào lưu đến chiến lược sống còn

Không còn dừng lại ở những khẩu hiệu hình thức, du lịch xanh năm 2026 đã trở thành một hệ sinh thái toàn diện, nơi sự liên kết vùng và bảo tồn bản sắc văn hóa trở thành 'chìa khóa' cốt lõi cho sự phát triển bền vững.

22/04/2026 11:05

Tư duy du lịch tái tạo

Bước sang năm 2026, khái niệm 'du lịch xanh' đã có một bước dài. Nếu như 5 năm trước, du khách chỉ quan tâm đến việc giảm túi nilon hay tiết kiệm điện, thì nay xu hướng 'du lịch tái tạo' đã chiếm lĩnh thị trường. Du khách thế hệ mới muốn 'không gây hại' và khao khát để lại những tác động tích cực cho điểm đến.

Bên cạnh những điểm đến giàu tiềm năng về thiên nhiên, văn hoá, lịch sử, du lịch xanh năm 2026 còn ghi dấu ấn bởi những mô hình sáng tạo, kết nối cộng đồng ngay tại lòng đô thị. Chia sẻ về hướng đi này, ông Mai Tiến Tần, Chủ tịch VINATAT Group kiêm Tổng Giám đốc Vietkingtravel cho biết: 'Chúng tôi đang tập trung phát triển các dòng sản phẩm tour trải nghiệm bền vững và mang tính nhân văn sâu sắc'.

Khách quốc tế trải nghiệm cuộc sống tại nhà dân

Trong lộ trình của Vietkingtravel, yếu tố 'xanh' được hiện thực hóa qua từng điểm chạm di chuyển. Du khách sẽ được hướng dẫn viên đón bằng xe điện tại phố cổ, sau đó nối chuyến bằng tàu điện Cát Linh - Hà Đông để đến với những không gian văn hóa mới.

'Điểm đặc biệt của tour này là du khách sẽ ghé thăm và lưu trú tại gia đình của các em học sinh đang theo học tại Camkey English. Đây là một mô hình cộng hưởng lợi ích - du khách được trải nghiệm dịch vụ giao thông xanh, ăn nghỉ tại nhà dân (homestay) để cảm nhận thực tế đời sống bản địa. Trong khi đó, trẻ Khách quốc tế trải nghiệm cuộc sống tại nhà dân em tại Hà Đông lại có cơ hội quý giá được giao lưu trực tiếp với khách nước ngoài', ông Tần nhấn mạnh.

Tại Việt Nam, sự thay đổi này thể hiện rõ nét qua các con số tăng trưởng ấn tượng tại các điểm đến xanh. Hình ảnh khách nước ngoài hào hứng tham gia trải nghiệm làm nông tại vườn rau Trà Quế (Đà Nẵng) hay trekking xuyên rừng tại Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Trị) không còn là hiếm. Đây là minh chứng cho việc du khách sẵn sàng trả chi phí cao hơn để được chạm vào những giá trị nguyên bản, bền vững.

Phân tích về động lực phát triển này, ông Olivier Messmer, chuyên gia trưởng Dự án Du lịch Thụy Sĩ vì sự phát triển bền vững tại Việt Nam (ST4SD) đã đưa ra những nhận định sắc sảo về bài toán liên kết điểm đến, đặc biệt là trong bối cảnh các địa phương trên cả nước đang phát triển sau sáp nhập và mở rộng không gian du lịch.

Theo ông Olivier Messmer, việc sáp nhập các địa phương hay liên kết giữa các vùng di sản dù có những thách thức về mặt quản trị, nhưng thực tế lại là cơ hội lớn để làm mới hệ sinh thái du lịch.

Đứng ở góc độ đơn vị lữ hành trực tiếp kết nối du khách với điểm đến, ông Đỗ Ngọc Cơ, Giám đốc Green Travel Viet (Huế) chia sẻ một góc nhìn đầy lạc quan, nhưng cũng không kém phần sâu sắc về giá trị của sự nguyên bản. Ông nhận định rằng, trong một thế giới đầy biến động và bất ổn, những giá trị tĩnh tại và chân thực của văn hóa Việt Nam lại trở thành một 'vùng xanh' đầy sức hút.

'Khách du lịch quốc tế hiện nay không còn quá mặn mà với những sự xa hoa rập khuôn. Họ thực sự hài lòng và thích thú khi được đắm mình trong làn nước trong lành tại bãi biển An Bàng, hay giản đơn hơn là tự tay học cách đổ một chiếc bánh xèo vàng ươm, trải nghiệm một ngày làm nông dân hái rau tại làng Trà Quế', ông Cơ cho biết.

Bảo tồn để giữ hồn cho di sản

Tuy nhiên, sự liên kết không có nghĩa là hòa tan. Ông Olivier Messmer đặc biệt lưu ý về việc giữ gìn đặc trưng riêng của mỗi địa phương. 'Điều quan trọng là mỗi điểm đến phải giữ được nguyên vẹn, bảo tồn các giá trị văn hóa, bản sắc, tài nguyên thiên nhiên đã tạo nên thương hiệu. Chiến lược địa phương cần phải đủ mạnh để tạo nên thế mạnh cạnh tranh riêng biệt cho từng điểm đến nhỏ trong một chỉnh thể lớn', ông chia sẻ.

Du khách tự đổ bánh xèo ở làng rau Trà Quế (Đà Nẵng)

Thực tế tại vườn rau Trà Quế (Hội An) là một minh chứng sống động. Đây là một thực thể văn hóa - lịch sử sống. Khách du lịch đến đây để học về cách người dân địa phương ứng xử với đất đai, nguồn nước từ hàng trăm năm qua. Nếu mất đi bản sắc này, 'thương hiệu xanh' sẽ chỉ còn là cái vỏ rỗng.

Để thực hiện hóa mục tiêu du lịch xanh, ông Olivier Messmer gợi mở những kinh nghiệm từ quốc tế, đặc biệt là Thụy Sĩ và các quốc gia châu Âu, những nơi đã thành công trong việc biến 'xanh' thành lợi thế kinh tế đó là: Chương trình chứng nhận chuyên biệt - không thể nói 'xanh' bằng lời mà cần có các bộ tiêu chí khắt khe và hệ thống chứng nhận minh bạch cho từng điểm đến, cơ sở lưu trú.

Điều này giúp ngăn chặn tình trạng 'tẩy xanh' - một thách thức lớn mà ngành Du lịch đang phải đối mặt khi nhiều đơn vị chỉ dán nhãn xanh để trục lợi; một bộ máy quản lý thống nhất nhưng phải trao quyền mạnh mẽ cho địa phương. Chỉ có người dân bản địa mới hiểu rõ nhất tài nguyên của họ và cách để bảo vệ chúng. Nhà nước tạo ra hành lang pháp lý và hạ tầng, trong khi khu vực tư nhân mang đến sự sáng tạo và nguồn lực vận hành.

Nhìn từ câu chuyện của Đà Nẵng, Quảng Nam hay những chia sẻ của chuyên gia Olivier Messmer, có thể thấy lộ trình của du lịch Việt Nam trong năm 2026 và những năm tiếp theo đã rõ ràng hơn.

Sự phát triển bền vững không đến từ những khách sạn nghìn phòng hay những khu vui chơi bê tông hóa rừng già. Nó đến từ những vườn rau xanh ngắt như Trà Quế, từ những bản làng vùng cao giữ vững nếp sinh hoạt truyền thống như Lô Lô Chải (Tuyên Quang) hay Quỳnh Sơn (Lạng Sơn) và từ sự liên kết thông minh giữa các địa phương.

Ngành Du lịch cần một chiến lược xanh ở địa phương sắc sảo như ông Messmer đã gợi ý: Định vị lại thương hiệu dựa trên tài nguyên bản sắc, áp dụng công nghệ số để quản trị xanh và đặc biệt là nâng cao vai trò của cộng đồng địa phương, những chủ thể đích thực của văn hóa.

Theo ĐINH VŨ AN/baovanhoa.vn